Persberichten van Belgische universiteiten over wat in de wetenschappelijke volksmond het Higgs-deeltje heet, hebben het steevast over het Brout-Englert-Higgs-deeltje, om de eenvoudige reden dat de eenvoudige naamgeving fout is: de aan de ULB verbonden wetenschappers Robert Brout (ondertussen overleden) en François Englert schreven in 1964, net voor de Brit Peter Higgs, een artikel waaruit het bestaan van het 'Higgs-deeltje' kon worden afgeleid. Het duurde tot 2012 voor het effectief werd waargenomen in de krachtigste deeltjesversn...

Persberichten van Belgische universiteiten over wat in de wetenschappelijke volksmond het Higgs-deeltje heet, hebben het steevast over het Brout-Englert-Higgs-deeltje, om de eenvoudige reden dat de eenvoudige naamgeving fout is: de aan de ULB verbonden wetenschappers Robert Brout (ondertussen overleden) en François Englert schreven in 1964, net voor de Brit Peter Higgs, een artikel waaruit het bestaan van het 'Higgs-deeltje' kon worden afgeleid. Het duurde tot 2012 voor het effectief werd waargenomen in de krachtigste deeltjesversneller van het Europees Centrum voor Kernonderzoek CERN. Higgs en Englert kregen er vorig jaar een Nobelprijs voor. Onlangs publiceerde het vakblad Nature Physics nieuwe resultaten over het deeltje, waaraan wetenschappers van zes Belgische autoriteiten hebben bijgedragen. Als het gaat om het begrijpen van de fundamenten van de materie, moet men de krachten bundelen. Het was al bekend dat het Higgs-deeltje heel snel uiteenvalt in lichtere deeltjes, zoals fotonen en bosonen die energie overdragen. Uit het nieuwe onderzoek blijkt dat het Higgs-deeltje ook in materiedeeltjes kan uiteenvallen, namelijk tau-leptonen en b-quarks. Het is de eerste keer dat onderzoekers het Higgs-deeltje concreet aan materie kunnen koppelen. De waarnemingen kaderen mooi in wat het standaardmodel van de natuurkunde heet, dat alle bekende deeltjes en krachten samenbrengt in een coherent geheel. Maar het model biedt bijlange geen antwoorden op alle vragen. Zo is er de kwestie dat er misschien verschillende soorten Higgs-deeltjes bestaan. In het vakblad Physical Review Letters publiceerden natuurkundigen onlangs berekeningen die zouden uitwijzen dat met de huidige kennis van de ruimte én van het Higgs-deeltje het heelal vlak na zijn ontstaan - binnen de seconde! - weer in elkaar geklapt zou moeten zijn. Dat is niet gebeurd, dus moet men iets over het hoofd hebben gezien, of moet er iets fundamenteel fout zijn. Een kandidaat voor de laatste optie lijkt de ontdekking van zwaartekrachtgolven te zijn. In maart werd die met veel bombarie aangevoerd als dé verklaring voor het feit dat het heelal vlak na zijn ontstaan een korte periode van enorme toename in omvang (inflatie) kende. Begin juni maakte een Amerikaanse fysicus in Nature echter korte metten met de ontdekking van zwaartekrachtgolven en met het inflatiemodel van het heelal in het algemeen: hij omschreef het als 'fundamenteel niet te testen en bijgevolg wetenschappelijk betekenisloos'. Misschien is het heelal wel te complex, of te afwijkend van wat wij kunnen vatten, om door de mens begrepen te worden. DOOR DIRK DRAULANSMisschien is het heelal te complex om door de mens begrepen te worden.