Pianiste Maria Joao Pires over het ontastbare aspect van het musiceren en het publiek.
...

Pianiste Maria Joao Pires over het ontastbare aspect van het musiceren en het publiek.Ze zit liever gezellig thuis niets te doen dan rond te reizen. In de jaren tachtig brak ze haar carrière abrupt af om zich volop met haar kinderen bezig te houden. Haar vleugel deed ze toen ook consequent de deur uit. Maar nu staat de Portugese pianiste Maria Joao Pires (52) er weer helemaal. Om geld te verdienen voor haar andere projecten, om in de natuur samen met andere mensen te kunnen leven, beweert ze. Geld verdienen met musiceren lijkt geen probleem, dat doet ze bijna intuïtief, liefst in het gezelschap van anderen. Het is de oppervlakkigheid van het vedettendom waar ze niet tegen kan. Of de mentaliteit van veel zangers, veel teveel uiterlijk vertoon vindt ze. Niet dat ze niet van het cantabile houdt. Als het daarop aankomt is ze de pianiste die haar instrument als geen ander op een natuurlijke manier kan doen zingen. Dat is ook te horen op haar mooie recente dubbel-cd met de integrale opname van de nocturnes van Chopin. Haar piano zingt het uit in die bedrieglijk eenvoudige muzikale taferelen, met een gedragen melancholische ondertoon. Ze is een natuurtalent die haar partituur heel proefondervindelijk benadert. Vreemd genoeg speelt haar publiek ook mee in haar interpretatie. Over dat ontastbare aspect van het musiceren gaat het gesprek, over de ijle, onzichtbare band tussen een muzikant en zijn publiek. Of ook, hoe Maria Joao Pires zich heel bewust is van de mensen voor wie ze speelt. Hoe kan het publiek u nieuwe dingen leren over uw muziek ? MARIA JOAO PIRES : In het leven leren we met z'n allen, in onze omgeving. We leren en we laten de anderen leren. Door de reacties die het bij ons uitlokt, laat het publiek ons nieuwe dingen ontdekken over onszelf. Wanneer je voor een publiek speelt, groeit die gevoeligheid. Je wordt gevoeliger. Er heerst een stilte, een atmosfeer waardoor we naar mekaar luisteren. Als de artiest bereid is om naar zijn publiek te luisteren, zal hij merken dat het publiek reageert. Het is wel stil, maar er zijn reacties. Erg delicaat, want het is een beetje bizar om te zeggen dat je je publiek in die stilte hoort. Ik ben eerder pragmatisch wanneer het over die zaken gaat. Maar ik geloof wel dat er een sfeer kan overkomen. Er zijn golven van spanning, die je dan aan kleine dingen kan voelen en waarmee je op het eerste gezicht geen rekening houdt. Maar die bestaan. Er zijn verschillende vormen van stilte. Door die waar te nemen, wekken die reacties op bij onszelf of bij het publiek. Daardoor kan je nieuwe dingen ontdekken. Je speelt telkens anders. Dat komt dikwijls door het publiek. Door telkens anders te spelen, leren we, kiezen we. Maar dit is vreselijk subjectief, je kan er niet objectief over praten. Het is meer het domein van het onbewuste. Hebben de soorten publiek in steden als Londen of Parijs hun eigen persoonlijkheid ? PIRES : Zonder twijfel. Ik hou ervan om in het zuiden te wonen, dat heb ik altijd gedaan, ik wil niet in het noorden wonen. Maar ik verafschuw het om in het zuiden te spelen. Ik hou helemaal niet van de Latijnse landen. Hoewel er uitzonderingen zijn, zo heb je één bepaald publiek in Frankrijk en er is er ook één in Italië. Uitermate juist omschreven, zeer precies en erg geconcentreerd. Zeer zeldzaam, maar het bestaat. Er zijn individuele mensen die een prachtig publiek vormen in Italië en Frankrijk. Die individuen vormen nog geen publiek. Dat zijn uitzonderlijke mensen met een uitzonderlijke persoonlijkheid die veel begrijpen en voor wie je zelfs graag helemaal alleen zou optreden. Maar hét publiek is anders. Meestal hou ik meer van het publiek uit het noorden, ik verkies om voor hen te spelen. Voor Amsterdam, Brussel, Scandinavië. Zelfs voor Duitsland, hoewel ik niet zo van dat land hou. Maar in sommige steden heb je daar een fantastisch publiek. Voorts in heel Engeland. Daar leer je veel, daar leer je jezelf kennen. Daar ben je goed, daar voel je op je gemak. Zijn ze daar dan aandachtiger ? PIRES : Nee, ze zijn er echter, want het is een publiek. Die in het zuiden spelen een soort theater. Het is alsof je zomaar wat mensen op straat zou samenrapen, ze als publiek zou aankleden en hen dan zou zeggen dat ze moeten zwijgen. Zo is dat publiek. Een spookpubliek. Zo voel ik ze aan. Als er zes mensen zijn, is het al in orde. Als ik in Parijs speel, zeg ik ?Zes mensen zijn genoeg?. Ik hou veel van de Fransen, maar niet van hen als publiek. En ik hou helemaal niet van Parijs. Die stad staat helemaal haaks op hoe ik de dingen aanvoel. Lukas Huybrechts Chopin, ?The nocturnes?, Maria Joao Pires, Deutsche Grammophon, 2 cd's 447 096-2.Maria Joao Pires speelt op 14/1 solowerk van Schubert en op 16/1 zijn trio's bij de Filharmonische Vereniging van Brussel, 02/507.82.00. Maria Joao Pires : Er zijn verschillende vormen van stilte.