Tien miljoen euro extra wist Bert Anciaux (Spirit), de Vlaamse minister van Cultuur, Sport, Jeugd en Brusselse Aangelegenheden, voor de kunstensector los te peuteren. Voor culturele infrastructuur komt er de komende vier jaar zelfs 101 miljoen euro vrij. Toch is dat niet genoeg om de hele culturele wereld tevreden te stemmen. Nooit is het genoeg. Amper stokt het protest in de musicalsector omdat die niet in het Kunstendecreet is opgenomen, of Gerard Mortier vliegt An- ciaux publiekelijk in de haren omdat 'zijn' Gentse Muziekforum er niet komt. Vorige week stelde Anciaux een nieuw initiatief voor waar niemand tegen kon zijn. Dacht hij. Vanaf volgend jaar kunnen Belgische werkgevers hun personeel sport- of cultuurcheques geven ter waarde van maximaal 100 euro. 'Houd de dief!' riep Vlaams parlementslid Jean-Marie Dedecker (VLD) meteen. 'Dat was mijn idee.'
...

Tien miljoen euro extra wist Bert Anciaux (Spirit), de Vlaamse minister van Cultuur, Sport, Jeugd en Brusselse Aangelegenheden, voor de kunstensector los te peuteren. Voor culturele infrastructuur komt er de komende vier jaar zelfs 101 miljoen euro vrij. Toch is dat niet genoeg om de hele culturele wereld tevreden te stemmen. Nooit is het genoeg. Amper stokt het protest in de musicalsector omdat die niet in het Kunstendecreet is opgenomen, of Gerard Mortier vliegt An- ciaux publiekelijk in de haren omdat 'zijn' Gentse Muziekforum er niet komt. Vorige week stelde Anciaux een nieuw initiatief voor waar niemand tegen kon zijn. Dacht hij. Vanaf volgend jaar kunnen Belgische werkgevers hun personeel sport- of cultuurcheques geven ter waarde van maximaal 100 euro. 'Houd de dief!' riep Vlaams parlementslid Jean-Marie Dedecker (VLD) meteen. 'Dat was mijn idee.'Bert Anciaux: (grijnst) 'Toen ik nog in de oppositie zat, was ik blij als de regering een van mijn ideeën overnam. Tijdens de vorige én huidige bestuursperiode hebben trouwens ook parlements- leden van Spirit en van de SP.A dergelijke voorstellen ingediend. Pas nu is de tijd er rijp voor omdat de sociale zekerheid voor het eerst sinds lang binnen het budget blijft. Door middel van die cheques kan ik 100 tot 120 miljoen euro extra naar cultuur laten vloeien! Uit de zakken van de werkgevers dan nog. De werknemers worden er alleen maar beter van, want zij krijgen een extra voordeel waar geen socialezekerheidsbijdrage op hoeft te worden betaald en ze worden gestimuleerd om aan cultuur en sport te doen. En dát is net mijn prioriteit: zo veel mogelijk mensen laten participeren. Uit het onderzoek van Re-Creatief Vlaanderen bleek onlangs nog dat eenvierde tot eenderde van de Vlamingen dat niet doet.' BERT ANCIAUX: Voor mensen die sowieso aan cultuur doen, is dat inderdaad geen drempel. Maar dat betekent niet per se dat degenen die vandaag thuis blijven niet zouden participeren als ze er meer middelen voor hadden. Vergeet niet dat er tussen de 1,2 miljoen Vlaamse werknemers nogal wat mensen zitten die het allesbehalve gemakkelijk hebben. Voor hen is het niet vanzelfsprekend om deel te nemen aan cultuur en sport of om hun kinderen die kans te geven. ANCIAUX: We moeten er verdorie voor zorgen dat ze er zin in krijgen. Cultuur maakt mensen gelukkiger, mondiger en kritischer. In een maatschappij waarin de dualiteit toeneemt, wil ik proberen om de kloof te overbruggen tussen mensen die kansen krijgen en mensen die er geen krijgen. Vlamingen die vandaag niet aan sport of cultuur doen, zijn echt geen luiaards die weigeren zich voor de samenleving in te zetten. Ze kiezen daar niet voor. Ik ben ervan overtuigd dat ze alleen maar de kans moeten krijgen om van cultuur te proeven. Als we hen de juiste prikkels geven, zullen ze bijvoorbeeld met veel plezier naar een toneelstuk gaan kijken. ANCIAUX: Tuurlijk. De openbare omroep is in theorie de grootste cultuurdrager van het land. Mijn departement is heel nauw betrokken bij de veranderingen die bij de VRT worden doorgevoerd en bij de voorbereiding van de nieuwe beheersovereenkomst. Zelf heb ik daarover al verschillende gesprekken met gedelegeerd bestuurder Tony Mary gehad. Ik ben trouwens niet alleen bekommerd om de cultuur op televisie, maar ook om de sport. Vandaag sluit de VRT honderdduizenden kijkers uit door helemaal op voetbal en wielrennen te focussen. Op dit moment voeren we gesprekken over een sportprogramma, dat in het voorjaar van 2006 gerealiseerd moet worden. Als minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brusselse Aangelegenheden wil ik in de beheersovereenkomst laten schrijven dat de openbare omroep op die vier thema's een essentiële rol te spelen heeft. En niet alleen op Canvas, hè. Vooral één moet sport en cultuur brengen. Op Canvas kunnen dan meer gespecialiseerde programma's worden uitgezonden, en voor de échte freaks kan er een aparte cultuur- en een aparte sportzender worden opgericht. We zijn trouwens ook over een Brussel-zender aan het praten met de VRT. ANCIAUX: We zijn voor de uitvoering van het Kunstendecreet van 80 miljoen euro vertrokken, en vanaf volgend jaar hebben we 100 miljoen. De subsidieaanvragen bedragen samen echter 170 miljoen euro. Dat is waanzin! Wel is de druk al een beetje verminderd doordat de middelen efficiënter worden beheerd en de aandacht meer uitgaat naar de kunstenaars dan naar de zakelijke beheersorganen en de instituten. Vanaf 1 januari 2006 wil ik nog bijkomend geld uit de privé-sector halen. Dat kan tientallen miljoenen euro's opleveren. Daartoe zullen we een ondersteuningsmaatschappij voor de cultuurindustrieën oprichten die de markt moet mobiliseren om in cultuur te investeren. Samen met de Participatiemaatschappij Vlaanderen zijn we aan het onderzoeken wat dat ons zal kosten en hoeveel middelen zo naar cultuur kunnen vloeien. Want er ís geld, verschrikkelijk veel geld. Bedrijven en privé-beleggers zoeken altijd naar interessante investeringen, en cultuur wordt interessant als de overheid er gedeeltelijk borg voor staat. Op die manier kan ik ook commerciële, winstgevende projecten ondersteunen waar ik volgens het huidige decreet geen euro subsidie aan mag geven. In eerste instantie zal de ondersteuningsmaatschappij rond musicals, rock- en popmuziek werken en vanaf 2007 proberen we op die manier ook geld te krijgen voor de filmsector, de distributie, de boekhandels en de uitgeverswereld. Een gezelschap dat 25 procent van de middelen tekort komt om een musical op te starten, kan dankzij een kleine investering een productie realiseren die misschien wel duizenden mensen lokt. Alle cultuursectoren met een groot marktpotentieel komen voor zo'n aanpak in aanmerking. ANCIAUX: Het is niet de bedoeling dat één project op twee verschillende manieren gefinancierd wordt. Maar het zou ook te makkelijk zijn om zomaar alle musicals met privé-kapitaal te laten financieren en theater bijvoorbeeld volledig met subsidies te ondersteunen. In elk geval zal de subsidiepot minder onder druk staan. Dat is ook nodig: we hebben een forse stijging van de middelen gerealiseerd, maar we kunnen dat natuurlijk niet blijven herhalen. En als ik hier niet meer zit, wie zal het dan doen? ANCIAUX: (lacht) Misschien. Dan zal hij in elk geval goede instrumenten moeten hebben om aan extra middelen te geraken. ANCIAUX: Ik heb die mogelijkheid te snel van tafel geveegd. Ik besef dat ik hoe dan ook een privé-partner nodig zal hebben om op de plaats waar het Muziekforum gepland was een grote bibliotheek te bouwen met een architectuur die de hele wereld ons zal benijden. ANCIAUX: Ik weet het: dat is een zeer ambitieuze doelstelling. Maar dat past wel bij een bibliotheek waarin een sterke visie omtrent audiovisuele en nieuwe media is verwerkt en die een thuishaven kan worden voor het Internationaal Filmfestival Gent. Als er in dat complex nog ruimte voor een winkelcentrum overblijft, heb ik daar op zich geen problemen mee. Alleen heb ik geen zin om veel geld te stoppen in een project dat voor 20 procent uit cultuur bestaat en voor de rest louter commerce is. ANCIAUX: Nog geen seconde! Tot op vandaag is er maar één plan dat de zegen van de Raad van State heeft gekregen en waarover zowel de Vlamingen als de Franstaligen het eens waren: het plan-Anciaux uit 2003. Dat spreidingsplan komt iedereen ten goede, en wordt ondertussen haast niet meer gecontesteerd. ANCIAUX: Er zijn natuurlijk mensen voor wie elke vlucht er één te veel is. Maar spreiding is echt de beste oplossing voor iedereen. De essentie van het nachtvluchtendossier gaat voor mij veeleer over solidariteit dan over vliegerkes. Het is niet omdat de inwoners van bijvoorbeeld Diegem en Haren, echte arbeidersgemeenten, nooit protesteren dat we alle shit over hun hoofden moeten uitgieten. In mijn ogen zijn de negentien Brusselse gemeenten evenwaardig, maar blijkbaar denkt niet iedereen er zo over. Is het toeval dat Brussels minister Evelyne Huytebroeck (Ecolo) 's nachts een absolute concentratie boven Haren, Neder-Over-Heembeek en Molenbeek wil en overdag ook boven Schaarbeek en Evere? In rijke buurten als Sint-Pieters-Woluwe, Watermaal-Bosvoorde en Oudergem mag dan weer geen zuchtje te horen zijn. Wel, als dát het criterium is, ga ik met mijn hele gewicht dwarsliggen. Een sterke concentratie van de nachtvluchten is nefast voor de betrokkenen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat die mensen minder lang leven. Ze gaan letterlijk dood aan de nachtvluchten! Kiezen voor concentratie, zou ook betekenen dat de luchthaven van Zaventem binnen de zes maanden wordt lamgelegd. Moeilijk is dat niet. Er bestáán scenario's om alle activiteiten op de luchthaven stil te leggen met amper honderd mensen. Is het dát wat men wil? ANCIAUX: Inderdaad. De situatie is natuurlijk ook niet meer dezelfde als in 2003. Ondertussen heeft de regering beslist om het aantal nachtvluchten van 25.000 tot 18.000 terug te brengen. De échte vooruitgang is dat het aantal vertrekkende vliegtuigen, die het meeste lawaai maken, zelfs is gehalveerd. Dat is vooral de verdienste van Frank Vandenbroucke (SP.A) en mezelf, want de Franstaligen hebben daar niet voor willen vechten. Op dit moment is het geen optie om de nachtvluchten helemáál af te schaffen omdat we daardoor een paar duizend jobs voor laaggeschoolden zouden verliezen. En de jeugdwerkloosheid in Brussel is nu al dramatisch. ANCIAUX: Ik was - eerlijk waar - gecharmeerd door Vande Lanottes speech. Het leek wel een ruk naar Spirit toe: hij benadrukte de aandacht voor internationale thema's en voor de intergenerationele thematiek. Het was vooral een wárme toespraak. Ik denk dat ook Johan Vande Lanotte heeft begrepen dat socialisme warm zal zijn of niet zal zijn. U weet dat ik het kartel destijds heb gemaakt met Steve Stevaert, met wie ik tot op vandaag goed bevriend ben. Ook met Vande Lanotte schiet ik goed op, maar toch is het kartel op een punt gekomen dat er duidelijke afspraken moeten worden gemaakt. Je kunt een kartel wel vormen op basis van persoonlijke relaties, maar dat is niet genoeg om het ook in stand te houden. Daar is meer voor nodig, zoals een diep wederzijds respect en duidelijke spelregels. Daarnaast moeten we elkaar ook af en toe in de haren kunnen vliegen zonder meteen over een echtscheiding te praten. ANCIAUX: Alsof dat onder Steve Stevaert anders was. Laten we eerlijk zijn, het laatste jaar bestonden de Teletubbies in de praktijk al niet meer. Sterk leiderschap is een traditie bij de socialisten. Bij ons is dat anders: Geert Lambert is wel voorzitter, maar alle grote beslissingen neemt hij in samenspraak met staatssecretaris Els Van Weert en mezelf. ANCIAUX: Gelukkig zitten we in een periode dat we ons dat kunnen permitteren, want we zijn nog ver van nieuwe verkiezingen verwijderd. Ik ben ervan overtuigd dat Johan Vande Lanotte ervoor kan zorgen dat we er tijdig weer staan - die man kan pieken als geen ander. Het is ook niet onverdeeld negatief dat we het even moeilijker hebben. Waarom hebben we het bij de Vlaamse verkiezingen van 2004 niet goed gedaan? Omdat we tussen 2003 en 2004 te onbescheiden waren geworden. Door de confrontatie met minder goede peilingen kweken we de noodzakelijke bescheidenheid. ANCIAUX: Ik kan niet geloven dat het ABVV echt een ouderwets, rechts bolwerk is geworden. Binnen de vakbond zullen jonge mensen opstaan, én ouderen, die geloven in de noodzaak van solidariteit. Wat me veel meer zorgen baart, is de solidariteit tussen de generaties in het dagelijkse leven. Het Generatiepact mag dan een goed document zijn, er zal veel meer moeten gebeuren. Als we zo'n enorme verantwoordelijkheid op de schouders van de jongere generaties willen leggen, zullen we veel meer respect voor hen moeten opbrengen. Mijn generatie mocht flateren en experimenteren. Ons krapulekesgedrag werd minzaam weggelachen. Maar de jongeren van morgen zullen veel sneller verantwoordelijkheid moeten opnemen als we willen dat onze sociale constructie overeind blijft. Als we daar niets tegenover stellen, riskeren ze massaal te falen onder de enorme druk. En dat kan onze samenleving zich niet veroorloven. ANCIAUX: Ik had daarvoor al heel bewust een stap terug gezet zodat beter uit de verf kan komen dat Spirit meer is dan Bert Anciaux. Want dat ís zo. Ik heb ook geleerd dat je in de politiek niet te vaak de positieve kanten van je tegenstanders mag aanhalen - wat ik nogal snel doe - of men verdenkt je al van complotvorming. Dat neemt niet weg dat ik soms moet kunnen zeggen: 'Hallo? Komt er nog wat van?' Vandaag is Paars uit de coma ontwaakt, en daar ben ik heel blij om. Maar we hebben natuurlijk wel een periode van coma doorgemaakt. Ze zaten zelfs al op de erfenis te azen. Door Ann Peuteman'We moeten er verdorie voor zorgen dat de Vlamingen meer zin krijgen in cultuur. Cultuur maakt hen gelukkiger, mondiger en kritischer.'