Vlaanderens eerste commerciële zender heeft iets van de legende van de droom van de farao: na zes vette jaren zijn er acht minder vette gevolgd.
...

Vlaanderens eerste commerciële zender heeft iets van de legende van de droom van de farao: na zes vette jaren zijn er acht minder vette gevolgd. VTM is begin de jaren '90 een godsgeschenk voor adverteerders. En omgekeerd legt het reclamemonopolie de zender geen windeieren. De reclameportefeuille groeit van omzeggens niets in 1989 naar iets meer dan vijf miljard frank in 1995. VTM is daarnaast ook de belangrijkste impuls voor een exponentiële groei van de Vlaamse beeldindustrie. Kers op de taart van de aandeelhouders zijn de indrukwekkende sprongen in het marktaandeel: van 27,4 procent in het startjaar naar 37,1 procent in 1995. Midden de jaren '90 staat VTM voor een kentering. VT4 knabbelt vanuit Londen aan het reclamemonopolie en het marktaandeel, het kersverse Kanaal 2 biedt slechts matig weerwerk en, belangrijker, de Reyerslaan begint een grote herbronningoperatie. Gesteund door het maxi-decreet en de synergie met de publieke radio, begint de nieuwe Vlaamse Radio- en Televisieomroep (VRT) aan een gestage opmars, die langzaam maar zeker de leiderspositie van VTM doet wankelen. Het optimisme dat in de hoogdagen van Mike Verdrengh en Guido Depraetere door de gangen aan de Vilvoordse Medialaan walmde, is inmiddels lang vervlogen. Talloze externe productiehuizen zagen de voorbije jaren hun inkomsten krimpen en de economische recessie zorgt sinds het begin van het nieuwe millennium voor een dramatische terugval op de advertentiemarkt. Bovendien eisen de zware investeringen van de overkoepelende Vlaamse Media Maatschappij (VMMa) - nieuwe infrastructuur, JIMtv, Q-Music en Mango - hun tol. Voormalig programmadirecteur Jan Huyse belooft, bij de presentatie van het vorige televisieseizoen, opnieuw het marktleiderschap voor VTM. Maar na het relatieve succes van De Pfaffs en Idool 2003 bevindt VTM zich - met een zwaar kijkersverlies in prime time en zielloze herhalingen van oude successeries - volgens de kranten nu op een historisch dieptepunt van 18,2 procent. VMMa's raad van bestuur ruilt algemeen directeur Eric Claeys voor diens commerciële evenknie Peter Quaeghebeur, die op zijn beurt vervangen wordt door Steven Lameire. Jo Nachtergaele combineert voorlopig de leiding van JIMtv met die van Kanaal 2. En Jan Huyse beëindigt 'op eigen verzoek' de samenwerking met VMMa. Hij wordt vervangen door het duo Bert Geenen en Jan Verheyen. De eerste waakt over het nog te bepalen profiel van de zender, de tweede zal zich vanaf 1 september wellicht ontfermen over het fictieaanbod. Dat filmer Jan Verheyen (° Temse, 18 maart 1963) tot nieuwe programmadirecteur is benoemd, heeft bij menigeen de wenkbrauwen doen fronsen. 'Ik ben een toerist in televisieland,' zei hij onlangs in een tijdschrift. Een uitspraak die hem nog lang zal achtervolgen en een instelling die hij vanaf 1 september moet ombuigen naar 'een ervaren reiziger'. Verheyen is een filmfanaat: als 18-jarige die jaarlijks 300 à 400 films verslindt, organiseert hij samen met Marc Punt een filmfestival in Knokke-Heist, waar hij ook tekent voor de programmering. Het festival voor onafhankelijke Amerikaanse films vindt slechts twee keer plaats, maar weet wel grootheden als Robert Altman, Dennis Hopper en Sam Raimi naar de kust te lokken. De liefde voor film is groot en twee jaar later waagt het duo zich met Independent Films aan filmdistributie. Kaskrakers worden gecombineerd met arthouse-titels en het bedrijf groeit snel uit tot een van de belangrijkste onafhankelijke filmverdelers in België. Met 20 tot 30 titels per jaar en deals met grote internationale verdelers, vertegenwoordigt het ruim 15 procent van de markt. In 1987 zet het bedrijf de stap naar filmproductie. Dirk Impens komt het nagelnieuwe Independent Productions versterken. Er wordt aanvankelijk geïnvesteerd in kortfilms, later ook in de productie van langspelers en televisieseries als het prestigieuze Diamant en de op Amerikaanse leest geschoeide relatiekomedie Dennis. Het productiebedrijf wordt begin jaren '90 een ideale katalysator voor de regisseursambities van Verheyen. Het door hem geregisseerde Boys wordt een kassucces en zelfs een springplank naar Hollywood. Maar de erotische thriller The Little Death is zowel voor de regisseur als voor de filmgeschiedenis een debacle. Verheyen zoekt terug artistieke controle in Vlaanderen en neemt revanche met een zwierige verfilming van Alles Moet Weg, een prent die de kritiek op Verheyens commerciële filmvisie heel even smoort. Terwijl de productiemaatschappij op kruissnelheid komt, bundelt Independent Films in 1995 de krachten met major Polygram. In augustus 1996 verruilt Verheyen Zellik voor Londen om er met de ronkende titel van Vice President International Distribution bij Polygram de filmverdeling in Europa, Noord-Amerika en Oceanië in goede banen te leiden. Het jaar daarop wordt hij SeniorVice President en komen belangrijke Aziatische gebieden als Japan en Zuid-Korea onder zijn leiding. De overzeese avonturen eindigen in juli 1999 als Polygram wordt verkocht aan Seagram. Verheyen kan zich niet terugvinden in de koerswijziging van het nieuwe Universal Pictures International (UPI) en keert terug naar huis om zich over zijn toekomst te bezinnen. De sabbatperiode duurt amper een week. Verheyen stort zich vervolgens vol overgave op een nieuwe hobby: opdraven in televisiepanels. Enerzijds uit pure liefhebberij, anderzijds als een uitgekiende manier om in de aandacht te blijven en eventueel promotie te maken voor toekomstige projecten. Verheyen waagt zich met Mannen van de Macht en later Aan Tafel ook aan presentatiewerk, iets wat hem ongetwijfeld een en ander over het medium bijbrengt. De eerste ervaring met (film)programmering op televisie dateert van 1999, wanneer hij de filmrechtencatalogus van de Vlaamse Media Maatschappij bestudeert. Hij ziet meteen een nieuw programma in de ontelbare horror-, sciencefiction- en culttitels die doorgaans geweerd worden. FilmNight Special, naar het voorbeeld van Alex Cox' selectie cultfilms in het BBC-programma Moviedrome, getuigt van Verheyens encyclopedische filmkennis en is afwisselend intrigerend, flauw of schokkend. De voorliefde voor obscure, bizarre en soms ronduit hilarische prenten komt ook in Verheyens alter ego Max Rockatansky bovendrijven. Samen met Mr. Horror (Jan Doense) wordt vanaf 1997 de Nacht van de Wansmaak georganiseerd. De Nacht begint aanvankelijk als een grap, maar wint in Nederland en Vlaanderen bij elke editie aan populariteit. In het licht van de nieuwe missie die voor VTM moet worden uitgestippeld, compenseert Jan Verheyen het gebrek aan ervaring door een aantal andere kwaliteiten. Hij kent de filmwereld door en door, weet doorgaans wat het grote publiek beroert en hij getuigt in de eigen producties van een brede - middle of the road - smaak. Of dat allemaal volstaat om de commerciële zender uit het dal te loodsen, valt nog af te wachten. Zijn grootste troef, en daar getuigt zijn carrière tot dusver van, is echter zijn feilloze commerciële intuïtie. Van de filmfestivals begin jaren '80 tot de populaire Nacht van de Wansmaak: goede en vooral slechte smaak kunnen best winstgevend zijn. Bram Van MoorhemVerheyens grootste troef is zijn feilloze commerciële intuïtie.