Jarenlang was de Duitse kanselier Helmut Kohl de spilfiguur van elke Europese raad. Zijn ja of neen woog zwaarder door dan die van om het even welke Europese leider. In Brussel werd evenwel duidelijk dat de euro ook het tijdperk-Kohl zal afsluiten. De kanselier, die zestien jaar de lijnen in Duitsland en de Unie uitzette, slaagde er niet meer in om de dingen naar zijn hand te zetten. Hij kon de Franse president Jacques Chirac niet overtuigen om zijn campagne tegen Wim Duisenberg te stoppen en weer kreeg hij problemen in de eigen delegatie. Zoals in Amsterdam werd hij door eigen volk teruggefloten. Deze keer niet door de Länder, wel door zijn Beierse minister van Fin...

Jarenlang was de Duitse kanselier Helmut Kohl de spilfiguur van elke Europese raad. Zijn ja of neen woog zwaarder door dan die van om het even welke Europese leider. In Brussel werd evenwel duidelijk dat de euro ook het tijdperk-Kohl zal afsluiten. De kanselier, die zestien jaar de lijnen in Duitsland en de Unie uitzette, slaagde er niet meer in om de dingen naar zijn hand te zetten. Hij kon de Franse president Jacques Chirac niet overtuigen om zijn campagne tegen Wim Duisenberg te stoppen en weer kreeg hij problemen in de eigen delegatie. Zoals in Amsterdam werd hij door eigen volk teruggefloten. Deze keer niet door de Länder, wel door zijn Beierse minister van Financiën Theo Waigel en de baas van de centrale bank Hans Tietmeyer. In Brussel werd duidelijk dat de kanselier am ende is. Vermoeid en getekend stond hij na afloop de pers te woord. Sinds zondag 26 april lijkt het lot van Kohl bezegeld. In de Oost-Duitse deelstaat Saksen-Anhalt kreeg zijn partij, de CDU, een afstraffing zoals zelden tevoren. Ze verloor 12 procent en werd op een naar Duitse normen rampzalige 22 procent afgevlagd. Terwijl de SPD opnieuw vooruitging en 36 procent haalde, belandden de Duitse christen-democraten op een dieptepunt. Ook in de nationale opiniepeilingen moeten Kohl en de CDU steeds meer terrein prijsgeven aan Gerhard Schröder en de SPD. Volgens Der Spiegel halen de sociaal-democraten nu 44 procent, een winst van drie procent, en blijven CDU en de Beierse zusterpartij CSU op 35 procent stagneren. Binnen de CDU-CSU gaan steeds meer (anonieme) stemmen op om met een andere kandidaat dan Kohl naar de verkiezingen te gaan. De kroonprins staat trouwens klaar. Vorig jaar, op het partijcongres in Leipzig riep Kohl zelf, tot zowat ieders verbazing, Wolfgang Schäuble tot zijn opvolger uit. Wanneer de machtswissel moest plaatsvinden, voegde Kohl er toen niet bij. Alleszins niet in 1998, want Kohl wou in september de klus zelf nog eens klaren. Omdat de CDU in de deelstaatverkiezingen zo slecht scoort en Schäuble het er in de opiniepeilingen aanzienlijk beter van afbrengt dan Kohl, wordt er achter de schermen druk gelobbyd om de kroonprins nu al in het zadel te tillen. EEN KNALLENDE RUZIEKohl is daar niet mee gediend en voor het eerst, zo signaleren de Duitse kranten, zou de relatie tussen hem en Schäuble grondig verstoord zijn. Nog problematischer is dat de Beierse christen-democraten helemaal niet van Schäuble willen weten. Ze vinden hem te koel, te cerebraal en ze lusten zijn voorstellen over een eco-taks niet. Bovendien verdenken ze hem ervan dat hij in stilte van een grote coalitie met de sociaal-democraten droomt. Recent leidde dat meningsverschil tot een knallende ruzie tussen Schäuble en CSU-voorzitter Waigel. Kohl was getuige van het incident, maar zei geen woord dat de twee dichter tot elkaar bracht. De deemstering in eigen land blijft niet zonder gevolgen op de Europese scène. In Amsterdam werd al duidelijk dat Kohl onverwacht gas moest terugnemen en zo krediet en invloed verloor bij de voorstanders van verdere Europese integratie. Ook met de Franse president Chirac heeft Kohl het zoveel moeilijker dan met François Mitterrand. Met die laatste werden alle heikele punten van tevoren doorgepraat en beslecht, zodanig dat Frankrijk en Duitsland op Europese raden systematisch front konden vormen. Met Chirac slaagt Kohl daar niet in. Die handicap is des te ernstiger, nu Groot-Brittannië niet langer door eurofoben wordt geleid. Tony Blair is zoveel minzamer dan Margaret Thatcher, en dat maakt het hem mogelijk om alternatieve coalities te smeden. Daarbovenop komt nog eens de smile en mediagenieke trukendoos van Blair. Het ergert Kohl mateloos en hij is te oud om die irritatie met joviale schouderklopjes toe te dekken. Paul Goossens