Onze musea zijn gesloten. Beelden en schilderijen gaan online, staan afgebeeld en beschreven in boeken. Alleen winden die er soms te veel doekjes om. Brusselleer, een centrum voor basiseducatie, en Wablieft, de organisatie voor duidelijke taal, willen daar iets aan doen, dat is logisch. Toch zullen niet alleen laag- geletterden of gebruikers van wollige taal baat vinden bij de lectuur van Je ziet altijd meer. Auteur Isabel Kennis trok naar de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB) in Brussel, koos achttien van de mooiste werken uit en schreef er heldere teksten bij, gedichten eigenlijk, die de kunst tot leven doen komen, zelfs 'thuis in de zetel'.
...

Onze musea zijn gesloten. Beelden en schilderijen gaan online, staan afgebeeld en beschreven in boeken. Alleen winden die er soms te veel doekjes om. Brusselleer, een centrum voor basiseducatie, en Wablieft, de organisatie voor duidelijke taal, willen daar iets aan doen, dat is logisch. Toch zullen niet alleen laag- geletterden of gebruikers van wollige taal baat vinden bij de lectuur van Je ziet altijd meer. Auteur Isabel Kennis trok naar de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB) in Brussel, koos achttien van de mooiste werken uit en schreef er heldere teksten bij, gedichten eigenlijk, die de kunst tot leven doen komen, zelfs 'thuis in de zetel'. Alles begint bij goed kijken. Ik betrap mezelf meer dan me lief is op het missen van dingen die een beeld pas volledig maken. Onlangs, in een bespreking van het schilderij Hiëronymus in zijn studeervertrek door Antonello da Messina, stipte ik aan dat de trouwe leeuw van de heremiet vreemd genoeg ontbrak. Veel later ontdekte ik hem tot mijn scha en schande op de gang, donker en klein. Het zal Isabel Kennis niet licht gebeuren. Dat viel me voor het eerst op bij haar beschrijving van het schilderij De koning drinkt door Jacob Jordaens. Pas na een zorgvuldige opsomming van alles wat er op het doek te zien is, komt ze in twee zinnen tot de kern: 'Deze oude man is een koning voor een dag./Wat je hier ziet is het driekoningenfeest.' Ze beweert: Je ziet altijd meer. Wat dan? Het fijne van de omgang met kunst is dat zelfs een exacte waarneming van een werk bij iedereen andere bijgedachten en associaties oproept. Het kan geen kwaad om daartoe eerst in de gepaste sfeer te worden gebracht. Bij James Ensors Lampenist merkt Kennis op: 'De jongen is heel donker./Maar hij brengt het licht naar overal.' En na een onderdompeling in de stilte van de kamer op De man in het venster door Henri De Braekeleer insinueert ze: 'Waarom is alles zo moeilijk in hemzelf?' Wij durven niet zover te gaan. De oude man kijkt naar buiten, op het glas van het half geopende raam is zijn spiegelbeeld te zien. Hij voert een tweegesprek met zichzelf, denken we, er is niemand anders om mee te praten. Sommige eigenschappen van beelden en schilderijen worden minder belicht. We lezen dat de sculptuur Bodybuilders van David Altmejd een man voorstelt met een gat in zijn hart, wellicht veroorzaakt door de pijn na het verlaten van het moederland. Maar dat hij gemaakt is van gips, jute, multiplex, polystyreen, hars, schuim en staal vernemen we niet, al behoort dit tot zijn eigenheid als kunstwerk. Verwijzingen naar materie, techniek en stijl zijn eerder schaars. Het spel van licht en donker krijgt daarentegen wel de belangstelling die het verdient. In Het restaurant van Léon Spilliaert is het licht 'vreemd wit. Het lijkt op mist/ zoals je soms ziet boven de zee.' Over Het rijk der lichten van René Magritte klinkt het laconiek: 'Het is dag in de nacht/Het is nacht in de dag/Alles is samen.' Grote kunstenaars schrijven ons vaak in bedekte termen voor wat er nog meer te zien en te leren valt. Als we maar goed kijken en ons al een beetje in hun wereld hebben verdiept. Het Winterlandschap met schaatsers en vogelknip van Pieter Bruegel toont een groot volksvermaak op het ijs in een vredig dorp met besneeuwde daken. Maar aan de randen is het ijs verdacht dun, op een tak zitten twee enorme zwarte vogels, in het verborgene wacht iemand om een val te doen dichtklappen. In Je ziet meer heet het dan: 'Het leven is zo dun als dit ijs. En dat kan gemakkelijk breken.' De craquelures in het schilderij lijken speciaal aangebracht om dat te bewijzen.