De ziekte van Alzheimer is veruit de meest voorkomende oorzaak van dementie, maar in werkelijkheid hebben veel oudere mensen met dementie een mengvorm. Op scans van hun hersenen zijn tekenen van vaatlijden te zien (atherosclerose, opeenvolgende kleine beroertes), wat leidt tot vasculaire dementie, de tweede meest voorkomende oorzaak van dementie. Oudere mensen met dementie hebben vaak alzheimer en vasculaire dementie samen. Dus is het logisch dat risicofactoren voor hart- en vaatziekt...

De ziekte van Alzheimer is veruit de meest voorkomende oorzaak van dementie, maar in werkelijkheid hebben veel oudere mensen met dementie een mengvorm. Op scans van hun hersenen zijn tekenen van vaatlijden te zien (atherosclerose, opeenvolgende kleine beroertes), wat leidt tot vasculaire dementie, de tweede meest voorkomende oorzaak van dementie. Oudere mensen met dementie hebben vaak alzheimer en vasculaire dementie samen. Dus is het logisch dat risicofactoren voor hart- en vaatziekten ook risicofactoren voor dementie zijn en dat een gezonde levensstijl die risico's kan verminderen. Maar er is meer aan de hand. Risicofactoren voor hart- en vaatziekten blijken ook op zich risicofactoren voor de ziekte van Alzheimer te zijn. Waarom dat zo is, hebben wetenschappers nog niet helemaal uitgeklaard. Er zijn sterke aanwijzingen dat de aantasting van bloedvaten in de hersenen de vorming van amyloïdneerslag in het brein versnelt. Amyloïdneerslag, neerslag van abnormale eiwitten in het brein, is het eerste aantoonbare teken van alzheimerdementie dat te zien is op een hersenscan. Vermoed wordt dat ontstekingsverschijnselen de missing link vormen tussen beide processen in de hersenen. Een hele rist studies vindt effecten van leefstijlfactoren op het risico op alzheimerdementie. Diabetes, fysieke inactiviteit, hoge bloeddruk, zwaarlijvigheid, roken, te veel cholesterol, coronaire hartziekten, nierfunctiestoornissen en een lage inname van onverzadigde vetten verhogen het risico op de ziekte van Alzheimer. Mentaal bezig blijven, sociaal geëngageerd zijn, een hoge opleiding en een mediterraan dieet beschermen tegen alzheimerdementie. Bij hoger opgeleide mensen (minstens een middelbareschooldiploma) met een gezonde levensstijl en een gecontroleerde bloeddruk ziet men voor het eerst een lichte afname van alzheimerdementie. Terwijl de wetenschappelijke focus in de voorbije decennia vooral lag op het ontrafelen van het ziekteproces, hebben anderen gezocht naar wat de gevreesde ziekte kan voorkomen. Die preventieve maatregelen hebben ze samengebracht in drie pijlers: leefstijlfactoren (voldoende bewegen, gezond eten, voldoende slapen, niet roken), medische condities (bloeddruk en suikerspiegel controleren) en mentale en sociale maatregelen (geïnteresseerd blijven, nieuwe dingen aanleren, participeren in het verenigingsleven, sociaal engagement).