Welke omgevingsfactoren een rol van belang spelen bij het ontstaan van allergieën wordt stilaan duidelijker, onder andere dankzij een natuurlijk experiment in Karelië, een historische provincie van Finland die na de Tweede Wereldoorlog opgesplitst werd, waarbij het grootste deel naar de toenmalige Sovjet-Unie ging. De gevolgen op het vlak van allergie zijn indrukwekkend. In Fins Karelië ziet men momenteel tot 10 maal meer gevallen van astma, hooikoorts en atopisch eczeem dan in het...

Welke omgevingsfactoren een rol van belang spelen bij het ontstaan van allergieën wordt stilaan duidelijker, onder andere dankzij een natuurlijk experiment in Karelië, een historische provincie van Finland die na de Tweede Wereldoorlog opgesplitst werd, waarbij het grootste deel naar de toenmalige Sovjet-Unie ging. De gevolgen op het vlak van allergie zijn indrukwekkend. In Fins Karelië ziet men momenteel tot 10 maal meer gevallen van astma, hooikoorts en atopisch eczeem dan in het Russische deel. Pinda-allergie is in Rusland zelfs zo goed als onbestaande. Onderzoekers kijken nu verder dan het verschil tussen een moderne westerse levensstijl aan de Finse zijde en een traditionele levensstijl aan de Sovjetzijde. Ze zien in het verlies van biodiversiteit een belangrijke mogelijke factor. Het afgenomen contact met de wilde natuur leidt volgens deze hypothese tot een verschraling van het microbieel leven in en op onze huid en slijmvliezen en zo tot een minder goede ontwikkeling van de immuniteit. Daar zijn goede aanwijzingen voor. Kinderen op het Finse platteland ontwikkelen veel minder allergieën, en op hun huid leven veel meer bacteriën van veel meer verschillende soorten dan bij stadskinderen. Vooral Acinetobacter, een veel voorkomende bodembacterie, is rijkelijk vertegenwoordigd. Op de huid van kinderen in Russisch Karelië zitten systematisch nog meer Acinetobacter dan bij de Finse, zelfs zij die op het platteland wonen. Om het effect van bodembacteriën te testen, voerden Finse onderzoekers een experiment uit met muizen. Eén groep groeide op in een steriele omgeving, een tweede in nesten waarover potgrond gesprenkeld was, en een derde in een stal met schapen. De steriele muizen bleken later het gevoeligst voor astma-uitlokkende allergenen. In de darmen van de andere muizen vond men meer bodembacteriën terug en in hun bloed hogere aantallen ontstekingsremmende eiwitten die immuunreacties helpen controleren. Dat alles ligt in lijn met vroegere vaststellingen, ook bij de mens, dat blootstelling aan aarde, stof en plantaardige resten de biodiversiteit in de darm verhoogt en tot een beter werkende afweer leidt. Bij mensen met allergisch astma, bijvoorbeeld, vindt men in de darmen doorgaans net minder bodembacteriën terug. Besluit? Trek met de kinderen de natuur in. Laat ze al van hun eerste maanden spelen in bossen, duinen en natuurgebieden. Hun gezondheid zal er waarschijnlijk wel bij varen.