Het zit er bovenarms op tussen AstraZeneca en de Europese Unie. Aanleiding is de vertraging die de vaccinontwikkelaar afgelopen vrijdag ietwat onverwacht aankondigde. Daardoor kan het Brits-Zweedse bedrijf in het eerste kwartaal van dit jaar slechts een vierde van zijn beloofde leveringen op het Europees grondgebied nakomen. België rekende op anderhalf miljoen dosissen in de eerste drie maanden van 2021 maar zal er slechts 650.000 krijgen.
...

Het zit er bovenarms op tussen AstraZeneca en de Europese Unie. Aanleiding is de vertraging die de vaccinontwikkelaar afgelopen vrijdag ietwat onverwacht aankondigde. Daardoor kan het Brits-Zweedse bedrijf in het eerste kwartaal van dit jaar slechts een vierde van zijn beloofde leveringen op het Europees grondgebied nakomen. België rekende op anderhalf miljoen dosissen in de eerste drie maanden van 2021 maar zal er slechts 650.000 krijgen. Het verloop heeft veel weg van een slechte soap. Na de aankondiging van AstraZeneca stonden de verhoudingen tussen de Europese Unie en het bedrijf meteen op scherp. Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel dreigde afgelopen weekend met juridische stappen, bevoegd Eurocommissaris Stella Kyriakides vroeg het bedrijf in een brief om uitleg. AstraZeneca werd door de Unie op het matje geroepen en gaf maandag per videoverbinding meer duidelijkheid over de problemen en de oorzaken ervan. Maar de verklaringen waren noch voor de Commissie, noch voor de lidstaten toereikend. De vlam sloeg helemaal in de pan wanneer AstraZeneca-ceo Pascal Soriot er dinsdag in een interview met de Italiaanse krant La Repubblica op wees dat de geplande leveringen van het bedrijf niet juridisch afdwingbaar zouden zijn. 'Het gaat louter om engagement op basis van de best mogelijke inspanningen die we kunnen leveren', aldus Soriot. Volgens de topman hoeven de vertragingen in de Europese Unie ten opzichte van het Verenigd Koninkrijk niet te verbazen. 'Londen heeft drie maanden eerder een contract getekend waardoor er eerder op eventuele vertragingen kon worden geanticipeerd en gereageerd.'Als klap op de vuurpijl liet AstraZeneca dinsdagavond aan de Europese Commissie weten dat het woensdagavond niet langer aanwezig wilde zijn bij een vergadering die op de gesprekken van maandag moest volgen. Daar kwam het woensdagmiddag echter op terug. De Europese Commissie - duidelijk verveeld met de kwestie - meent dat Soriot in het interview de geheimhoudingsclausules heeft geschonden en heeft AstraZeneca daarom verzocht om het volledige contract openbaar te maken. Dat kan enkel indien beide partijen daar mee akkoord gaan. Of het Brits-Zweedse bedrijf daarmee zal instemmen, is onduidelijk. 'Lokale slager'Omdat de contracten tussen de Europese Commissie en de lidstaten enerzijds en AstraZeneca anderzijds niet publiekelijk beschikbaar zijn, is het onduidelijk waar de verantwoordelijkheden voor de vertraging van de leveringen precies liggen. De Europese Unie is alvast van mening dat de uitlatingen van Soriot niet corresponderen met de inhoud van het contract. 'De opvatting dat we een contract hebben gesloten op basis van "best mogelijke inspanningen" is correct noch acceptabel. We hebben financiële inspanningen geleverd om te beginnen produceren nog voor het vaccin Europese markttoelating krijgt met het oog op tijdige oplevering. We wijzen de first come, first serve-logica af. Dat werkt misschien bij de lokale slager, maar niet bij contracten', liet Kyriakides woensdagnamiddag in een persconferentie optekenen. Bovendien meent de Unie dat de vertraging van leveringen niet alleen aan problemen bij de fabriek van onderaannemer Novasep in het Waalse stadje Seneffe kunnen worden toegeschreven - wat AstraZeneca wel doet. Die problemen zijn namelijk niet van die grootorde dat tot driekwart van de vaccins later zouden worden opgeleverd. Volgens de Commissie is afgesproken dat de leveringen aan de Europese Unie via vier productiefaciliteiten zou plaatsvinden. Twee daarvan bevinden zich in het Verenigd Koninkrijk, dat niet met vertragingen wordt geconfronteerd. Althans momenteel. Ruim anderhalve maand geleden was dat wel het geval. Persagentschap Reuters meldde op acht december dat tachtig procent van de leveringen aan het Verenigd Koninkrijk - toen ging het nog om kleinere aantallen - in de Europese Unie geproduceerd zouden worden. Soriot gaf in het interview aan dat de Britse fabrieken in het Europese contract vervat zitten, maar enkel als een optie voor een later tijdstip. De Commissie beweert op haar beurt dat er geen hiërarchie bestaat op basis van het land waar de productiebedrijven gevestigd zijn. Met andere woorden: ook vanuit de fabrieken in het Verenigd Koninkrijk moeten er tegen de afgesproken leveringsdatum vaccins naar de Europese Unie worden gebracht. Logisch gevolg: de Unie verwacht dat de vertragingen worden goedgemaakt door de bedrijven waar ook het Verenigd Koninkrijk op rekent om zijn vaccinatiecampagne vlot te laten verlopen. Dat dreigt de reeds gespannen relatie tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk nog verder op scherp te zetten. Wat er woensdagavond ook uit de gesprekken moge komen, het lijkt in ieder geval onwaarschijnlijk dat de Unie tijdig alsnog op de volledige levering van AstraZeneca mag rekenen.