Op 26 mei behaalden de Catalaanse separatisten Carles Puigdemont, Toni Comin en Oriol Junqueras voldoende stemmen voor een zitje in het Europees Parlement. Er stelde zich echter een probleem. Volgens de Spaanse grondwet moeten de verkozenen eerst een eed afleggen voor de Spaanse staat vooraleer ze volwaardig Europees parlementslid zijn en parlementaire onschendbaarheid genieten.

Maar Junqueras, onlangs veroordeeld tot 13 jaar celstraf wegens opruiing en misbruik van publieke fondsen, mocht die eed wegens zijn vervolging niet afleggen. Daarop trok hij naar het Europees Hof van Justitie in Luxemburg dat dinsdagvoormiddag een opinie formuleerde. Zo'n opinie is niet definitief, maar beïnvloedt doorgaans het uiteindelijke oordeel van de rechters van het Hof.

Volgens het advies krijgen kandidaten meteen de status van Europarlementsleden eenmaal ze verkozen worden. Daaropvolgende Europese of nationale formaliteiten, zoals de verplichte eed, mag het mandaat niet in de weg staan. Dat betekent dat Junqueras vanaf 26 mei de status van een Europees parlementslid heeft met de daarbij horende immuniteit. Met andere woorden meent de advocaat-generaal dat Junqueras niet vervolgd en veroordeeld mocht worden omdat hij reeds Europees Parlementslid was.

De advocaat-generaal besluit daarom dat het Europees Parlement zal moeten oordelen of Junqueras kan blijven genieten van die onschendbaarheid. Zolang het parlement die immuniteit niet opheft, moet Spanje volgens de opinie afzien van maatregelen die zijn mandaat als Europarlementslid kunnen belemmeren. Ook Puigdemont en Toni Comin, die in België in ballingschap verblijven en aankijken tegen een Europees aanhoudingsbevel, hebben gerechtelijke stappen ondernomen over de immuniteitskwestie.

Parlementaire immuniteit kan in het Europees halfrond opgeheven worden nadat een lidstaat een officieel verzoek indient om de onschendbaarheid op te heffen. Vervolgens buigt de Commissie Juridische zaken over de kwestie waarbij het parlementslid in kwestie zich in persoon mag komen verdedigen.

De Commissie Juridische Zaken neemt vervolgens achter gesloten deuren een aanbeveling die het doorspeelt aan het voltallige parlement. Uiteindelijk besluit het halfrond met een gewone meerderheid, de helft van de uitgebrachte stemmen, of het parlementslid zijn of haar onschendbaarheid behoudt dan wel verliest.

Op de permanente vertegenwoordiging van Catalonië bij de Europese Unie reageert men gematigd positief op het advies van de advocaat-generaal. 'We moeten voorzichtig afwachten, aangezien het om een advies gaat',laat permanent vertegenwoordiger Mertixell Serret optekenen. 'Toch is het een relevante uitspraak omdat het uiteindelijke oordeel van het Hof zelden ingaat tegen dat advies. Het is in ieder geval duidelijk dat de advocaat-generaal stelt dat enkel de kiezer kan bepalen wie een Europees parlementslid wordt. Dat is een goed precedent voor de Europese democratie en komt overeen met wat we al langer eisen. We hopen dat Junqueras, Puigdemont en Comin snel in het Europees parlement kunnen zetelen zodat de stem van twee miljoen kiezers gerespecteerd wordt', klinkt het.