Waarover twijfelt schrijfster Ellen Van Pelt? ‘Over alles.’ Kon ik als schrijver de vuile was van mijn familie buitenhangen, terwijl zij er altijd voor gekozen hebben om te zwijgen?’
‘Mijn grootvader was al aan het dementeren toen hij mij een familiegeheim toevertrouwde: onze familie, die lang een meubelfabriek runde in Burcht, had economisch gecollaboreerd met de Duitsers. Tijdens de bezetting had mijn overgrootvader Leopold Van Pelt voor de nazi’s kasten gemaakt en daar goed geld aan verdiend.
‘Ik was in shock toen hij dat vertelde. En daarna wilde ik ook niets met dat verhaal te maken hebben. Ik voelde alleen maar schaamte. Terwijl dat natuurlijk absurd was, want ik was niet eens geboren toen het gebeurde.
‘Later ben ik gaan uitzoeken of de Van Pelten ook Joden verraden hadden, maar dat bleek gelukkig niet het geval. Ze deden het puur en alleen voor het geld, en “om hun personeel te beschermen”. Al vraag ik me af of economische collaboratie nu zoveel eerbaarder is. Zou iemand die collaboreert in naam van een groot Vlaams ideaal misschien niet net iets nobeler zijn dan iemand die het gewoon doet voor de poen?’
Toch wilde u er direct een boek over schrijven.
Ellen Van Pelt: Nee, ik heb eerst ontzettend lang getwijfeld: kon ik als schrijver de vuile was van mijn familie buitenhangen, terwijl zij er altijd voor gekozen hebben om te zwijgen? Mijn vader, die het verhaal ook niet kende, zei: ‘Er werken nog veel Van Pelten in de meubelsector. Je kunt het toch niet maken om hun naam zwart te maken.’ Dat is waar, maar het is ook mijn naam.
‘Ik was in shock toen mijn grootvader dat familiegeheim vertelde.’
Uiteindelijk koos ik ervoor om er een fictieverhaal over te schrijven. Ook al omdat ik veel archiefmateriaal had, maar daar geen leven in kreeg. Vanzelfsprekend was dat niet, want dan moest ik van mijn overgrootvader een personage maken. Iemand die ik woorden in de mond legde. Kon en mocht ik dat zomaar doen? Het was ook een vreemd gevoel om een boek te schrijven over mijn familie die collaboreerde voor het geld, terwijl ik met dat verhaal natuurlijk ook boeken wil verkopen. Afijn, het maakproces was één lawine van twijfels. Ook mijn familie was bezorgd: ‘Je gaat er toch een conservenfabriek van maken? En de namen in het boek veranderen?’
Hoe reageerden ze toen het boek uitkwam?
Van Pelt: Zij die het gelezen hebben, zijn enthousiast. Omdat het een heel genuanceerd boek geworden is, denk ik. Maar anderen willen het niet lezen. En nog anderen vielen compleet uit de lucht: ze kenden het verhaal niet.
Twijfelt u vaak?
Van Pelt: Over alles. Ik ben altijd verbaasd als ze mensen naar hun mening vragen en dan rolt er in één gulp een hele redenering uit. Bij mij gaat dat toch iets trager. Misschien omdat ik lang als psychologe gewerkt heb. Tijdens mijn studie leerden ze ons om niet direct te oordelen en de dingen van verschillende kanten te bekijken. Al besef ik met het ouder worden ook: je kunt niet altijd blijven twijfelen, soms moet je ook gewoon iets doen.
Ellen Van Pelt, Zwaluwstaarten, Uitgeverij Vrijdag, 176 blz., 22 euro.
