De juiste antwoorden vindt u onderaan in het kaderstuk

1. Een zoon heeft financiële problemen en krijgt geld van zijn vader. Twintig jaar later overlijdt de vader. Moeten de andere erfgenamen worden gecompenseerd voor die oude schenking?

A Nee. Twintig jaar is te lang geleden. De termijn ligt op drie jaar.

B De andere erfgenamen kunnen dat eisen, maar het gebeurt niet automatisch.

C Het hangt ervan af hoe hoog de schenking was. Alle schenkingen hoger dan 75.000 euro worden in rekening gebracht. De bank wordt daarvoor aangeschreven.

2. Het botert niet tussen de ouders en hun schoondochter. Toch willen ze hun zoon een fors bedrag schenken. Kunnen ze vermijden dat de schoondochter het bedrag in handen krijgt als hun zoon zou overlijden? Zoon en schoondochter zijn getrouwd.

A Je kunt in een clausule bepalen dat de schenking terugkeert naar de ouders wanneer hun kind eerst overlijdt.

B Onmogelijk. Schenkingen kun je niet ongedaan maken.

C Onmogelijk. Bij schenkingen wordt een getrouwd koppel beschouwd als één entiteit. De ouders schenken dus evenzeer aan de schoondochter.

3. Ouders schenken hun zoon 100.000 euro cash en hun dochter een appartement van 100.000 euro, in volle eigendom. Twintig jaar later sterven de ouders en wordt de erfenis verdeeld. De waarde van het appartement is inmiddels gestegen tot 200.000 euro. Wat nu?

A Dat heeft geen impact. Voor de berekening van de erfenis geldt in principe het moment van schenking als referentiepunt en op dat moment was de waarde dezelfde.

B Er gelden andere regels voor roerende en onroerende schenkingen. De schenking van de zoon heeft een waarde van 100.000 euro, die van de dochter 200.000 euro. De zoon kan bij de erfenisverdeling een groter deel opeisen.

C Ook de waarde van de cashschenking wordt geïndexeerd bij de berekening van de erfenis. Na twintig jaar gaat het om 223.150 euro. De dochter zal een groter deel van de erfenis kunnen opeisen.

4. Vader schenkt zijn drie zonen elk 50.000 euro. Zonder het te registreren, maar wel met een bankoverschrijving. Vijf jaar later overlijdt de vader. Moeten zijn zonen erfbelasting betalen op het geschonken bedrag?

A Nee. Er wordt alleen nagegaan of er in de laatste drie jaar een niet-geregistreerde schenking werd gedaan.

B Ja, de zonen moeten 3 procent erfbelasting betalen en de schenking registreren.

C Ja, de zonen moeten 9 procent erfbelasting betalen en bewijzen dat de schenking te goeder trouw gebeurde.

5. Een vrouw wil een grote som schenken aan haar beste vriendin. Ze vraagt de notaris een notariële schenkingsakte op te stellen, om latere betwistingen tegen te gaan. Hoeveel moet de schenker betalen aan belasting?

A Zo'n constructie kan niet.

B 3 procent

C 7 procent

6. Een koppel wil zijn enige zoon een huis schenken. De woning is 300.000 euro waard. Hoe pakken ze dat fiscaal het best aan?

A Door het huis in één keer te schenken, met een terugkoopclausule.

B Door het huis in twee keer te schenken, en tussen de twee schenkingen drie jaar te wachten.

C Door de zoon in te schrijven in de eigendomsakte, via de notaris. Na vijf jaar kan de zoon zijn ouders, de mede-eigenaren, voor een prikje uitkopen.

7. Een moeder schenkt een appartement aan haar dochter, via de notaris. Naast het appartement heeft ze nog twee eigendommen. Twee jaar later overlijdt ze. Moet de dochter erfbelasting betalen op de waarde van het appartement?

A Nee, want zo'n schenking is notarieel. Je betaalt schenkbelasting en daarmee is de kous af.

B Nee, want de regel van drie jaar geldt enkel voor roerende schenkingen.

C Nee, maar op de overige onroerende goederen zal een hogere erfbelasting verschuldigd zijn, tenzij de moeder drie jaar blijft leven.

8. Een vader die aannemer is, schenkt aan de oudste dochter 50.000 euro. De tweede dochter helpt hij met de verbouwingen. Voor de jongste dochter, die niet geïnteresseerd is in vastgoed, betaalt hij de studies in de Verenigde Staten. Hoe worden die schenkingen verrekend wanneer de kinderen erven?

A Als de kinderen alle facturen en bewijzen van hun voordelen bewaren, dan kunnen ze die laten gelden op het moment dat ze erven.

B De vader benadeelt de facto de kinderen die geen geld kregen, want zij kunnen zo'n voordeel niet laten verrekenen. Enkel cashschenkingen worden verrekend.

C Alleen schenkingen tellen in principe bij de verrekening, maar dankzij een erfovereenkomst kunnen de kinderen aangeven dat ze allemaal gelijk behandeld zijn geweest. Zo kan er later geen discussie ontstaan.

9. Een oma wil haar vijftienjarige kleinkind haar aandelenportefeuille schenken. Kan dat?

A Ja, maar de schenking zal dan geblokkeerd worden op een bankrekening tot het kleinkind meerderjarig wordt.

B Ja, maar de ouders van het kleinkind zullen de portefeuille beheren. Om de aandelen te verkopen is een machtiging nodig.

C Nee, de wet legt een verbod op om te schenken aan minderjarigen.

10. Een vader schenkt zijn dochter 100.000 euro. Het gaat om een geregistreerde schenking, waar schenkingsbelasting op wordt betaald. Na de schenking krijgen ze ruzie. Kan de man de schenking terugdraaien?

A De schenking kan niet ongedaan worden gemaakt.

B Dat kan, indien er een schenkingscontract bestaat waarmee de vader zijn beslissing kan herroepen.

C De erfgenamen van de vader kunnen de schenking betwisten, op voorwaarde dat de vader binnen de drie jaar na de schenking overlijdt.

Onze expert antwoordt:

1 'Bij een schenking gaat de wet ervan uit dat een ouder zijn kinderen gelijk wil behandelen', zegt Joni Soutaer van Notaris.be. 'Daarom worden alle schenkingen in principe verrekend bij het bepalen van het erfdeel, al bestaan er mogelijkheden om, bij het moment van de schenking, daar een mouw aan te passen. In de regel zal het kind dat een schenking kreeg, minder ontvangen uit de erfenis.' Er bestaat geen termijn, noch een maximumbedrag. 1B is het juiste antwoord.

2 Het is inderdaad mogelijk om een clausule te koppelen aan een schenking: antwoord 2A is het juiste. Maar zo'n 'beding van terugkeer' verhindert de zoon niet om het geld van de schenking voor in te zetten voor 'gemeenschappelijke doelen', waar ook de schoondochter van profiteert. 'Een oplossing kan zijn dat er een verbod wordt bedongen om de schenking in te brengen in de 'huwgemeenschap'. Dan weten de ouders zeker dat de schenking in het eigen vermogen van hun zoon blijft', zegt Joni Soutaer. 'Ofwel werkt men met een fidei commis de residuo of restschenking. Die bepaalt dat alles wat overblijft bij het overlijden van de zoon, automatisch moet worden doorgeschonken aan de kleinkinderen. Afstemmen met de notaris is zeker nodig.'

3 Voor het berekenen van de erfenis geldt de waarde op het moment van schenking. Antwoord 3A is juist.

4 Schenken zonder bij de notaris langs te gaan, noemt men bank- of handgiften. Wettelijk is er geen belemmering: antwoord 4A klopt. Als de schenker binnen de drie jaar overlijdt, zullen er erfenisbelastingen moeten worden betaald. 'Schenkingen van onroerende goederen of schenkingen onder voorbehoud van vruchtgebruik moeten wel notarieel gebeuren', zegt notaris Soutaer. Dat laatste komt vaak voor: men schenkt de eigendom van de woning al aan de kinderen, maar de schenker mag er blijven wonen tot hij overlijdt, of hij of zij blijft er de huur van opstrijken.

5 Bij schenkingen in rechte lijn, zoals aan partner of kinderen, geldt een tarief van 3 procent. Voor schenkingen aan andere personen is 7 procent verschuldigd, zoals in antwoord 5C. Voor onroerende goederen gelden andere tarieven.

6 Antwoord 6B beschrijft de salamitechniek, een vaak gebruikte constructie om de schenkingskosten te drukken. Onroerend goed kan men het best schenken in schijven van 150.000 euro. Dat zou in dit geval twee keer 4500 euro schenkbelasting kosten, tegenover 22.500 euro als de woning in één keer wordt geschonken. 'Een schenking wordt per persoon bekeken. Als beide ouders samen schenken aan hun kind, kan de volledige woning ter waarde van 300.000 euro wel in één beweging worden weggeschonken tegen het voordelige tarief', zegt Joni Soutaer.

7 'Als de schenker overlijdt binnen de drie jaar na een onroerende schenking wordt de waarde van het geschonken onroerend goed bij de nalatenschap geteld, op voorwaarde dat er in de nalatenschap nog een ander onroerend goed zit', zegt Joni Soutaer van Notaris.be. Bij het brede publiek is deze uitzondering - de vakterm is 'progressievoorbehoud' - weinig bekend, maar antwoord 7C klopt dus.

8 De kinderen die geen cash meekregen, zijn daarom niet per definitie benadeeld. In dergelijke situaties kan het aangewezen zijn om een erfovereenkomst op te stellen, zoals gesuggereerd in antwoord 8C. Het kan discussies vermijden.

9 Het is wel degelijk mogelijk om te schenken aan een minderjarige, maar de ouders zullen de schenking moeten aanvaarden en beheren, zoals aangegeven in antwoord 9B. 'Aanvaarden kan zonder machtiging van de vrederechter. Om de aandelen te verkopen, moet men wel bij de vrederechter passeren', weet men bij Notaris.be.

10 Geregistreerde geldschenkingen terugdraaien kan niet. Antwoord 10A klopt. Bezint eer gij schenkt. 'Aan een geschonken roerend goed, een oldtimer bijvoorbeeld, kun je wel een verkoopverbod koppelen', zegt Joni Soutaer. 'Dat verbod moet dan wel een 'rechtmatig belang' dienen én beperkt zijn in tijd.'

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

1. Een zoon heeft financiële problemen en krijgt geld van zijn vader. Twintig jaar later overlijdt de vader. Moeten de andere erfgenamen worden gecompenseerd voor die oude schenking? A Nee. Twintig jaar is te lang geleden. De termijn ligt op drie jaar. B De andere erfgenamen kunnen dat eisen, maar het gebeurt niet automatisch.C Het hangt ervan af hoe hoog de schenking was. Alle schenkingen hoger dan 75.000 euro worden in rekening gebracht. De bank wordt daarvoor aangeschreven. 2. Het botert niet tussen de ouders en hun schoondochter. Toch willen ze hun zoon een fors bedrag schenken. Kunnen ze vermijden dat de schoondochter het bedrag in handen krijgt als hun zoon zou overlijden? Zoon en schoondochter zijn getrouwd. A Je kunt in een clausule bepalen dat de schenking terugkeert naar de ouders wanneer hun kind eerst overlijdt.B Onmogelijk. Schenkingen kun je niet ongedaan maken. C Onmogelijk. Bij schenkingen wordt een getrouwd koppel beschouwd als één entiteit. De ouders schenken dus evenzeer aan de schoondochter. 3. Ouders schenken hun zoon 100.000 euro cash en hun dochter een appartement van 100.000 euro, in volle eigendom. Twintig jaar later sterven de ouders en wordt de erfenis verdeeld. De waarde van het appartement is inmiddels gestegen tot 200.000 euro. Wat nu? A Dat heeft geen impact. Voor de berekening van de erfenis geldt in principe het moment van schenking als referentiepunt en op dat moment was de waarde dezelfde.B Er gelden andere regels voor roerende en onroerende schenkingen. De schenking van de zoon heeft een waarde van 100.000 euro, die van de dochter 200.000 euro. De zoon kan bij de erfenisverdeling een groter deel opeisen. C Ook de waarde van de cashschenking wordt geïndexeerd bij de berekening van de erfenis. Na twintig jaar gaat het om 223.150 euro. De dochter zal een groter deel van de erfenis kunnen opeisen. 4. Vader schenkt zijn drie zonen elk 50.000 euro. Zonder het te registreren, maar wel met een bankoverschrijving. Vijf jaar later overlijdt de vader. Moeten zijn zonen erfbelasting betalen op het geschonken bedrag? A Nee. Er wordt alleen nagegaan of er in de laatste drie jaar een niet-geregistreerde schenking werd gedaan.B Ja, de zonen moeten 3 procent erfbelasting betalen en de schenking registreren. C Ja, de zonen moeten 9 procent erfbelasting betalen en bewijzen dat de schenking te goeder trouw gebeurde. 5. Een vrouw wil een grote som schenken aan haar beste vriendin. Ze vraagt de notaris een notariële schenkingsakte op te stellen, om latere betwistingen tegen te gaan. Hoeveel moet de schenker betalen aan belasting? A Zo'n constructie kan niet. B 3 procent C 7 procent 6. Een koppel wil zijn enige zoon een huis schenken. De woning is 300.000 euro waard. Hoe pakken ze dat fiscaal het best aan? A Door het huis in één keer te schenken, met een terugkoopclausule. B Door het huis in twee keer te schenken, en tussen de twee schenkingen drie jaar te wachten.C Door de zoon in te schrijven in de eigendomsakte, via de notaris. Na vijf jaar kan de zoon zijn ouders, de mede-eigenaren, voor een prikje uitkopen. 7. Een moeder schenkt een appartement aan haar dochter, via de notaris. Naast het appartement heeft ze nog twee eigendommen. Twee jaar later overlijdt ze. Moet de dochter erfbelasting betalen op de waarde van het appartement? A Nee, want zo'n schenking is notarieel. Je betaalt schenkbelasting en daarmee is de kous af. B Nee, want de regel van drie jaar geldt enkel voor roerende schenkingen. C Nee, maar op de overige onroerende goederen zal een hogere erfbelasting verschuldigd zijn, tenzij de moeder drie jaar blijft leven.8. Een vader die aannemer is, schenkt aan de oudste dochter 50.000 euro. De tweede dochter helpt hij met de verbouwingen. Voor de jongste dochter, die niet geïnteresseerd is in vastgoed, betaalt hij de studies in de Verenigde Staten. Hoe worden die schenkingen verrekend wanneer de kinderen erven? A Als de kinderen alle facturen en bewijzen van hun voordelen bewaren, dan kunnen ze die laten gelden op het moment dat ze erven. B De vader benadeelt de facto de kinderen die geen geld kregen, want zij kunnen zo'n voordeel niet laten verrekenen. Enkel cashschenkingen worden verrekend. C Alleen schenkingen tellen in principe bij de verrekening, maar dankzij een erfovereenkomst kunnen de kinderen aangeven dat ze allemaal gelijk behandeld zijn geweest. Zo kan er later geen discussie ontstaan.9. Een oma wil haar vijftienjarige kleinkind haar aandelenportefeuille schenken. Kan dat? A Ja, maar de schenking zal dan geblokkeerd worden op een bankrekening tot het kleinkind meerderjarig wordt. B Ja, maar de ouders van het kleinkind zullen de portefeuille beheren. Om de aandelen te verkopen is een machtiging nodig.C Nee, de wet legt een verbod op om te schenken aan minderjarigen. 10. Een vader schenkt zijn dochter 100.000 euro. Het gaat om een geregistreerde schenking, waar schenkingsbelasting op wordt betaald. Na de schenking krijgen ze ruzie. Kan de man de schenking terugdraaien? A De schenking kan niet ongedaan worden gemaakt.B Dat kan, indien er een schenkingscontract bestaat waarmee de vader zijn beslissing kan herroepen. C De erfgenamen van de vader kunnen de schenking betwisten, op voorwaarde dat de vader binnen de drie jaar na de schenking overlijdt.