Algemene trends distilleren uit lokale verkiezingen is niet eenvoudig, maar in Brussel en Wallonië springen toch de onverwacht goede scores van Ecolo-Groen en de doorbraak van de PTB in het oog, en de zwakke prestatie van de MR van premier Charles Michel.

Wat zijn volgens u de redenen voor het succes van Ecolo-Groen?

Emilie van Haute: Dat zal verder moeten worden onderzocht, maar ongetwijfeld heeft het voor een stuk te maken met een generatiewissel in het kiezerskorps. De traditionele partijen doen het slecht bij het leger jonge kiezers dat zondag voor het eerst mocht gaan stemmen. Bovendien hebben Ecolo en Groen in Brussel al sinds 2012 de wind in de zeilen en hebben ze dit keer een heel sterke campagne gevoerd. Overigens is Ecolo ook beloond in gemeenten waar de partij al deelnam aan de macht.

De resultaten laten zien wat voor een slagkrachtige organisatie de PS is.

Is ook de doorbraak van de PTB-PVDA toe te schrijven aan die afwijzing van de traditionele politiek?

Van Haute: De PTB heeft inderdaad een mooi resultaat geboekt, maar de doorbraak is toch minder groot dan de peilingen in het vooruitzicht hadden gesteld. Bovendien ging men ervan uit dat de score van de PTB ten koste zou gaan van de PS, maar interessant genoeg is dat niet echt het geval gebleken: de PS heeft zich in de steden vrij goed weten te handhaven. Dat komt waarschijnlijk omdat een stem voor de PTB ook vaak een proteststem is tegen het als antisociaal bestempelde beleid van de Waalse en de federale regering. Voeg daarbij dat de PTB, net als Ecolo, tijdens de campagne alomtegenwoordig was in de wijken: dat is ook een van de sleutels van haar succes.

De MR daarentegen bracht het er tamelijk beroerd van af in Brussel en Wallonië. Is dat de prijs die de partij betaalt voor de regering-Michel?

Van Haute: Dat speelt zeker mee. De MR was zondagavond onaangenaam verrast. De afstraffing is dan ook vrij hard, zeker in Brussel, maar ook in Wallonië. Het blijven natuurlijk lokale verkiezingen, waarbij de plaatselijke situatie een grote rol speelt, maar het is opvallend dat de MR ook verliest in gemeenten waar de partij al heel lang de scepter zwaait - denk aan Elsene of Koekelberg.

In Waver, de stad van premier Michel, verliest de MR 15 procentpunten. Michel stond dan wel niet zelf op de lijst, maar is dat toch geen blamage voor hem?

Van Haute: Zonder enige twijfel. Kijk ook naar Ukkel, waar Didier Reynders ook niet op de lijst stond maar wel heel aanwezig was: ook daar is de MR haar volstrekte meerderheid kwijt. Dat zijn allemaal duidelijke alarmbellen voor 2019. Ook in de grote Waalse steden deed de MR het tamelijk slecht.

De schandalen waarin de PS verwikkeld was in Brussel en Wallonië, hebben dan weer weinig impact gehad op de verkiezingsuitslag.

Van Haute: Als je in Brussel de scores van de PS-lijst en change.brussels, de lijst van SP.A-politica Ans Persoons, bij elkaar optelt, scoren de socialisten zelfs iets beter dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Dat laat toch ook zien wat een indrukwekkende en slagkrachtige organisatie een partij als de PS wel is. Natuurlijk, de PS heeft klappen gekregen, zeker in Wallonië, maar al met al valt de schade mee.

De impact van het Publifin-schandaal is paradoxaal genoeg groter voor de MR dan voor de PS

Zelfs rond Luik lijkt het Publifin-schandaal geen ravage te hebben aangericht.

Van Haute: De PS weet zich te redden en behoudt niet alleen haar burgemeesterssjerpen, maar blijft ook deel uitmaken van de meerderheid in die gemeenten waar de partij niet de sjerp had maar wel in het bestuur zat. In tegenstelling tot de MR, die ook op nogal wat plaatsen achteruitgaat, maar daarvoor een prijs betaalt en in de oppositie belandt. De impact van het Publifin-schandaal, waarin overigens ook de MR in opspraak is gekomen, is in die zin paradoxaal genoeg groter voor de MR dan voor de PS.

Tot slot: wat is de politieke implicatie van het feit dat Elio Di Rupo in Bergen minder voorkeurstemmen haalt dan lijsttrekker Nicolas Martin?

Van Haute: Het is toch een sterk signaal en ik denk wel dat dit binnen de PS voer voor discussie wordt. Je ziet in verschillende steden dat oudere PS-kopstukken niet de sterkste prestaties hebben geleverd, in tegenstelling tot de jongere generatie. Daar zal de partij bij de volgende lijstvorming rekening mee moeten houden.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.