Het Belgisch bolwerk van klimaatbeleid, dramatisch ondoeltreffend, heeft de verdienste dat het bestaat.

Je ontkomt er niet aan, het is overal in de media: vandaag is COP26 in volle gang. De COP's (of Conferenties van de Partijen) worden sinds 1995 jaarlijks gehouden. Drie jaar eerder, in 1992, werd het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake Klimaatverandering (UNFCCC) geratificeerd door 166 staten, waaronder België. In 1988 werd de eerste VN-resolutie over "klimaatbehoud als gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid" gepubliceerd en werd in hetzelfde jaar het Intergouvernementeel Panel inzake Klimaatverandering (IPCC) opgericht.

"Natuurlijk hebben we constructieve dialogen nodig", zei een bekende activist in september, terwijl ze uitriep: "Maar zij hebben nu al 30 jaar gepalaverd, en waar heeft dat ons gebracht?". De vraag is legitiem, want 33 jaar na de oprichting van het IPCC, 24 jaar na de akkoorden van Kyoto, 6 jaar na de akkoorden van Parijs, stoten we wereldwijd nog steeds meer broeikasgassen uit. Een trend die volgens de VN tegen 2030 zelfs nog met 16% zal toenemen.

En dus warmt de aarde op en verandert het klimaat. In België winterde het de jongste jaren nog nauwelijks en kondigde de herfst zich dit jaar reeds in de zomer aan, met piekbuien die veel weg hadden van een moessonregen. Op wereldschaal is het schroeiend heet in het ene halfrond terwijl het water in het andere halfrond met bakken uit de hemel valt. En zo wordt jouw droogte mijn zondvloed. Jouw brand, mijn hittegolf. Jouw cultuur binnenkort mijn nieuwe traditie. En tussen dit alles stijgt de zeespiegel stilletjes verder.

Hoe warm het precies zal worden en hoe snel het klimaat verandert hangt af van slechts één factor: de mens en zijn vermogen om de uitstoot van broeikasgassen op korte termijn te verminderen. En dat weten we. Die 33 jaar vol discussies, akkoorden en beloften weerspiegelen de diep menselijke, en dus sociale uitdaging van klimaatverandering. Het zijn pogingen om ons te organiseren, en tot actie over te gaan.

België moet zich nu organiseren om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn.

Maar deze 33 jaar zijn niet helemaal voor niets geweest: ze resulteerden in een internationaal bolwerk van klimaatbeleid dat, weliswaar dramatisch ondoeltreffend, de verdienste heeft dat het bestaat. Het is een bolwerk dat het onder meer mogelijk heeft gemaakt om via de Klimaatzaak in juni 2021, de Belgische staat ter verantwoording te roepen, toen de Belgische rechtbank oordeelde dat de verschillende Belgische regeringen zich schuldig hadden gemaakt aan "wangedrag" door een nalatig klimaatbeleid te voeren.

Om deze al te trage evolutie te illustreren, stelde de Vrijdaggroep de "Klimaatlijn "op, een interactive tijdlijn met een overzicht van wetenschappelijke rapporten (IPCC) tot discussie-conventies (UNFCCC), van discussies tot internationale akkoorden (Kyoto, Parijs), van internationale akkoorden tot Europese wetgeving (bv. de European Green Deal) en nationale wetgeving. De slotsom: België moet zich nu organiseren om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn.

Hoe zullen we dit aanpakken? Allicht niet door ons te verstoppen achter onze Belgische institutionele architectuur. Zo begint het Belgische Energie- en Klimaatplan (2021 - 2030), nog vóór enige bespreking van onze klimaatdoelstellingen, met het toelichten van onze staatsstructuur. Het geeft blijk van een Belgisch institutioneel exceptionalisme, alsof de klimaatverandering, die een grote uitdaging is voor iedereen, nog complexer en moeilijker is voor ons kleine landje dat zo ingewikkeld in elkaar zit. Dit staat niet alleen ver van de realiteit (aangezien andere gefederaliseerde landen zoals Duitsland voor dezelfde uitdagingen staan), maar het leidt bovendien tot een niet-constructief fatalisme.

Het is aan ons om een bestuur tot stand te brengen dat opgewassen is tegen de toekomstige uitdagingen. Daartoe is het nuttig om terug te gaan naar de kern van klimaatverandering en ons broeikasgasbeleid te heroverwegen. In België, en ook internationaal, bestaat er een beleidskader om die existentiële uitdaging van de klimaatverandering aan te pakken. Het is gebrekkig, onvolledig en ontoereikend. Maar het heeft de verdienste dat het bestaat.

Net daarom formuleert de Klimaatlijn ook 9 aanbevelingen die het bestaande Belgische klimaatbeleid versterken. Want het is hoog tijd dit beleid te versnellen en het met volle wind in de zeilen goed te besturen.

Stefanie Dens is ingenieur-architect en stedenbouwkundig ontwerper.

Aline Buysschaert is econoom.

Marie Romain is Strategy Intelligence Analyst bij Solvay N.V.

Magali Van Coppenolle is econoom.

Allen zijn ze lid van de Vrijdaggroep.

Het Belgisch bolwerk van klimaatbeleid, dramatisch ondoeltreffend, heeft de verdienste dat het bestaat.Je ontkomt er niet aan, het is overal in de media: vandaag is COP26 in volle gang. De COP's (of Conferenties van de Partijen) worden sinds 1995 jaarlijks gehouden. Drie jaar eerder, in 1992, werd het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake Klimaatverandering (UNFCCC) geratificeerd door 166 staten, waaronder België. In 1988 werd de eerste VN-resolutie over "klimaatbehoud als gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid" gepubliceerd en werd in hetzelfde jaar het Intergouvernementeel Panel inzake Klimaatverandering (IPCC) opgericht. "Natuurlijk hebben we constructieve dialogen nodig", zei een bekende activist in september, terwijl ze uitriep: "Maar zij hebben nu al 30 jaar gepalaverd, en waar heeft dat ons gebracht?". De vraag is legitiem, want 33 jaar na de oprichting van het IPCC, 24 jaar na de akkoorden van Kyoto, 6 jaar na de akkoorden van Parijs, stoten we wereldwijd nog steeds meer broeikasgassen uit. Een trend die volgens de VN tegen 2030 zelfs nog met 16% zal toenemen. En dus warmt de aarde op en verandert het klimaat. In België winterde het de jongste jaren nog nauwelijks en kondigde de herfst zich dit jaar reeds in de zomer aan, met piekbuien die veel weg hadden van een moessonregen. Op wereldschaal is het schroeiend heet in het ene halfrond terwijl het water in het andere halfrond met bakken uit de hemel valt. En zo wordt jouw droogte mijn zondvloed. Jouw brand, mijn hittegolf. Jouw cultuur binnenkort mijn nieuwe traditie. En tussen dit alles stijgt de zeespiegel stilletjes verder.Hoe warm het precies zal worden en hoe snel het klimaat verandert hangt af van slechts één factor: de mens en zijn vermogen om de uitstoot van broeikasgassen op korte termijn te verminderen. En dat weten we. Die 33 jaar vol discussies, akkoorden en beloften weerspiegelen de diep menselijke, en dus sociale uitdaging van klimaatverandering. Het zijn pogingen om ons te organiseren, en tot actie over te gaan. Maar deze 33 jaar zijn niet helemaal voor niets geweest: ze resulteerden in een internationaal bolwerk van klimaatbeleid dat, weliswaar dramatisch ondoeltreffend, de verdienste heeft dat het bestaat. Het is een bolwerk dat het onder meer mogelijk heeft gemaakt om via de Klimaatzaak in juni 2021, de Belgische staat ter verantwoording te roepen, toen de Belgische rechtbank oordeelde dat de verschillende Belgische regeringen zich schuldig hadden gemaakt aan "wangedrag" door een nalatig klimaatbeleid te voeren. Om deze al te trage evolutie te illustreren, stelde de Vrijdaggroep de "Klimaatlijn "op, een interactive tijdlijn met een overzicht van wetenschappelijke rapporten (IPCC) tot discussie-conventies (UNFCCC), van discussies tot internationale akkoorden (Kyoto, Parijs), van internationale akkoorden tot Europese wetgeving (bv. de European Green Deal) en nationale wetgeving. De slotsom: België moet zich nu organiseren om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn.Hoe zullen we dit aanpakken? Allicht niet door ons te verstoppen achter onze Belgische institutionele architectuur. Zo begint het Belgische Energie- en Klimaatplan (2021 - 2030), nog vóór enige bespreking van onze klimaatdoelstellingen, met het toelichten van onze staatsstructuur. Het geeft blijk van een Belgisch institutioneel exceptionalisme, alsof de klimaatverandering, die een grote uitdaging is voor iedereen, nog complexer en moeilijker is voor ons kleine landje dat zo ingewikkeld in elkaar zit. Dit staat niet alleen ver van de realiteit (aangezien andere gefederaliseerde landen zoals Duitsland voor dezelfde uitdagingen staan), maar het leidt bovendien tot een niet-constructief fatalisme. Het is aan ons om een bestuur tot stand te brengen dat opgewassen is tegen de toekomstige uitdagingen. Daartoe is het nuttig om terug te gaan naar de kern van klimaatverandering en ons broeikasgasbeleid te heroverwegen. In België, en ook internationaal, bestaat er een beleidskader om die existentiële uitdaging van de klimaatverandering aan te pakken. Het is gebrekkig, onvolledig en ontoereikend. Maar het heeft de verdienste dat het bestaat.Net daarom formuleert de Klimaatlijn ook 9 aanbevelingen die het bestaande Belgische klimaatbeleid versterken. Want het is hoog tijd dit beleid te versnellen en het met volle wind in de zeilen goed te besturen.Stefanie Dens is ingenieur-architect en stedenbouwkundig ontwerper. Aline Buysschaert is econoom.Marie Romain is Strategy Intelligence Analyst bij Solvay N.V.Magali Van Coppenolle is econoom.Allen zijn ze lid van de Vrijdaggroep.