Om de regeringsonderhandelingen te kunnen aanvatten, is het al weken wachten op actuele cijfers over de budgettaire toestand van ons land. Die waren tot nu toe niet voor handen omdat in de nasleep van de val van de regering in december 2018 de begroting voor 2019 niet gestemd raakte en er ook geen begrotingscontrole werd gehouden.

Het Monitoringcomité, een team van hoge ambtenaren, heeft nu een update gemaakt. Daaruit blijkt dat het structurele tekort vandaag op 1,5 procent van het bbp staat, ofwel 7,2 miljard. Tegenover het structurele resultaat van 2018 (1 procent) is dat een ontsporing van 2,4 miljard. Maar bij de opmaak van de begroting van 2019 mikte de regering-Michel nog op een tekort van 0,7 procent. Dat wil dus zeggen dat de budgettaire toestand tegenover de doelstelling 0,8 procent van het bbp verslechterd is, ofwel 3,8 miljard euro.

De ontsporing is voor 2 miljard het gevolg van lagere fiscale inkomsten, wat dan weer het gevolg is van de afgenomen economische groei. De rest van de ontsporing zit in de toegenomen sociale uitgaven.

Val Michel-I

Volgens minister van Financiën Alexander De Croo (Open VLD) is de ontsporing vooral het gevolg van de politieke impasse sinds de val van de regering-Michel.

'Ik heb toen gezegd dat de val ons 2 miljard zou kosten. Dat is dus nog een onderschatting gebleken. Hadden we een gestemde begroting gehad en een controle kunnen uitvoeren, hadden we hier vroegtijdig kunnen op ingrijpen. Maar dat heeft de N-VA dus onmogelijk gemaakt door de begroting niet mee te stemmen.'

Er is eigenlijk maar één oplossing, zo vulde De Croo later aan in Terzake op Canvas. 'Zo snel mogelijk een regering hebben met volheid van bevoegdheid. Er zijn twee partijen die de grootste zijn: N-VA in Vlaanderen en PS in Wallonië. Het zou onverantwoordelijk zijn mochten die partijen hetgeen hier vandaag naar buiten komt niet nemen als een soort van wake-upcall. Elke maand die we laten liggen, maakt het moeilijker voor een regering, die daarna dubbel zal moeten betalen.'

MR-minister van Begroting Sophie Wilmès treedt De Croo bij. 'Dat tekorten een natuurlijke neiging hebben om te vergroten, is een feit dat we al hadden aangekondigd. Een volwaardige regering had in het voorjaar een begrotingscontrole kunnen uitvoeren. We hadden rekening kunnen houden met nieuwe economische realiteiten en we hadden adequaat kunnen reageren met een reeks maatregelen. Dit is in lopende zaken helaas niet het geval'.

En ook Maggie De Block (Open VLD) ziet in het rapport een extra reden om niet te talmen met het vormen van een regering. 'De bijdragen aan de sociale zekerheid zitten op schema, maar de uitgaven stijgen verder.'

'Dat komt onder andere door het optrekken van de uitkeringen, maar ook omdat we door de val van de regering bepaalde maatregelen niet meer konden nemen. Dit toont nog maar eens aan dat er dringend een regering moet gevormd worden', aldus De Block.

De ontslagnemende regering wil het rapport van het monitoringcomité 'regel per regel analyseren'. 'Om de te leveren inspanningen te berekenen, heeft het monitoringcomité per definitie voor bepaalde hypotheses gekozen. Desalniettemin zullen we niet nalaten onze analyse te communiceren aan de persoon (personen) die door de Koning zal (zullen) worden aangeduid voor het vormen van een regering', zegt MR-minister Wilmès.