11 november is in zicht en dus trapt solidariteitsorganisatie 11.11.11 haar jaarlijkse herfstcampagne op gang. Voor het eerst hoort daar een Barometer van de Internationale Solidariteit bij, een online enquête bij een representatief staal van 1000 Belgen over onder meer ontwikkelingssamenwerking en fiscale rechtvaardigheid. 'De barometer peilt het draagvlak voor onze kernthema's, herverdeling en internationale solidariteit', legt directeur Els Hertogen uit. '11.11.11 werkt al meer dan 55 jaar aan een draagvlak voor internationale solidariteit. Dat is meer dan geld geven en hopen dat alle wereldproblemen daarmee opgelost worden. Wij hameren bijvoorbeeld ook op fiscale rechtvaardigheid en een regulerende overheid die zorgt voor een eerlijke herverdeling. Ontwikkelingssamenwerking is maar één kleine hefboom. Zo hebben we gepeild naar wat mensen denken over het schorsen van de patenten op covidvaccins, zoals Zuid-Afrika en India hebben voorgesteld. Een meerderheid van 63 procent is voor.'
...

11 november is in zicht en dus trapt solidariteitsorganisatie 11.11.11 haar jaarlijkse herfstcampagne op gang. Voor het eerst hoort daar een Barometer van de Internationale Solidariteit bij, een online enquête bij een representatief staal van 1000 Belgen over onder meer ontwikkelingssamenwerking en fiscale rechtvaardigheid. 'De barometer peilt het draagvlak voor onze kernthema's, herverdeling en internationale solidariteit', legt directeur Els Hertogen uit. '11.11.11 werkt al meer dan 55 jaar aan een draagvlak voor internationale solidariteit. Dat is meer dan geld geven en hopen dat alle wereldproblemen daarmee opgelost worden. Wij hameren bijvoorbeeld ook op fiscale rechtvaardigheid en een regulerende overheid die zorgt voor een eerlijke herverdeling. Ontwikkelingssamenwerking is maar één kleine hefboom. Zo hebben we gepeild naar wat mensen denken over het schorsen van de patenten op covidvaccins, zoals Zuid-Afrika en India hebben voorgesteld. Een meerderheid van 63 procent is voor.' Maar de EU is tegen. Is het momentum voorbij? Els Hertogen: Nee, want de Verenigde Staten zijn voor. Europa schermt met het argument dat patenten innovatie aanjagen. Prima, maar gaat het redden van levens niet voor? Net niet de helft van de respondenten wil het budget voor ontwikkelingssamenwerking verhogen. Tevreden mee? Hertogen: Tel daarbij dat 27 procent het budget wil behouden en je hebt een flink draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking. Slechts 11 procent wil een verlaging. Ik had erger gevreesd. Je hoort mensen weleens vragen wat al die ontwikkelingssamenwerking oplevert, want hongersnood en oorlog zijn de wereld nog niet uit. Maar dankzij ontwikkelingssamenwerking werd polio in meer dan 123 landen verslagen, zijn 6,2 miljoen malariadoden vermeden, en halveerde de moedersterfte en het aantal kinderen dat sterft door diarree. En dan zijn er nog projecten zoals onze samenwerking met een Congolees radiostation, dat miljoenen mensen informeerde over de verkiezingen. De resultaten daarvan zijn minder meetbaar, maar ze zijn even belangrijk. Heeft corona meer mensen laten inzien dat solidariteit een kwestie is van welbegrepen eigenbelang? Hertogen: Het besef dringt door dat we pas veilig zijn als iedereen veilig is. Als slechts 4 procent van de Afrikanen is gevaccineerd, kun je je afvragen of wij hier in de eerste plaats moeten inzetten op een derde prik of op een wereldwijd vaccinatieprogramma. Dat laatste is de rationele keuze. Dat ingedaalde besef lees ik ook in de meerderheid die zich uitspreekt voor het kwijtschelden van de schulden van lage-inkomenslanden. 45 procent wil daar voorwaarden aan verbinden, en de schulden investeren in groene energie en openbare diensten. Voor 8 procent mag het zonder voorwaarden en 19 procent wil een gedeeltelijke kwijtschelding. Dat is een sterke vraag naar internationale herverdeling. En weer een blijk van rationaliteit. De kwijtschelding van schulden, die vaak zijn opgebouwd door dictators en torenhoge rentes, is heel effectief om die landen te steunen. En wij voelen het amper in onze portemonnee. Wat met de fiscale rechtvaardigheid? Hertogen: Ook die cijfers spreken voor zich. 82 procent van de Belgen wil de belastingparadijzen afschaffen, 76 procent is voor een wereldwijde minimumbelasting op de winsten van multinationals en iets meer dan de helft noemt het door de OESO vastgestelde minimumtarief van 15 procent te laag. Meer dan 64 procent wil een coronabelasting op grote vermogens in België, 72 procent wil een Europese belasting op grote activa. Het is de rode draad doorheen deze barometer: de meerderheid van de Belgen wil een overheid die reguleert en eerlijk herverdeelt. Toch is nog steeds 18 procent voor belastingparadijzen. Dat is toch veel? Het is uitgesloten dat de respondenten daar allemaal geld hebben. Hertogen: Toch is het een sterk signaal dat meer dan 8 op de 10 Belgen vinden dat het gedaan moet zijn dat een kleine groep de regels mag omzeilen. Je moet dat ook koppelen aan, bijvoorbeeld, de grote vraag naar een wereldwijde minimumbelasting. Onderschat niet hoe moeilijk dit debat ligt. Bijna niemand houdt van belastingen en je hebt een sterke ideologische framing. Alsof wij dogmatisch tegen winsten en tegen bedrijven zijn. Dat is niet zo. Thomas Piketty (Franse econoom, gespecialiseerd in het thema economische ongelijkheid, nvdr) wees er onlangs in Knack op dat het een fundamenteel foute spelregel is dat kapitaal als enige zo vrij mag bewegen. De mobiliteit van mensen wordt veel strenger benaderd. Onlangs brachten internationale media, waaronder Knack, de Pandora Papers uit. Daaruit leren we onder meer dat eerdere papers en leaks amper zoden aan de dijk hebben gebracht. Stemt u dat moedeloos? Hertogen: Het gaat te traag, dat klopt. Toch wil ik niet pessimistisch zijn. Toen wij twintig jaar geleden pleitten voor de Tobintaks , een belasting op financiële transacties, werden we nog weggelachen. Vandaag pleiten de VS en de OESO voor een wereldwijde minimumbelasting. Het is de spannendste evolutie van de afgelopen twee decennia. Want als de VS zoiets willen, komt het ervan. Denk maar aan wat met het bankgeheim in Zwitserland is gebeurd. Migratie blijkt ook in uw barometer een splijtzwam. 47 procent van de Belgen wil de rechten van asielzoekers inperken. 25 procent wil ze behouden, 12 procent wil ze versterken. Hertogen: Het draagvlak is precair, ja. Toch wil ik op iets interessants wijzen. Een meerderheid weigert asielzoekers terug te sturen naar een land waar hun leven of vrijheid ernstig wordt bedreigd. De meeste Belgen willen ook een Europees asiel- en migratiebeleid dat meer rekening houdt met de mensenrechten en het recht op asiel. 60 procent wil asielzoekers eerlijk verdelen over de EU, 71 procent wil de behandeling van asielaanvragen in de EU terugbrengen tot maximaal zes maanden en 66 procent wil dat er veilige en legale migratiekanalen worden ingevoerd. Wat leert u uit die cijfers?Hertogen: Dat je ondanks dat precaire draagvlak en veel polarisering mensen kunt overtuigen van een rechtvaardig asiel- en migratiebeleid. Zolang je maar wegblijft van het geklaag en de boutades. Politici moeten perspectief bieden, niet klagen. Doet staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi (CD&V) dat beter dan zijn voorgangers?Hertogen: In het begin liet hij zich afleiden door de polariserende krachten. Denk aan zijn handtekening onder een brief waarin werd opgeroepen om toch maar Afghanen te mogen terugsturen, nog geen week voor de taliban er met geweld de macht overnamen. Ik zie wel beterschap. Vorige week kondigde hij de opening aan van terugkeerbureaus, waar mensen informatie over en begeleiding bij hun verblijf en terugkeer kunnen krijgen. Mahdi mag in onze barometer steun lezen voor zo'n beleid. Slechts 31 procent is voorstander van een werkvergunning voor sans-papiers in afwachting van een verblijfsvergunning. Vreemd, want je hoort vaak dat migranten ofwel werk komen inpikken ofwel niet willen werken.Hertogen: Het moet iets typisch Belgisch zijn. Elders zie je dat idee-fixe niet. In Duitsland hebben ze na Angela Merkels 'Wir schaffen das' vluchtelingen toegelaten om te werken of een opleiding of integratiecursus te volgen voor ze papieren kregen. Na vijf jaar sprak bijna de helft van de Syrische vluchtelingen Duits. Waarom mag een asielzoeker hier pas werken na de vierde maand van zijn procedure? In België leven 150.000 mensen in de illegaliteit. Veel van hen werken in het zwarte circuit, in onveilige en oneerlijke omstandigheden én zonder dat ze belastingen betalen. Is dat echt de beste optie in tijden waarin we onze vacatures niet ingevuld krijgen? Geeft u deze barometer mee met onze klimaat- en milieuministers die naar de klimaatconferentie in Glasgow trekken? De Green Deal van de Europese Unie blijkt populair.Hertogen: 67 procent steunt het voornemen om de Europese broeikasgasemissies in 2030 met 55 procent te verminderen ten opzichte van 2010. 66 procent wil af van fossiele brandstoffen. 52 procent vraagt een Europese belasting op kerosine, vliegtuigtickets, plastic en financiële transacties. Slechts 20 procent is tegen. Het bewijst het ongelijk van politici die geen draagvlak zien voor een doortastend klimaatbeleid. Politici moeten ook een draagvlak wíllen creëren, natuurlijk. Dat is hun taak. Dé conclusie van deze barometer, of het nu over herverdeling of klimaat gaat, is dat er nog erg veel werk is. Maar er is ook veel draagvlak. Wat vindt u ervan dat tijdens een wereldwijde pandemie, en in een jaar waarin België werd getroffen door een ongeziene overstromingsramp, De Warmste Week gaat om 'zijn wie je bent'?Hertogen: Het is des mensen om vooral solidair te zijn met wat dichtbij is. Dat is onze eeuwige strijd. Daarnaast is De Warmste Week dit jaar gericht op jongeren. Zij verbinden 'zijn wie je bent' steeds meer met grotere uitdagingen zoals ongelijke kansen, discriminatie en grensoverschrijdend gedrag. Bij de klimaatmobilisaties zien we bijvoorbeeld dat ze het grotere plaatje echt wel zien. En toch zijn het kinderen van hun tijd. Onze samenleving is geatomiseerd, 'ik' staat centraal. Dat zorgt voor vrijheid en autonomie, maar ook voor een verpletterende verantwoordelijkheid. Wie 'mislukt', heeft dat aan zichzelf te wijten. Wij doen het tegenovergestelde. Wij kijken ook voorbij het individu en wijzen op structuren, op het belang van beleid en de gemeenschap. De Warmste Week is ook niet dé solidariteitscampagne van het jaar, natuurlijk. Het is een van de vele. Laat ze maar allemaal naast elkaar bestaan.