Italië is de nieuwe voorzitter van de Europese Unie. Wat wil het in de zes maanden van dat mandaat gaan doen ?

VOLGENS BUITENLANDMINISTERSusanne Agnelli vragen haar Europese ambtgenoten het bij elke ontmoeting. Zou het wel wijs zijn het tot parlementsverkiezingen te laten komen in volle voorzitterschap van de Europese Unie ? De kontinuïteit van het voorzitterschap zou daardoor in het gedrang kunnen komen. De afstammelinge van de Fiat-familie weet natuurlijk ook dat die bezorgdheid meer te maken heeft met diplomatieke wellevendheid dan met slapeloze nachten van de Europese kollega’s. Italië heeft nu eenmaal een traditie van politieke onstabiliteit.

Het is helemaal niet zeker dat eerste-minister Lamberto Dini begin januari zijn koffers pakt, zoals hij aanvankelijk vooropstelde. Het is waarschijnlijker dat de leider van het zakenkabinet op 25 januari een verjaardagskaars mag uitblazen. Eventueel met een breed gesteunde regering-Dini 2 achter zich. Die zou dan enkele institutionele hervormingen kunnen doorvoeren, in afwachting van verkiezingen in mei en van een nieuwe regering tegen juli.

De twee blokken in het parlement zijn immers niet in beste doen. Bij enkele stemmingen onder meer over de begroting 1996 bleek de samenhang in de Pool van de Vrijheid zoek. Het botert niet tussen de partijen die deel uitmaken van de Pool Forza Italia (FI) van Silvio Berlusconi, Alleanza Nazionale (AN) van Gianfranco Fini en het kristen-demokratische front CCD-CDU terwijl binnen de Forza haviken en duiven tegenover mekaar staan. Het tweede blok, de Olijfboom van Romano Prodi, zag de socialistische SI en het Pakt van Mario Segni vertrekken, geïrriteerd door de dominante positie van de PDS van Massimo D’Alema. De koalitie houdt wel een plaats open voor ex-rechter Antonio Di Pietro. Ze is ervan overtuigd dat de beschuldiging wegens korruptie tegen de held van de operatie Schone Handen ongegrond zullen blijken.

De Lega Nord bemoeilijkt de strategieën van de blokken. Na een jaar optrekken met centrum-links stemden de vertegenwoordigers van Lega-voorzitter Umberto Bossi halfweg december voor een amendement van centrum-rechts, waardoor de financiewet ’96 op de helling kwam. Maar in die en eerdere krisismomenten werd ook duidelijk dat premier Dini handig geeft en neemt en zich tijdig onttrekt aan de omarming van een blok.

HUISHOUDING.

In december kreeg Dini het vertrouwen van het parlement voor zijn voorstellen, gekoppeld aan het voorzitterschap van de Europese Unie. De volksvertegenwoordiging was meer bezig met al dan niet vervroegde verkiezingen. Voormalig buitenlandminister Antonio Martino (FI) stond alleen in zijn verzet tegen de ?germanizering” van Europa de Duitse hegemonie in de Unie. De premier bleef vaag en had het vooral over de verhouding tussen Italië en de EU. Er is geen voorzitterschap nodig om extra-inspanningen in het vooruitzicht te stellen om de muntunie te halen. Of om Italiaanse soldaten te leveren voor de Navo-vredesmacht in Bosnië.

Een eigen visie op Europa is niet uitgetekend. Italië volgt de gemeenschappelijk uitgestippelde weg en houdt het op ?het stimuleren” van overleg. Eind maart is in Turijn al een top van staatshoofden en regeringsleiders gepland, waarop een begin moet worden gemaakt met de belangrijke zogenaamde Intergouvernementele Konferentie, die het verdrag van Maastricht moet aanvullen en aktualizeren. Bovendien moet die top criteria uitwerken voor de uitbreiding van de EU naar Oost-Europa.

Een land kan moeilijk een ander de les lezen als de eigen huishouding te wensen overlaat. En Italië is een achterblijver op het stuk van de toepassing van richtlijnen, onder meer in belangrijke materies als milieu of veiligheid op het werk. Een recent dokument van het Europees parlement wijst het aan als koploper op het vlak korruptie. Omkoperij en afpersing komen er voor op alle niveaus en in alle sektoren. De plaag blijft woekeren, maar noch het parlement noch het zakenkabinet komen tot sluitende voorstellen.

Er remmen nog andere elementen het zo al lage gevoel voor staatszin. De bureaukratie blijft in vele gevallen een eigengereid en onefficiënt apparaat. Een ondoorzichtig belastingsysteem, met meer dan 200 taksen en bijdragen, werkt de fiskale ontduiking in de hand, vooral bij de zelfstandigen. Daardoor loopt de taxatie almaar op. Waarnemers vragen zich af waarom de overheid niet van haar EU-voorzitterschap profiteert om een Europese belastingpolitiek aan te kaarten.

De EU-verklaring van Dini gleed ook over de sociaal-ekonomische politiek heen. De ekonomie trekt aan. Dank zij de zwakke lire floreert de uitvoer van Made in Italy. Maar weinig werknemers worden er beter van. Integendeel. Verhoogd werkritme, arbeidsonzekerheid, werkverlies of werkloosheid (vooral in het Zuiden) zijn schering en inslag. Alleen de legendarische plantrekkerij voorkomt een maatschappelijke revolte. Ook in verband met de georganizeerde misdaad van mafia, camorra en dergelijke netwerken lijkt de regering geen ingrijpende diskussie en maatregelen te willen lanceren. Of is die terughoudendheid toe te schrijven aan het feit dat een absoluut politiek kopstuk als Giulio Andreotti terechtstaat wegens verwevenheid met die kringen ?

In een recent tv-interview erkende Lamberto Dini dat het de Italianen aan discipline ontbreekt. Daarentegen hebben ze, volgens hem, een ?inventieve verbeelding” vóór op de anderen. Waarom zou de huidige EU-voorzitter er dan niet van profiteren om nuttig gebruik te maken van de nationale kwaliteit ? In plaats van te staan voor geslepenheid, zou hij zijn verbeelding aan het werk kunnen zetten ten voordele van de eigen gemeenschap en die van de Unie.

Marcel Meeus

Premier Lamberto Dini vindt zijn landgenoten weinig discipline hebben, maar uitmunten inzake inventieve verbeelding.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content