Factcheck: veel schermtijd heeft een invloed op de breinontwikkeling van baby’s

‘Veel schermtijd in babytijd kan tot meer angstklachten leiden’, zo lazen we op de website Scientias. Het klopt dat veel schermtijd een invloed heeft op de breinontwikkeling van baby’s. Maar om een oorzakelijk verband tussen schermgebruik en angst te bewijzen, is meer onderzoek nodig. We beoordelen de stelling als eerder waar.

Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie. Lees hier meer over hoe we werken.

In het artikel van Scientias wordt verwezen naar een recente studie uit Singapore, waarvoor onderzoekers 168 kinderen opvolgden. Ze kregen hersenscans op 4,5 jaar, 6 jaar en 7,5 jaar. Wat bleek? ‘Kinderen die in de eerste twee levensjaren veel achter een scherm zaten, lieten een snellere “rijping” zien van hersennetwerken die betrokken zijn bij het zien en bij het sturen van gedrag.’ In latere tests, op de leeftijd van 8,5 jaar en 13 jaar, werd dat gelinkt aan trager beslissen en meer angstklachten. 

Volgens professor klinische psychologie Reitske Meganck (UGent) gaat het om een degelijk onderzoek. ‘Het is natuurlijk geen experimentele studie – dat zou niet ethisch zijn – maar wel een longitudinaal onderzoek, waarbij kinderen gedurende langere tijd werden opgevolgd.

‘Zo werden er hersenscans genomen op drie verschillende leeftijden en zagen de onderzoekers dat meer schermtijd leidt tot andere ontwikkelingen in de sensorische en beslissingsgerelateerde gebieden in het brein. De onderzoekers zien hierin een plausibele link naar meer angst, al is er meer onderzoek nodig – met meer metingen – om die link te bewijzen. Zo werd angst slechts op één moment gemeten, waardoor je geen evolutie kunt zien.

‘Bovendien zou er ook een indirect verband kunnen zijn: baby’s die meer schermtijd krijgen, hebben mogelijk minder sociaal contact, wat ook tot meer angst kan leiden. Uit een meta-analyse, waarin de resultaten van 87 studies werden vergeleken, werd ook al een beperkt verband gevonden tussen meer schermtijd bij kinderen enerzijds, en meer gedragsproblemen, angst en depressie anderzijds.

‘En uit een eerdere longitudinale studie bleek dat meer schermtijd bij kinderen tussen twee en drie jaar oud geassocieerd wordt met een vertraagde ontwikkeling. Het brein evolueert heel snel in de eerste levensjaren, dus het is logisch dat schermgebruik een impact heeft. Al is meer onderzoek nodig om een oorzakelijk verband tussen schermtijd en angst hard te maken.’

Onderzoeker Ine Beyens (Universiteit van Amsterdam) pleit voor nuance. ‘Omdat het aantal proefpersonen beperkt is en angst slechts één keer werd gemeten, moeten we voorzichtig zijn met sterke uitspraken. We kunnen niet zomaar concluderen dat schermtijd de oorzaak is van meer angstgevoelens. De onderzoekers stellen een heel model voor: meer schermtijd voorspelt bepaalde hersenontwikkelingen, die voorspellen bepaalde verschillen bij het maken van keuzes en die voorspellen op hun beurt weer meer angst. Maar een rechtstreeks verband tussen angst en schermtijd vonden ze niet. Bovendien werd niet gekeken naar de inhoud van de schermtijd. Er zijn grote verschillen tussen educatief verantwoorde filmpjes en flitsende, razendsnel gemonteerde video’s.’