'VS wil kernwapens de wereld uit, maar maakt uitzondering voor Israël'

17/02/15 om 11:20 - Bijgewerkt om 11:21

Met de deadline voor de onderhandelingen over Iraanse kernenergie in zicht, halen activisten een oud voorstel onder het stof vandaan: een Midden-Oosten zonder massavernietigingswapens. Maar dat zien de Verenigde Staten en Israël helemaal niet zitten.

'VS wil kernwapens de wereld uit, maar maakt uitzondering voor Israël'

Premier van Israël, Benjamin Netanyahu (links) en minister van Defensie, Moshe Yaalon, zitten voor een display van M302-raketten aan boord gevonden van het Kloc C-schip in Eilat aan de Rode Zee. Volgens de premier gaat het om Iraanse wapens bestemd voor militanten in Gaza. Netanyahu riep het Westen in maart 2014 op niet te vallen voor de diplomatische toenadering van Teheran over het nucleaire programma. © Reuters

Israël probeert bijna obsessief te verhinderen dat zijn buurlanden - in de eerste plaats Iran, maar ook Saudi-Arabië en Egypte - kernenergie gaan gebruiken. Volgens Hillel Schenker, een van de twee hoofdredacteuren van het in Jeruzalem gevestigde Palestine-Israel Journal, heeft dat in de eerste plaats te maken met de Israëlische premier.

"Benjamin Netanyahu heeft zijn politieke loopbaan uitgebouwd met het aanwakkeren van angst, met een discours dat Israël een vuist moet maken en een sterke leider (hijzelf) nodig heeft om de uitdagingen het hoofd te bieden", verklaart hij.

Geen bewijs

Iran, dat steeds heeft ontkend dat het op kernwapens uit is, blijft in de laatste ronde van de onderhandelingen met Duitsland en de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad rond de tafel zitten. De deadline om nog een akkoord te sluiten, is 24 maart.

Vorige week stelde de Iraanse president Hassan Rouhani aan de VS en Israël, die beide kernwapens bezitten, de retorische vraag met sarcastische ondertoon: "Hebben atoomwapens jullie meer veiligheid opgeleverd?"

The New York Times schreef op gezag van de Vereniging voor Wapencontrole in Washington, dat Israël over honderd tot tweehonderd kernkoppen zou beschikken. De Israëliërs hebben het bezit van atoomwapens nooit bevestigd of ontkend. Maar zowel de VS als Israël hebben het voorstel van een kernwapenvrij Midden-Oosten altijd voor zich uitgeschoven.

Bob Rigg, voormalig redacteur bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens, verklaart dat de Amerikaanse regering de bevindingen van haar verschillende inlichtingendiensten negeert, namelijk dat er geen enkel bewijs is dat Iran sinds 2004 nucleaire wapens heeft proberen te bemachtigen.

"Als Israël als enige kernwapens bezit in het Midden-Oosten, geeft dat de VS en Israël een enorm strategisch voordeel", verklaart Rigg. "Zeker nu Syrië zijn chemische wapens heeft laten vernietigen, want dat was de enige reële dreiging voor Israël in de regio."

Iran wil regime verdedigen

Wat heeft Israël eigenlijk te vrezen van een buur met massavernietigingswapens? Zou een mogelijk nucleair bewapend Iran - of zelfs Saudi-Arabië of Egypte - kernwapens durven inzetten tegen Israël, aangezien het daarmee ook de Palestijnen in de door Israël bezette gebieden van de kaart zou vegen, vragen activisten zich af.

"Als Iran voor kernwapens zou kiezen, dan zou het regime verdedigen de belangrijkste motivatie zijn, niet Israël aanvallen", gelooft Schenker. "Toch zou het beter zijn dat ze geen atoomwapens kunnen bemachtigen. De fundamentele oplossing voor dit gevaar is uiteraard de oprichting van een zone zonder massavernietigingswapens in het Midden-Oosten."

Eind april zal in New York de volgende 'herzieningsconferentie' van het non-proliferatieverdrag plaatsvinden. Volgens Schenker, een sterke pleitbezorger van nucleaire ontwapening, is het nog altijd de bedoeling om vooraf een internationale conferentie te organiseren over een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten.

Zo zou het Academic Peace Orchestra Middle East midden maart in Berlijn een congres beleggen met als thema "het mandaat van de Helsinki-conferentie uitvoeren met het oog op de herzieningsconferentie 2015 van het non-proliferatieverdrag".

Op de agenda staat ook een sessie over een kernwapenvrij Midden-Oosten, met de Finse ambassadeur Jaakko Laajava en vertegenwoordigers van Israël, Saudi-Arabië, Egypte en Duitsland. Er zou ook een Iraanse deelnemer aan de conferentie zijn, volgens Schenker.

Nucleair monopolie

Gezien de historische vijandigheid van de Arabische staten tegenover de westerse creatie van een Joodse staat in hun midden, heeft Israël kernwapens ontwikkeld voor een groter gevoel van veiligheid, legt Rigg uit. "Zonder zijn regionaal monopolie op atoomwapens, zou het kwetsbaar zijn. Daarom gaan de VS tot het uiterste om een einde te maken aan kernwapens - behalve voor Israël."

"Als Israël het non-proliferatieverdrag zou ratificeren, zou het zijn nucleair arsenaal moeten aangeven en vernietigen. De VS zoeken allerlei excuses om Israël daar niet toe te dwingen", verklaart hij. "Daarom is een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten geen echte mogelijkheid, zelfs niet als de Amerikaanse president Barack Obama en Netanyahu elkaar naar de keel zouden vliegen."

Schenker waarschuwt nog voor een nucleaire wapenwedloop in de regio. "Zolang Israël een monopolie had op kernwapens, en beloofde om ze enkel te gebruiken als laatste redmiddel, leek iedereen met de situatie te kunnen leven. De uitdaging van een potentieel Iraans atoomwapenprogramma zou die status quo verbreken."

"Jammer genoeg is de internationale gemeenschap op dit moment druk bezig met andere crisissen, zoals Oekraïne en de Islamitische Staat (IS). Hopelijk gaat er toch de nodige politieke aandacht naar de uitdagingen voor het volgende herzieningscongres over het non-proliferatieverdrag." (IPS/Thalif Deen)

Onze partners