Hoe het moet
Stefan Brijs is gehecht aan een sterk verhaal, met alle geuren en kleuren van dien. Brijs toont hoe dat moet in 'Post voor mevrouw Bromley', dé Nederlandstalige roman van het afgelopen jaar. Vijf jaar schaafde hij aan deze combinatie van grote geschiedenis (de bombardementen op Londen tijdens WO I, het oorlogsgeweld aan het front zelf) met het 'kleine' wel en wee van individuele levens, een ideaal recept. Knap hoe Brijs de leugenachtigheid van de oorlogspropaganda doet nawerken in het manipulatieve leven van zijn hoofdpersonage.

Nog dikker
Jan Van Loy creëerde met 'Ik, Hollywood'  eveneens een totaalkunstwerk. Hij comprimeert een eeuw Hollywoodgeschiedenis in het leven van tycoon Louie Peters, alias MGM-magnaat Louis B. Mayer. Deze roman zou wel eens Van Loys grote doorbraak kunnen betekenen. Ik, Hollywood is nog honderd bladzijden dikker dan Brijs' panorama, maar even uitgekiend in het in elkaar schuiven van grande en petite histoire. Van Loys vertelwijze is fragmentarischer, zoals in eerder werk van hem, maar het observatievermogen van deze verteller is minstens even aangescherpt. Ook hij leverde een wervelende, filmische roman in een caleidoscopische verpakking af.


Drie generaties vrouwen
Erik Vlaminck schreef twintig jaar geleden, lang voor Brijs en Van Loy, al bewogen literaire familiegeschiedenissen. 'Brandlucht' bevat opnieuw een eeuw Vlaamse historie, deze keer door de ogen van drie generaties vrouwen. Het uitgangspunt is het milieu van Vlaams-Nederlandse expats in Canada, maar gaandeweg verschuift de focus van het verhaal naar de vendetta van een dochter die het niet langer pikt dat zwijgzame mannen het leven van hun vrouwen verstikken.


De Zwarte Internationale
'Het gevecht met Leviathan' van Emiel Lamberts is dan wel geen fictie, het is ook een indrukwekkende, alomvattende vertelling, opgehangen aan de figuur van Gustav von Blome, onechte kleinzoon van de Oostenrijkse kanselier Metternich. Via hem toont historicus Lamberts hoe de aristocra-tische tenoren van de katholieke sociale leer in de negentiende-eeuwse maalstroom van opkomende ideologieën opnieuw het initiatief trachten te krijgen. Dat ze daarvoor erg ver gingen, blijkt uit de oprichting van de Zwarte Internationale, een groep notabelen die samenzweerderig de katholieke hegemonie verdedigde.


Groots en grappig verval
Jeroen Brouwers, die sinds jaar en dag op zijn buitenpost in het Limburgse Zutendaal de wacht houdt bij de Nederlands-Vlaamse Parnassus, publiceerde met 'Bittere bloemen' een chagrijnige én hilarische alleenspraak van een oude man die aan het sterven is en nog een keer naar een jong blaadje snakt. Brouwers maakt daar een kunstig maar vooral zeer amusant kaatsspel tussen een oude man en diens demonen van. Of hoe verval toch ook groots, meeslepend en zelfs humoristisch kan zijn.


Frank Hellemans