Videokanaal Zwijgen is geen optie bracht Koert Debeuf, historicus en directeur Tahrir Institute for Middle East Policy, en Geertrui Serneels, die met haar vereniging Solentra migranten en vluchtelingenkinderen psychologisch ondersteunt, samen voor een gesprek over de vraag of er opnieuw oorlog komt en wat de vrees voor nieuw geweld in onze contreien met een mens doet.

Serneels en Debeuf hebben het onder meer over de impact van collectieve trauma's, zoals de aanslagen van 11 september in New York of, recenter, de terroristische aanvallen in Brussel van twee jaar geleden. 'Het gevoel dat het ieder moment opnieuw kan gebeuren, is in ons aanwezig', zegt Debeuf.

De kenner van de Arabische wereld bracht dit jaar het boek Tribalization uit, over hoe mensen, groepen en naties zich onder druk van die angst naar binnen gaan keren. Daar zoeken ze houvast, een fenomeen dat hij anchoring noemt. 'Mensen met een serieus trauma gaan door een identiteitscrisis en proberen daaruit te raken door te focussen op één aspect van hun identiteit. Dat kan hun religie zijn, maar ook hun eten.

'Als reactie op Nine Eleven gaan we nu maatschappelijk door zo'n crisis. Het anker waarop we terugvallen, is vaak een mythologisch verleden, waarin alles veel duidelijker was. Die focus op een eenzijdige identiteit, dat is tribalisering.'

Van vijftien naar zeventig muren

'Gaat het alleen over onveiligheid? Of ook over onzekerheid?' vraagt Serneels. 'Alles verandert zo snel. Op technologisch gebied bijvoorbeeld, maar ook in je buurt. In je buurman of buurvrouw kun je je, als die Marokkaans of Turks is, fysiologisch niet meer herkennen. Dat is de uitdaging waarvoor migranten en vluchtelingen staan: zorgen dat mensen zich in je kunnen herkennen. Er gaan een verhaal moeten komen dat iedereen kan delen, dat ons bindt, ook al zijn we fysiologisch vreemd voor elkaar.'

Debeuf vult Serneels aan met enkele cijfers. 'Toen de Berlijnse Muur viel, waren er in de wereld vijftien muren tussen landen. Vandaag zijn dat er meer dan zeventig. We trekken die onder op om migranten tegen te houden, en omdat we veilig denken te zijn achter die muur. Wat mij ook verontrust, is dat de wereldhandel achteruitgaat. En telkens wanneer de globalisering stopt, leidt dat tot oorlog. Als we stoppen met praten met de andere, wordt die de vijand. Als je een muur bouwt rond je land, bouw je je eigen gevangenis. Maar het grootste gevaar voor Europa is niet islam, maar islamofobie.'

Bekijk het hele dubbelinterview hieronder.

Meer info over Zwijgen is geen optie en hoe u het platform kunt steunen vindt u hier.