Waterige ogen, een brandende mond en een snotterende neus. Het zijn de typische ingrediënten van een avondje in een Indiaas restaurant. Waaraan hebben we deze irritaties te danken?

Capsicumplanten zoals chilipepers, produceren het stofje capsaïcine in hun fruit om hongerige zoogdieren af te houden. De stof stimuleert de receptoren op de tong die gevoelig zijn voor hitte en pijn waardoor je een branderig gevoel ervaart. (Vogels zijn immuun voor het branderige gevoel)

Wie ooit al eens pepperspray, waar soms capsaïcine in zit, over zich heen kreeg, weet maar al te goed hoe het voelt.

Maar er zijn nog meer stofjes aan het werk in pittige voeding. Zo zit er in wasabi, mosterd, mierikswortel en radijsjes de olie allylisothiocyanaat die ook voorkomt in insecticiden en fungiciden.

Capsaïcine en allylisothiocyanaat irriteren de slijmvliezen die de longen en verschillende lichaamsopeningen beschermen tegen schadelijke binnendringers zoals schimmels, bacteriën en virussen. De slijmvliezen in de neus gaan snot produceren om de allergenen, stof en andere ongenodigden de toegang tot het ademhalingssysteem te verhinderen. Hoe meer geïrriteerd de slijmvliezen raken, hoe meer snot ze produceren.

Kan je het vermijden?

Water drinken zal geen enkel effect hebben, aangezien capsaïcine een olieachtige stof is die niet oplost in water. Vraag liever een glas melk bij je pittige curry. Melk en andere zuivelproducten zoals ijs, yoghurt, room, boter en kaas blussen het vuur van de capsaïcine redelijk effectief, zo blijkt uit onderzoek in Physiology & Behavior. De proteïne caseïne is verzot op vet en omarmt de capsaïcinemoleuculen om ze vervolgens weg te wassen, net zoals detergenten het vet verwijderen.

Ook alcohol lost capsaïcine op, maar dan moet het wel een drank zijn met een hoog alcoholgehalte zoals tequila. Bier helpt niet omdat het alcoholpercentage te laag is.

Suiker of honing hebben eenzelfde effect. Ze breken capsaïcine niet af, maar leiden de aandacht van je zintuigen tijdelijk af. Het werkt minder goed dan zuivelproducten, maar wanneer je die niet bij de hand hebt is het een bruikbaar alternatief. Bedek je tong een tijdje met een laagje suiker en spuug het daarna weer uit. Of los wat suiker op in een koud glas water.

Toch hoeven we capsaïcine niet als 'des duivels' te beschouwen. Het kan namelijk soelaas bieden tijdens warme dagen. Bij het eten van pikant eten gaat de hartslag omhoog, waardoor de lichaamstemperatuur lichtjes stijgt. Om het lichaam opnieuw af te koelen, begin je te zweten en daalt de lichaamstemperatuur.

En er is meer: pikant eten blijkt ook goed voor gewichtsverlies. De dagelijkse inname van capsaïcine verhoogt het dagelijkse energieverbruik met 70 tot 95 kcal.

Wetenschappers van de universiteit van Texas ontdekten tot slot dat er ook in ons lichaam capsaïcine-achtige moleculen vrijkomen die pijn in ons lichaam veroorzaken wanneer we bijvoorbeeld een wonde oplopen. Uit laboratoriumproeven op muizen blijkt dat als het gen dat die receptoren stimuleert, geblokkeerd wordt, het lichaam gevoelloos wordt voor capsaïcine. Met die kennis willen de wetenschappers medicijnen maken die de pijn bestrijden van bij de bron.