Het gaat niet goed met de wilde bijen. Veel mensen willen de insecten, die een levensnoodzakelijke ecosysteemdienst vervullen, graag een duwtje in de rug geven door dakloze bijen nestgelegenheid te bieden in de vorm van een bijenhotel of bijenkroeg.
...

Het gaat niet goed met de wilde bijen. Veel mensen willen de insecten, die een levensnoodzakelijke ecosysteemdienst vervullen, graag een duwtje in de rug geven door dakloze bijen nestgelegenheid te bieden in de vorm van een bijenhotel of bijenkroeg. Maar die nestjes werken slechts voor een kleine selectie van wilde bijensoorten. In België komen zowat 375 wilde bijensoorten voor. Daarvan kunnen er zich in theorie een 60-tal soorten in bijenhotels nestelen. 'In realiteit zien we maar een handvol wilde bijensoorten op die bijenhotels afkomen, zoals de metselbij van maart tot eind april en de tronkenbij vanaf eind mei', weet insectenexpert Wim Veraghtert (Natuurpunt). 'Dat lijkt misschien weinig, maar iemand die een bijenhotel ophangt, kan haast altijd rekenen op gasten. Zelfs als je op de Meir in Antwerpen woont, zul je met het plaatsen van een bijenhotelletje meer succes oogsten dan met een nestkastje voor koolmezen.'Blijft jouw bijenhotel toch leeg? Dan doe je waarschijnlijk iets fout. 'Om een optimaal effect te hebben, moet je inderdaad enkele zaken in acht nemen', zegt Veraghtert die een paar vuistregels opsomt. Een eerste advies is: houd het simpel en kleinschalig. 'Je hebt eigenlijk maar twee zaken nodig: holle stengels en houtblokken met veel gaatjes van verschillende diameter. Vaak zie je enorme constructies met allerlei elementen zoals stenen met gaten, dennenkegels, opgehoopte twijgjes om andere kleine diertjes aan te trekken. Daar zullen eventueel oorwormen of spinnen op af komen, maar bijen hebben daar weinig aan. Hoe groter het bijenhotel, hoe makkelijker ook parasieten de weg ernaartoe vinden. Zij eten het stuifmeel en de eitjes van de bijen op. In een tuin is een klein nestblok van 10 op 20 cm al ruim voldoende om een mooie diversiteit aan bijen te herbergen.'Zorg daarnaast voor mooi afgewerkte, ongekartelde kamers in je hotel. In de natuur maken bijen gebruik van allerlei gangetjes in dood hout die door kevers zijn uitgegraven. Eens die keverholletjes niet meer bewoond zijn, nemen de bijen hun plaats in en deponeren ze er stuifmeel en een eitje. De bij metselt vervolgens een muurtje rond het eitje en begint opnieuw tot er verschillende kamertjes achter elkaar ontstaan. 'Om te vermijden dat de vleugels van de bijen beschadigd raken, mogen de gangetjes in je bijenhotel allerminst gekarteld zijn. Let op de kwaliteit als je een bijenhotel in de winkel koopt en kies voor natuurlijke materialen. Als je zelf een bijenhotel ineen knutselt, gebruik dan geen planken, maar blokken hard hout, zoals eik. Die houtsoort is glad en minder gevoelig voor intrekkend vocht. Vijl de randen van de gangen goed af tot je geen rafelige binnenkant meer ziet. Riet- en bamboestengels hebben best een diameter die niet groter is dan 12 mm.'Niet alleen het onderkomen zelf, maar ook de plek waar je je hotel hangt, is van belang. 'Een bijenhotel in een volledig betegelde tuin is vrij cynisch. Je zult wel bijen lokken, maar die moeten heel wat moeite doen om nectar en stuifmeel te vinden. Bijen houden ook erg van de zon. Het is belangrijk dat het bijenhotel gericht is naar het zuiden en niet overschaduwd wordt door bomen. Is je bijenhotel oud en gescheurd, mag het wel in de schaduw. De bijtjes die er nog inzitten, zullen er in de loop van de lente uitkruipen maar er komen geen nieuwe in.'Meer nog dan een bijenhotel is de inrichting van je tuin essentieel voor bijen en insecten, merkt Veraghtert op. 'Wanneer een insect een hortensia voorbijvliegt, denkt hij "ok, weer een café zonder bier". Je kunt in principe een volledige tuin aanleggen met bloemen waar bijen niets aan hebben. Kijk maar eens naar de meeste Vlaamse voortuinen waar je telkens weer dezelfde 20 plantensoorten ziet opduiken. Ga liever voor een grote variatie aan planten als lavendel en struiken als de meidoorn die een resem aan leven aantrekken en ook vogels. Of denk eens aan klimop. Die bloeit in september wanneer heel wat andere planten zijn uitgebloeid en is een walhalla voor dagvlinders. De klimopbij verzamelt enkel stuifmeel op klimop. Andere bijen verheugen zich op de wilde bloemetjes in ongemaaid gras zoals biggenkruid, paardenbloem of ereprijs.'Wie echter nog steeds huivert van het idee van een bijenhotel in de tuin uit schrik om zwermen bijen aan te trekken, stelt Veraghtert gerust. 'Wilde bijen zijn solitaire dieren en vormen geen bedreiging voor de mens. Je moet al veel moeite doen om gestoken te worden door een wilde bij, ook al hang je met je neus voor zo'n bijenhotel. De angel van de meeste van die bijen raakt zelfs niet door de huid van de mens. Je moet natuurlijk niet met je vingers in die gangetjes gaan zitten. Heb je kinderen, hang je bijenhotel op anderhalve meter hoogte en het probleem is opgelost.'