Al sinds het begin van de twintigste eeuw kampen delen van Californië met ernstige luchtvervuiling. Vooral Los Angeles staat decennialang bekend om zijn smog, die dankzij de omringende bergen lang boven de stad kan blijven hangen. In 1903, toen er nog maar 100.000 mensen in de stad woonden, hing er zo'n ernstige smogwolk dat sommige inwoners dachten dat er sprake was van een zonsverduistering.
...

Al sinds het begin van de twintigste eeuw kampen delen van Californië met ernstige luchtvervuiling. Vooral Los Angeles staat decennialang bekend om zijn smog, die dankzij de omringende bergen lang boven de stad kan blijven hangen. In 1903, toen er nog maar 100.000 mensen in de stad woonden, hing er zo'n ernstige smogwolk dat sommige inwoners dachten dat er sprake was van een zonsverduistering.Na de Tweede Wereldoorlog werd langzaam duidelijk dat de automobiel - waarvan er in 1956 al 3 miljoen rondreden in Los Angeles - een belangrijke bijdrage leverde aan de smog. Californië begon grootschalig onderzoek uit te voeren naar de uitstoot van vervuilende stoffen en naar technologieën om die emissies te verminderen. In 1960 was Californië de eerste Amerikaanse staat die uitstootnormen invoerde voor zijn wagenpark. De staat gaf, niet voor het laatst, het goede voorbeeld aan de rest van de VS.'De leiderschapsrol van Californië kan worden herleid tot de jaren 1860 en de bescherming van Yosemite, de eerste beschermde wildernis in de Verenigde Staten', zegt David Vogel, auteur van het boek California Greenin', over de vooruitstrevende milieuwetten van de 'Golden State'.Nationale uitstootnormen kwamen er in 1967, met de Air Quality Act. Na veel lobbywerk door Californische Congresleden - uit zowel de Democratische als Republikeinse Partij - werd in deze wet vastgelegd dat Californië zijn eigen, progressievere normen mocht blijven hanteren. Met name Los Angeles bleef qua vervuiling een zorgenkind, en de staat wilde het heft in eigen handen houden.Meer dan vijftig jaar later maakt Californië nog altijd gebruik van zijn vrijstelling, en inmiddels hebben dertien staten plus Washington D.C. zich aangesloten bij de strengere, Californische regels voor autofabrikanten. De grootte van deze markt - Californië zou als zelfstandig land de op vier na grootste economie ter wereld hebben - zorgt ervoor dat de regelgeving van de staat van grote invloed is op de automarkt.Trump spreekt van 'veiligere' auto's door maatregelAls het aan de Amerikaanse president Donald Trump en zijn milieuwaakhond EPA ligt, komt daar nu verandering in. Eerder kondigde hij al aan dat hij strengere landelijke uitstootnormen van zijn voorganger Barack Obama wil terugdraaien. Deze week maakte de president bekend dat hij er ook voor wil zorgen dat Californië niet tóch die strengere regels blijft hanteren, door de vrijstelling van de staat in te trekken.Trump wil dat de uitstootnormen tussen 2020 en 2025 worden bevroren. Fabrikanten moeten dan auto's leveren die gemiddeld zo'n 6,3 liter per 100 kilometer verbruiken. Onder de regels van Obama zou de gemiddelde auto in 2025 nog maar 4,6 liter per 100 kilometer mogen verbruiken. Het plan van Trump past in de bredere strategie van zijn EPA. De waakhond is tijdens zijn presidentschap vooral bezig met het terugdraaien van milieuregels, in plaats van het opstellen van nieuwe regelgeving.Opvallend genoeg staat de auto-industrie niet pal achter Trump. BMW, Ford, Honda en Volkswagen sloten zelfs al een deal met Californië waarin ze beloofden om zich te houden aan strengere normen voor benzineverbruik. De regering-Trump startte prompt een antitrustonderzoek naar samenspanning door de autofabrikanten, nadat de president naar verluidt 'woest' was over deze capitulatie aan het progressieve milieubeleid van Californië.Om haar maatregel te verdedigen, beroept de regering-Trump zich op de verkeersveiligheid. De soepelere en landelijk uniforme uitstootnormen moeten 'veel minder dure auto's voor de consument' opleveren, die ook nog eens 'aanzienlijk veiliger' zijn, zo twitterde de president deze week. Zijn regering claimt dat auto's onder de regelgeving van Obama (en nu dus Californië) zoveel duurder zouden worden, dat oude, onveiligere auto's langer op de weg zouden blijven. In een rapport van de regering wordt voorspeld dat dat duizend levens per jaar zou kosten, al berichtte persbureau AP algauw over interne emails van de milieuwaakhond waarin dat aantal door de eigen experts in twijfel wordt getrokken.Auto-industrie vreest jarenlange onzekerheidCalifornië ziet zich door de maatregel van Trump geconfronteerd met een onbekende situatie. 'Het is ongekend dat de federale overheid de standaarden van Californië probeert te verzwakken', zegt Vogel. 'Ze heeft ze geaccepteerd, of zelfs versterkt. Deze poging van de federale overheid om de normen van Californië te verzwakken kent geen precedent.'Californië en de staten die zich bij de regels van de staat hebben aangesloten, hebben vrijdag aangekondigd dat ze de regering-Trump aanklagen. Dat is het startschot voor een juridische strijd die vermoedelijk nog lang kan duren. Ondertussen zal de auto-industrie geconfronteerd worden met onzekerheid over de normen die uiteindelijk moeten worden gevolgd.Het is dan ook niet verrassend dat automakers vrijwillig afspraken maken met Californië over strengere uitstootnormen, schrijft klimaatadvocaat Julia Stein op het blog van de juridische vereniging ACS. 'Zelfs autofabrikanten die de overeenkomst niet hebben getekend, blijven om die reden oproepen tot gesprekken tussen Californië en de regering. De strijd over de vrijstelling van Californië is simpelweg slecht voor de handel.' Ann Carlson, hoogleraar klimaatrecht aan de universiteit UCLA, zegt dat de staat in het juridische gevecht goede argumenten kan inbrengen. Maar als Trump volgend jaar wordt herverkozen, zou de zaak vermoedelijk bij het Hooggerechtshof terechtkomen. Het is onzeker hoe de hoogste Amerikaanse rechtbank, met sinds vorig jaar een conservatieve meerderheid, zich dan zou uitspreken. Traditioneel staan conservatieven in de VS voor sterke, onafhankelijke staten, maar ook voor een machtige president. In dit geval botsen die twee idealen met elkaar.'Uitstoot door transportsector stijgt juist'Met de strengere regels probeert Californië te voldoen aan ambitieuze klimaatdoelen. Tegen 2030 moet de CO2-uitstoot 40 procent lager zijn dan in 1990, en de staat wil zich nog altijd houden aan het akkoord van Parijs, waar Trump de Verenigde Staten als geheel uit wil terugtrekken.Nadat Trump die terugtrekking aankondigde, was er 'wanhoop onder een groot deel van het Amerikaanse volk en de wereldgemeenschap' om ook in de Verenigde Staten het gevecht tegen klimaatverandering voort te zetten, aldus Carlson. 'De regering-Trump laat een gapend gat achter.'Volgens de professor heeft de Californische regelgeving in het verleden gezorgd voor technologische vooruitgang, waaronder de uitvinding van de driewegkatalysator, die de uitstoot van auto's veel schoner heeft gemaakt. 'Als de rol van Californië wordt weggenomen, verlies je de technologische voorsprong, of verschuif je hem naar andere landen', zegt Carlson. 'Dat is misschien nog wel OK voor de planeet, maar niet zo geweldig voor de staat Californië.' Terwijl de uitstoot door elektriciteitsgebruik al terugloopt, blijven de auto-emissies in de VS juist stijgen. 'Dat is deels omdat de benzine goedkoop is (momenteel betalen Amerikanen gemiddeld 64 eurocent per liter, nvdr.) en omdat consumenten daardoor meer rijden, maar ook omdat ze in grotere auto's rijden. Ze kopen veel meer SUV's en trucks dan voor de crisis', zegt Carlson. 'Dus zonder regelgeving zal onze transportuitstoot blijven stijgen, terwijl dat de belangrijkste bron is. Dat is onacceptabel op een moment dat de effecten van de klimaatverandering al zichtbaar zijn.'