Het scheen de links-populistische Mexicaanse president vast als een schitterend idee toe: het luxueuze presidentiële vliegtuig verkopen en de opbrengst onder het volk verdelen. 'Je kan geen rijke regering hebben met een verarmd volk', is een van de mantra's van Andrés Manuel López Obrador, Amlo in de volksmond.
...

Het scheen de links-populistische Mexicaanse president vast als een schitterend idee toe: het luxueuze presidentiële vliegtuig verkopen en de opbrengst onder het volk verdelen. 'Je kan geen rijke regering hebben met een verarmd volk', is een van de mantra's van Andrés Manuel López Obrador, Amlo in de volksmond. Amlo's voorganger kocht de aangepaste Boeing 787 Dreamliner, een kanjer van een vliegtuig, acht jaar geleden voor 218 miljoen dollar. De president wil graag nog 130 miljoen voor de Mexicaanse Air Force One. Alleen heeft na een jaar nog steeds niemand toegehapt. Nochtans zijn tientallen potentiële kopers benaderd, onder wie de Mexicaanse multimiljardair Carlos Slim. Ook is er aangeklopt bij bevriende regeringen, zo zei de president deze week: 'We vernamen dat de Canadese premier problemen ondervindt met zijn vliegtuig en we hebben het hem dan ook aangeboden, maar er is nog geen akkoord.' 'Het is een comfortabel vliegtuig', zo merkt de president op in zijn kenmerkende gezapige stijl. 'Het heeft een slaapkamer. Een restaurant. Grote ruimtes. Het is kortom een uiterst belangrijk vliegtuig. Ik zou het toestel persoonlijk overhandigen aan de koper, we maken er een ceremonie van.'Maar omdat hij het toestel niet aan de straatstenen kwijt raakt, verandert Amlo het geweer van schouder. De regering gaat het vliegtuig waarschijnlijk verloten. Tijdens zijn dagelijkse persconferentie onthulde de president afgelopen week alvast een ontwerp van het tombolalotje: 500 peso zal het kosten, ofwel een kleine 25 euro. Eenieder mag aan de tombola deelnemen. De regering hoopt 6 miljoen lotjes te verkopen en met de opbrengst medische uitrusting aan te schaffen. En zo geschiedde dat een doorsnee Mexicaan zich binnenkort mogelijk de trotse eigenaar mag noemen van de (voormalige) presidentiële jet. De oneindige saga rond el avión is inmiddels een vermakelijke grap geworden in Mexico. #SiMeGanoElAvion ('Als ik het vliegtuig win') werd een veelgebruikte hashtag. Memes verkennen creatieve gebruiksdoelen voor het vliegtuig. Tegelijk zegt de kwestie iets over de volkse ideologie van president López Obrador en zijn poging het land te veranderen - met wisselend succes. Sinds de 66-jarige Andrés Manuel López Obrador in december 2018 aan de macht kwam staat hij een beleid van doorgedreven soberheid en besparingen voor. Ambtenaren moeten loon inleveren en academici van publieke universiteiten werden verplicht flink te snoeien in buitenlandse reizen. Hele overheidsafdelingen zijn opgedoekt. Bovenal wil Amlo, voormalig burgemeester van de hoofdstad, af van de opzichtige luxe en de excessen die vorige regeringsleiders en hooggeplaatste ambtenaren zichzelf veroorloofden. Corruptie en zelfverrijking door overheidsbeambten is volgens Amlo de kanker die Mexico ziek maakt. De presidentiële ambtswoning op een plechtstatig domein in het grote stadspark liet Amlo openstellen voor het publiek. Ook liet de president een heus 'Instituut om aan het Volk het Ontvreemde Terug te Geven' optuigen. Dat veilt de overheidsbezittingen die de nieuwe regering onnodig acht. Op die manier werd de gepantserde Audi A8 van zijn voorgangers van de hand gedaan. Zelf liet Amlo zich een tijdje rondrijden in een bescheiden witte VW Jetta. Vliegen doet hij in economy. 'Het vliegtuig is voor Amlo een heel belangrijk symbool van de frivoliteit, de excessen en de corruptie van zijn voorganger', zegt Genaro Lozano, politicoloog en presentator van een debatprogramma op Foro TV. 'Het staat voor alles waar hij komaf mee wil maken. En door het vliegtuig aanhoudend in de verf te zetten blijft hij erop hameren dat hij anders is.' Lozano merkt op dat het vliegtuig een nuttig instrument is voor de president. 'Hij stapt misschien niet aan boord van het vliegtuig maar hij gebruikt het wel constant. Het dient als een bliksemafleider voor een aantal ernstige problemen die zijn regering teisteren. Vorig jaar was het meest gewelddadige in de geschiedenis van het land: het moordcijfer breekt records. De economische groei stagneert. Het vliegtuig is een handig afleidingsmanoeuvre.' Dure terreinauto's van de overheid verkopen tot dusver als zoete broodjes tijdens de veilingen die Amlo in het leven riep. Ook van drugsbazen in beslag genomen sportauto's en luxevilla's gaan vlot over de toonbank. Het vliegtuig heeft er echter een hobbeliger parcours op zitten. Zo werd het inderhaast naar een loods in Californië gevlogen, waar het spoedig van eigenaar zou moeten veranderen. Dat gebeurde niet. Het onderhoud kostte inmiddels meer dan een miljoen dollar. De politieke oppositie en critici van de president kunnen hun leedvermaak niet op. De vooraanstaande journalist Carlos Loret ziet in de vliegtuigsaga de perfecte metafoor voor het beleid van Amlo, zo schrijft hij in de krant El Universal. 'Fantastische diagnose, goede intenties, sterk politiek symbool, maar complete minachting voor de technische haalbaarheid en een ramp in de uitvoering.' Dat gaat volgens hem evenzeer op voor andere belangrijke beleidsdossiers: de nieuwe luchthaven in aanbouw die geschrapt werd, een toeristische trein die voor controverse zorgt en een veiligheidsbeleid dat het tij niet weet te keren. 'Ik ben het daar niet helemaal mee eens', reageert Genaro Lozano. 'Amlo is een jaar aan macht: zoals elke regering traceert ook deze een leercurve. Hij maakt al eens fouten. Maar de meeste Mexicanen verkiezen zijn fouten dan die uit het verleden: ruim zestig procent van hen geeft hem hun goedkeuring, zo blijkt uit de meest recente peiling. Amlo heeft tastbare verwezenlijkingen neergezet. Dat kan je niet zomaar negeren.'