Als u in de komende maanden het fonkelnieuwe Humboldt Forum in Berlijn bezoekt, riskeert u gipsen afgietsels van artefacten te zien, of bordjes die uitleggen waarom een vitrine leeg is. Duitsland heeft het voortouw genomen in een wereldwijde restitutiecampagne, waarbij duizenden objecten die tijdens de koloniale jaren werden gestolen of onder dwang afgestaan, naar huis terugkeren.
...

Als u in de komende maanden het fonkelnieuwe Humboldt Forum in Berlijn bezoekt, riskeert u gipsen afgietsels van artefacten te zien, of bordjes die uitleggen waarom een vitrine leeg is. Duitsland heeft het voortouw genomen in een wereldwijde restitutiecampagne, waarbij duizenden objecten die tijdens de koloniale jaren werden gestolen of onder dwang afgestaan, naar huis terugkeren. De eerste schatten die begin 2022 vertrekken zijn de Benin Bronzes, die in 1897 bij een Britse militaire campagne in het huidige zuidoosten van Nigeria werden ontvreemd. Zo'n 4000 van de artefacten werden naar Londen verscheept en verkocht aan musea en kunsthandelaars over de hele wereld. De grootste verzameling bevindt zich in het British Museum, dat de artefacten voorlopig alleen wil 'uitlenen'. 900 staan in Duitse musea. Eerst was het de bedoeling ze te presenteren als topstukken van het Humboldt Forum, maar ondertussen is beslist dat ze naar het Edo Museum of West African Art gaan, dat komt op de plaats waar het koninklijk paleis 125 jaar geleden door de Britten werd geplunderd. Ex-kolonies vragen al 60 jaar om restitutie, een verzoek dat lange tijd werd afgedaan als nationalisme van jonge ontwikkelingslanden. Het restitutiedebat kwam in 2017 in een stroomversnelling toen de Franse president Emmanuel Macron beloofde om alle gestolen kunst terug te geven aan de ex-kolonies. Er kwamen onderzoeken en politieke toezeggingen in de hele westerse wereld. In ons land gaf staatssecretaris Thomas Dermine (PS) in juni groen licht voor teruggave aan Congo. En nu is het zover: uit Parijs vertrokken vorige week 26 artefacten, die in 1892 werden gestolen in het toenmalige Dahomey, een koninkrijk in het zuiden van de huidige West-Afrikaanse republiek Benin. Twee Britse universiteiten restitueerden stukken aan Nigeria. Je zou je kunnen afvragen of de Nigerianen niet meer baat zouden hebben bij een expo over bijvoorbeeld China, nu ze zo veel Chinese investeerders zien, wier cultuur en geschiedenis ze volstrekt niet kennen. Belangrijker nog is de vraag of mentale dekolonisering niet bovenal een kwestie moet zijn van nieuwe verhalen. Moeten Akbar de Grote, Mansa Moussa, Qin Shi Huangdi en Pakal de Grote bij ons niet evengoed begrippen worden, zoals Julius Caesar, keizer Karel en Napoleon?