Automatische update:
Aan
Uit
De nieuwste eerst De oudste eerst
Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

VS herbevestigen engagement voor post-brexit handelsakkoord met VK

De Verenigde Staten hebben vrijdag, een dag na de grote overwinning van Boris Johnson bij de Britse verkiezingen, hun engagement voor een post-brexit handelsakkoord met Groot-Brittannië bevestigd.

Washington wil de sterke economische relatie tussen de twee landen versterken, door een algemeen vrijhandelsakkoord te tekenen met Groot-Brittannië van zodra het land officieel uit de Europese Unie stapt, aldus woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken Morgan Ortagus in een bericht waarin hij Johnson feliciteert.

De Amerikaanse president Donald Trump verklaarde tijdens een persconferentie eerder op de dag ook al dat de overwinning van "zijn vriend" Johnson een goed voorteken is voor zijn eigen herverkiezing in 2020. 'Groot-Brittannië en de VS zullen nu vrij zijn om een enorm nieuw handelsakkoord af te sluiten na de brexit. Deze deal kan mogelijk veel groter en winstgevender zijn dan eender welke andere deal die ooit werd afgesloten met de EU', schreef Trump ook op Twitter. Johnson zijn Conservatives haalden 365 van de 650 zetels binnen.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Moslims vrezen toename van islamofobie na overwinning Conservatives

De Muslim Council of Britain, de grootste moslimgroep in Groot-Brittannië, vreest voor toenemende islamofobie na de grote overwinning van de Conservatieve partij van Boris Johnson.

'Johnson heeft een meerderheid verkregen, maar we merken dat er angst is bij de moslims in heel het land', aldus secretaris-generaal van de groep Harun Khan. 'We zijn de verkiezingsperiode ingegaan met oude zorgen over onverdraagzaamheid in onze politiek en binnen de heersende partij.'

Volgens Khan heeft geen enkele verkiezingscampagne ooit zoveel verdeeldheid geschept. 'Nu vrezen we dat de overheid beschikt over een hapklare vorm van islamofobie', zei hij, verwijzend naar het 'hapklare brexitakkoord' van Johnson. 'Johnson heeft heel veel macht gekregen, en we hopen dat hij die voor alle Britten op een verantwoorde manier gaat gebruiken.'

Critici hebben Johnson al vaker beschuldigd van het aanzetten tot islamofobie en stellen dat hij er niet in slaagt om negatieve gevoelens tegenover moslims uit zijn partij te verbannen. Ook wordt hij beschuldigd van andere racistische uitspraken.

Johnson zelf ontkent de beschuldigingen en noemt zijn controversiële uitspraken politiek geklets. Groepen als Stand up to Racism hebben voor vrijdagavond opgeroepen tot betogingen onder het motto "Not my prime minister - resist racist Johnson" in Londen en in andere steden.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Johnson: 'Land heeft pauze in brexit-debatten nodig'

Na zijn klinkende verkiezingsoverwinning heeft de Britse premier Boris Johnson zich vrijdag voor een pauze in de brexit-debatten uitgesproken.

Na vijf weken van verkiezingscampagne heeft het land een 'duurzame pauze van twisten over de brexit' nodig en is het tijd 'om een bladzijde om te slaan en te wonden te helen' van de discussie rond de uitstap van Groot-Brittannië uit de Europese Unie, zei Johnson voor Downing Street 10 in Londen. In 2016 keurde 52 procent van de Britten die uitstap goed. Sindsdien is het land diep verdeeld.

Belga

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Russische president Poetin wil 'constructieve dialoog' met Johnson

De Russische president Vladimir Poetin heeft vrijdag gezegd een 'constructieve dialoog' te willen met de Britse premier Boris Johnson na zijn klinkende overwinning in de vervroegde parlementsverkiezingen, terwijl beide landen moeilijke betrekkingen onderhouden.

'Ik ben ervan overtuigd dat de ontwikkeling van een constructieve dialoog en een volledige samenwerking op uiteenlopende domeinen overeenkomt met de belangen van onze landen en het hele Europese continent', zei het Russische staatshoofd in een communiqué van het Kremlin.

Eerder op de dag had Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zich voorzichtiger uitgelaten omtrent een verbetering van de bilaterale relaties. Die staan onder druk vanwege persistente meningsverschillen en het schandaal rond de poging tot vergiftiging van een Russische dubbelspion en zijn dochter op Brits grondgebied.

Belga

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Definitieve resultaten zijn binnen

De Conservatieve partij van de Britse premier Boris Johnson heeft bij de verkiezingen van donderdag een absolute meerderheid behaald met 365 van de 650 zetels. Dat blijkt uit de officiële resultaten, nu de stemmen geteld zijn van alle 650 kiesdistricten.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Corbyn stapt begin volgend jaar op als Labour-leider

De Britse oppositieleider Jeremy Corbyn gaat 'in het eerste deel van volgend jaar' afscheid nemen van het leiderschap van de Labour-partij. Dat heeft hij vrijdag duidelijk gemaakt.

Labour heeft bij de Britse parlementsverkiezingen van donderdag een zware verkiezingsnederlaag geleden. De partij verloor 59 zetels, en houdt er nog 203 over. Dat is het laagste aantal verkozenen sinds 1935. Jeremy Corbyn had eerder al aangekondigd dat hij zijn partij niet meer zal leiden in een volgende verkiezingscampagne, maar dat hij nog niet onmiddellijk opstapt. Aan een journalist van het nieuwsagentschap Press Association heeft hij nu duidelijk gemaakt dat hij begin volgend jaar dan toch een stap terug zet.

'Het National Executive Committee (partijbestuur, nvdr.) zal natuurlijk moeten samenkomen in de heel nabije toekomst. En het is aan hen om te beslissen' wanneer het ontslag ingaat, aldus Corbyn. 'Het zal in het eerste deel van volgend jaar zijn', zegt hij wel.

Belga

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

Johnson ontvangen bij de Queen

De Britse eerste minister Boris Johnson is vrijdagvoormiddag (lokale tijd) ontvangen op Buckingham Paleis, de residentie van koningin Elizabeth II. Hij heeft er officieel om toestemming gevraagd om een nieuwe regering te vormen.

De ontmoeting heeft meer dan 35 minuten geduurd, zo meldt The Guardian. Johnson keerde daarna terug naar zijn ambtswoning in Downing Street, maar legde geen verklaringen af.

Belga

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

Werkgevers vrezen korte deadline voor handelsakkoord

Werkgeversorganisaties VBO en Voka vrezen dat er te weinig tijd rest om een handelsakkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk te sluiten. Ze hopen dat de transitieperiode verlengd kan worden om een harde brexit eind volgend jaar te vermijden.

Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) hoopt dat het nieuwe Britse parlement met Conservatieve meerderheid de brexitdeal zal goedkeuren 'zodat de brexitsaga eindelijk stopt'. Ook Hans Maertens van de Vlaamse ondernemersorganisatie Voka denkt er zo over: 'Het is nu duidelijk dat er een brexit komt en dat het terugtredingsakkoord goedgekeurd zal worden. Die onzekerheid verdwijnt alvast voor onze Vlaamse bedrijven, ze kunnen en moeten zich hier nu verder op voorbereiden.'

Maar helemaal gerust kunnen de Belgische bedrijven nog niet zijn. Als de Britten eind januari effectief uit de EU stappen, begint een overgangsperiode om een nieuw handelsverdrag te sluiten. Die overgangsperiode kan al eindigen op 31 december volgend jaar. Een groot handelsakkoord sluiten op elf maanden tijd, lijkt zowel VBO en Voka te ambitieus. Beide organisaties hopen dan ook dat de overgangsperiode wordt verlengd.

'In tegenstelling tot Boris Johnson, pleiten de Belgische werkgevers voor een status quo transitie die loopt tot de dag van de inwerkingtreding van de nieuwe handelsrelatie tussen de EU en het VK', zegt het VBO. 'Immers, indien de transitieperiode vervalt en er nog geen nieuwe handelsrelatie is, worden we geconfronteerd met een 'delayed cliff-edge brexit' waarbij we terugvallen op een situatie met douanetarieven en -controles.'

'Als het VK en de EU er niet in slagen om tegen eind 2020 een akkoord te onderhandelen over de toekomstige relatie, worden de Vlaamse ondernemers alsnog geconfronteerd met een no-deal of harde brexit en staan 28.000 Vlaamse jobs op de helling', vreest Maertens.

Belga

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

Wilmès: 'EU moet met één stem blijven spreken' (video)

De Europese Unie moet in de onderhandelingen over de toekomstige relaties met het Verenigd Koninkrijk 'met één stem' blijven spreken en rekening houden met de belangen van elke lidstaat. Zo heeft Belgisch premier Sophie Wilmès vrijdag gereageerd op de Britse verkiezingsresultaten en het nakende vertrek van de Britten uit de Europese Unie.

De Britse parlementsverkiezingen hebben de conservatieve partij van premier Boris Johnson een absolute meerderheid opgeleverd. Dat brengt het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU op 31 januari nu wel echt dichtbij. Een tweede referendum is van de baan. Maakt dat 'bitterzoete' gevoelens los bij Wilmés?

'Democratie is nooit een bitterzoete situatie. Zowel in het Verenigd Koninkrijk als in België is het heel belangrijk om te luisteren naar wat de mensen willen. Wat nu belangrijk is, is bekijken wat we in de toekomst samen kunnen doen en hoe we onze handel gaan organiseren', zo verklaarde Wilmès (MR) bij haar aankomst op de tweede dag van de Europese top in Brussel.

Wilmès wil 'een duidelijk mandaat' voor de Europese hoofdonderhandelaar Michel Barnier om de onderhandelingen met Londen te voeren. Europa moet 'met één stem' blijven spreken, rekening houdend met 'de belangen van eenieder', zei de premier van de regering in lopende zaken, die wees op het grote belang van de handelsrelaties met het VK voor België.

Ook als de Britten op 31 januari de Europesee instellingen verlaten, blijft het land nog elf maanden deel uitmaken van de Europese eenheidsmarkt en de douane-unie. Die overgangsperiode kan verlengd worden, maar Johnson heeft in de campagne aangegeven dat hij geen verder uitstel wil en binnen dat korte tijdsbestek een akkoord wil sluiten. Is dat realistisch? 'We hebben niet veel tijd. Maar het is wat het is. We moeten werken met de kaarten die we krijgen', reageerde Wilmès.

Belga

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

KUL-professor Lieve Buysse: 'Boris wint, maar wat met de doorsnee kiezer?'

'Dankzij Johnsons ruime overwinning kan hij eindelijk regeren zonder voortdurend het gevecht aan te moeten gaan met een parlement dat hem nederlaag na nederlaag toebracht', schrijft professor Lieve Buysse (KU Leuven) op Knack.be. 'De dissidentie binnen zijn partij - die hij sowieso al had weten te milderen door gematigde stemmen de wacht aan te zeggen - is meteen ook verdampt.'

Maar hoe hij zijn ambities zal waarmaken, is vooralsnog onduidelijk, aldus Buysse.

Lees de volledige opinie hier: 'Boris Johnson kan aan de slag maar wordt de doorsnee kiezer daar beter van?'

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

Johnson speecht: 'We hebben het klaargespeeld!'

Door de duidelijke verkiezingsoverwinning van de Conservatieve Partij 'is er een einde gemaakt aan de ellendige dreigingen van tweede referendum' over de brexit. Dat heeft de Britse eerste minister Boris Johnson vrijdagochtend verklaard in een overwinningstoespraak.

'We hebben het klaargespeeld!', zo verklaarde Johnson. 'We hebben de impasse doorbroken.' De Britse eerste minister drukte daarbij zijn dankbaarheid uit voor de kiezers die voor het eerst voor de conservatieven hebben gestemd. Die kiezers 'willen verandering' en 'we mogen hen niet ontgoochelen'. 'Nu het land ons dit historische mandaat geeft, moeten we de uitdaging aangaan en de verwachtingen waarmaken.'

'En bij het brengen van verandering, moeten we zelf ook veranderen', zegt Johnson nog. 'Het parlement moet veranderen, zodat wij in het parlement werken voor jullie, het Britse volk.'

Johnson sprak ook over nationale uitdagingen, zoals de uitdagingen van de gezondheidszorg. Daarnaast had hij het ook over de belofte om het Verenigd Koninkrijk tegen 2050 CO2-neutraal te maken. 'Ik zal dat doen!', aldus Johnson. 'En tegen Kerstmis zullen we ook Corbyn-neutraal zijn', klinkt het nog met een sneer naar Labour-leider Jeremy Corbyn, die vrijdag een zware verkiezingsnederlaag en aankondigde dat hij zijn partij niet meer leiden in een volgende verkiezingscampagne.

'Laten we de brexit voor elkaar krijgen. Maar eerst, vrienden, laten we het ontbijt voor elkaar krijgen', zo besloot Johnson zijn toespraak.

Belga

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

Ook Charles Michel feliciteert BoJo

De Europese Raadsvoorzitter hoopt nu dat het Brits parlement het brexitakkoord van Johnson goedkeurt. 'De EU is klaar voor de volgende fase.'

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

Jo Swinson, LibDem-leider, stapt op

'De Liberal Democrats hebben vanmorgen vastgelegd dat parlementslid Ed Davey en barones Sal Brinton de gezamenlijke waarnemende leiders worden' van de partij, zo staat in een mededeling die via het nieuwsagentschap PA werd verspreid, zo noteert Belga. Komend jaar zullen er verkiezingen plaatsvinden om een nieuwe leider aan te duiden.

De LibDems doen het lang niet zo goed als gedacht. Met zo goed als alle districten geteld, heeft de partij nog maar elf zetels in het Lagerhuis gehaald. Dat is één zetel minder dan in 2017. De partij, die duidelijke pro-Europese profiel heeft, had nochtans gerekend op winst. Bovendien is ook de zetel van Swinson verloren gegaan. Ze verloor in het Schotse East Dunbartonshire erg nipt van de kandidate van de Scottish Nationalist Party (SNP).

'Het resultaat van vannacht is uiteraard enorm ontgoochelend, in East Dunbartonshire en in het hele land, met Boris Johnson die een meerderheid haalt', zo zegt Swinson in de mededeling. 'Ik ben trots dat we met de Liberal Democrats in deze campagne op zijn gekomen voor openheid, generositeit en hoop', klinkt het nog.

Tex Van berlaer
door Tex Van berlaer

Jan Jambon (N-VA) reageert opgelucht

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Donald Trump feliciteert Boris Johnson

De Amerikaanse president Donald Trump feliciteert de Britse premier met zijn verkiezingsoverwinning: 'Gefeliciteerd Boris Johnson met uw grote overwinning! Groot-Brittannië en de Verenigde Staten zullen nu vrij zijn om na brexit een enorm nieuw handelsakkoord te sluiten. Deze deal kan veel groter en lucratiever zijn dan die met de Europese Unie. Celebrate Boris!', schrijft hij.

Volgens een analyse van de Britse overheidsdiensten zou een diepgaande handelsrelatie tussen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk goed zijn voor een stijging van het Britse bruto binnenlands product met 0,2 procentpunt.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Conservatieven hebben absolute meerderheid beet

Met 597 van de 650 kiesdistricten geteld, heeft de Conservatieve partij van premier Boris Johnson 326 zetels binnen in het Lagerhuis. Dat betekent dat ze de verhoopte absolute meerderheid binnenrijft en de brexit door het parlement kan jagen.

Het resultaat is cruciaal voor het verdere verloop van de brexit. Nu kan de premier zijn brexitakkoord met de Europese Unie door het parlement krijgen en de Britten op 31 januari 2020 uit de EU loodsen.

Oppositiepartij Labour van Jeremy Corbyn, die een nieuwe deal met de EU beloofde, gevolgd door een nieuw referendum over de brexit, leidt een historische nederlaag. De partij zou stranden op ongeveer 200 zetels.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Overwinning iets minder groot volgens nieuwe schatting

Volgens een nieuwe schatting van de Britse openbare omroep BBC valt de overwinning van de Conservatieve Partij net iets minder groot uit.

Conservatieve Partij: 362

Labour 199

Liberal Democrats 13

Scottish National Party: 52

Plaid Cymru: 4

Green Party: 1

BrexitParty: 0

Andere: 19

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Sturgeon legt tweede referendum over Schotse onafhankelijkheid definitief terug op tafel

Nicola Sturgeon, de leider van de Schotse nationalisten van SNP, wil een nieuw onafhankelijkheidsreferendum in Schotland. Dat zei ze tijdens de campagne al, maar dankzij de grote verkiezingsoverwinning waar de partij op afstevent, 'heeft ze het mandaat om de mensen opnieuw de keuze te geven', klonk het donderdagnacht.

De SNP van Nicola Sturgeon stevent af op 55 zetels, een winst van 20 zitjes en goed voor bijna alle 59 zetels in Schotland. 'We willen de Schotse toekomst opnieuw in Schotse handen, dat is de belangrijkste boodschap van vanavond', reageerde Sturgeon bij de BBC.

De Schotse is veel minder tevreden met het algemene resultaat. De Conservatieven van zittend premier Boris Johnson halen volgens de laatste projecties vlotjes een absolute meerderheid, wat hem een vrijgeleide geeft om het Verenigd Koninkrijk op 31 januari uit de EU te loodsen. De Schotten zijn over het algemeen tegen de brexit gekant. 'Het resultaat is grimmig', aldus Sturgeon.

'Maar de Schotten hebben een keuze voor een andere toekomst. Ik heb een duidelijk mandaat om Schotland die keuze te geven, daar bestaat geen twijfel over. En dan is het aan het volk om te kiezen. Maar Johnson heeft niet het recht om Schotland uit de EU te halen, en heeft niet het recht om ons die keuze af te nemen', zei ze.

In 2014 stemden de Schotten al eens over onafhankelijkheid van de rest van het Verenigd Koninkrijk. Iets meer dan 55 procent was daar toen tegen, maar de brexit zou de uitslag wel eens in het voordeel van het independence-kamp kunnen doen kantelen.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

LibDem-leider Jo Swinson verliest zetel

Jo Swinson, de partijleider van de Liberal Democrats, is haar zetel kwijt in het Lagerhuis. Swinson verloor met amper 149 stemmen verschil van de SNP-kandidate Amy Callaghan.

De Liberal Democrats doen het lang niet zo goed als gedacht. De partij zou zowat dertien zetels halen in het Lagerhuis, een winst van amper één zitje. De LibDems was aanvankelijk een veel grotere winst voorspeld, dankzij het duidelijke pro-Europese profiel.

Partijleidster Jo Swinson is het grootste slachtoffer van de tegenvallende cijfers. Zij verliest haar zetel in het Schotse Dunbartonshire East aan de kandidate van de Scottish Nationalist Party (SNP), Amy Callaghan. Het verschil bedraagt amper 149 stemmen. De SNP lijkt het erg goed te zullen doen in de verkiezingen: de Schotse nationalisten staan op 55 zetels, wat een winst met 20 zitjes zou betekenen.

In een korte verklaring feliciteerde Swinson haar tegenkandidate, maar was ze hard voor de Conservatieve partij. Premier Boris Johnson en co. zouden een absolute meerderheid in het parlement halen. 'Deze resultaten zullen angst en ontzetting zaaien voor miljoenen mensen, terwijl zij naar hoop zoeken.'

Swinson zei later op de dag verdere verklaringen af te leggen, wellicht over haar toekomst aan het hoofd van de partij.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Corbyn gooit de handdoek (nog) niet

Labour-leider Jeremy Corbyn zal zijn partij niet meer leiden in een volgende verkiezingscampagne. Voorlopig stapt hij echter nog niet op: "Ik zal de partij leiden in een reflectieperiode, zodat discussie kan plaatsvinden en we naar de toekomst kunnen kijken."

Labour stevent af op een dramatische verkiezingsnederlaag. De exitpolls gaven de linkse oppositiepartij 191 zetels op 650, een verlies van 70 zitjes. Dat is intussen bijgesteld naar 201 zetels, maar het verschil met de Conservatieven van Boris Johnson, die 357 zetels zouden binnenrijven, is groot.

Partijleider Jeremy Corbyn geeft de nederlaag toe. 'Dit is uiteraard een zeer teleurstellende nacht voor Labour', zei hij donderdagnacht vanuit zijn kiesdistrict Islington North, waar hij wel overtuigend kon winnen.

De brexit is de schuldige, zei hij. Dat heeft 'het debat zo gepolariseerd, het normale politieke debat overgenomen en bijgedragen aan het resultaat voor Labour.'

'Maar de problemen rond wonen, gezondheidszorg, onderwijs en milieu zullen niet weggaan omdat Boris Johnson de brexit kan hebben zoals hij ze wil. Ze zullen terugkomen, en die problemen zijn de kern van waar mijn partij in gelooft.'

Gedurende de avond en de nacht zwol de interne kritiek op Corbyn aan, maar hij is voorlopig niet van plan op te stappen. 'Ik wil duidelijk maken dat ik mijn partij niet zal leiden in een toekomstige verkiezingscampagne. Maar er zal een reflectie plaatsvinden over wat nu moet gebeuren. Ik zal de partij leiden gedurende die periode, zodat die discussie kan plaatsvinden en we naar de toekomst kunnen kijken.'

Hoe lang hij nog aan het roer wil blijven, maakte hij niet duidelijk. Corbyn blijft ook sowieso parlementslid voor Islington North, zei hij nog. De 70-jarige Labour-leider werd er nu al voor de tiende keer op rij verkozen.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Boris Johnson wint in eigen district

De Britse premier Boris Johnson van de Conservatieve partij heeft donderdag 25.351 stemmen gehaald in zijn kiesdistrict Uxbridge & Ruislip South. Hij is daarmee herverkozen.

'De regering heeft een krachtig nieuw mandaat gekregen om de Brexit erdoor te krijgen', aldus Johnson in zijn toespraak. Hij bedankte ook de kiezers voor hun grote opkomst.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Corbyn wint in eigen kiesdistrict

Labourleider Jeremy Corbyn heeft donderdag bij de Britse parlementsverkiezingen de zetel binnengehaald in zijn eigen kiesdistrict Islington, een van de Londense wijken. Het is een klein lichtpuntje in wat zich aftekent als een desastreuze stembusslag voor Labour.

Corbyn behaalde 34.602 stemmen, ruim meer dan de Liberale Democraat Nick Wakeling, die met 8.415 strandt op een tweede plaats.

Corbyn bedankte de kiezers van Islington, die hem al voor de tiende opeenvolgende keer naar het Lagerhuis sturen. Maar vooral sneerde hij naar de media, die zich volgens hem 'schandalig' gedragen heeft.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Nieuwe projecties voorspellen 357 zetels voor Conservatieven

De BBC heeft de voorspellingen van de exitpolls lichtjes bijgesteld: volgens projecties behaalt de Conservatieve partij van premier Boris Johnson 357 zetels en Labour van Jeremy Corbyn 201 zetels.

Voor alle duidelijkheid: met 326 zetels heeft een partij de absolute meerderheid in het 650 zitjes tellende Lagerhuis.

De Schotse nationalisten behalen volgens de BBC 55 zetels, de LibDems 13.

Rond 04.00 uur waren 227 van de 650 districten geteld.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Wat te verwachten met Boris Johnson (opnieuw) aan het roer?

Zoals het er nu uitziet, halen de Conservatieven van Boris Johnson een ruime absolute meerderheid in het Britse Lagerhuis. De premier kan dan zijn brexitplannen doorduwen, maar de Tories hebben nog een en ander in petto.

Boris Johnson zit al sinds afgelopen zomer in Downing Street 10. Maar 'BoJo' kwam als vervanger van Theresa May in het spel, en werd dus nooit verkozen. Dat verandert nu, als we op de exitpolls mogen afgaan tenminste.

Johnsons eerste prioriteit wordt naar alle waarschijnlijkheid de brexit. "Get brexit done" was de slogan van de Tories. Johnson kreeg vlak voor er vervroegde verkiezingen kwamen al het principiële akkoord van het Lagerhuis voor zijn brexitdeal met de EU. Wellicht zal hij alle nodige wetgeving in de komende weken door het parlement willen jagen, waarna de Britten de Europese Unie op 31 januari 2020 kunnen verlaten.

De overgangsperiode loopt dan in principe tot eind 2020. Een verlenging tot december 2022 is mogelijk, maar dat zal met Johnson aan het roer allicht niet gebeuren. Als er tegen eind volgend jaar geen handelsakkoord met de Europese Unie op tafel ligt, is een chaotische brexit dus in principe nog altijd mogelijk.

Maar de campagne draaide rond meer dan brexit alleen. De Britse Jan Modaal is het hele debat al lang beu, en maakt zich zorgen om het tekort aan middelen voor de gezondheidszorg, het onderwijs en de politie, en het immense tekort aan verplegend personeel. Ook daar hadden de Tories aandacht voor in hun verkiezingsmanifest.

De Conservatieven willen elk jaar miljarden investeren in de openbare gezondheidszorg NHS. Dat moet onder meer toelaten 40 nieuwe ziekenhuizen te financieren in de komende 10 jaar, en 50.000 extra verpleegkundigen aan te werven.

Daarnaast zouden scholen tot 5.000 pond per leerling krijgen, zouden beginnende leerkrachten een hoger startloon krijgen en beloofden Johnson en co. een fonds van 1 miljard pond voor opvang voor en na school en tijdens vakanties.

Daarnaast zouden er 20.000 extra politieagenten aangeworven worden en mikken de Tories op 10.000 extra plaatsen in gevangenissen. De partij wil ook de immigratie richting het Verenigd Koninkrijk beperken, al plakte daar in het manifest geen concreet cijfer op.

Of en hoe de Conservatieven dat allemaal willen waarmaken, weten we in de komende weken en maanden. De aandacht zal wellicht eerst naar de brexit gaan, waarna de regeerverklaring - de 'Queens speech' - en de begroting zullen moeten wachten tot 2020.

De voorlopige resultaten - met zowat 227 van de 650 kiesdistricten geteld - geven Johnsons Conservatieve partij een ruime meerderheid in het Lagerhuis, en voorspellen een zware nederlaag voor Labour. Op de volledige resultaten is het nog wachten tot vrijdagochtend vroeg.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Labour verliest opnieuw twee bolwerken

Met Workington en Darlington heeft Labour nog twee belangrijke bolwerken verloren. Meteen verdwijnen ook de eerste Labour-kopstukken uit het Lagerhuis: Sue Hayman en Jenny Chapman, twee zogenaamde 'schaduwministers', moeten hun zetel afstaan aan een Tory.

Workington, aan de Engelse westkust, was al sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog nagenoeg onafgebroken in handen van Labour. Partijkopstuk Sue Hayman verliest er nu met meer dan 4.000 stemmen verschil van de Conservatief Mark Jenkinson.

Ook Darlington gaat naar de Conservatieven: Peter Gibson neemt er over van Jenny Chapman, een van de belangrijkste stemmen rond brexit voor Labour.

Eerder ging ook al Blyth Valley naar de Conservatieven, en dat voor het eerst in 69 jaar.

Ook in Wales gaat een traditioneel rood bolwerk naar de Tories: Chris Ruane moet zijn zetel afstaan aan James Davies in Vale of Clwyd.

Het algemene resultaat ziet er niet goed uit voor Labour. Volgens de exitpolls haalt de linkse oppositiepartij maar 191 zetels, een verlies van 71. De Conservatieven van zittend premier

Boris Johnson zouden er 50 bij krijgen en stranden op 368 zetels, een comfortabele absolute meerderheid. De positie van Labour-leider Jeremy Corbyn lijkt te wankelen, maar voor definitieve resultaten is het nog wachten tot vrijdagochtend.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Michel: 'Wat definitief resultaat ook is, EU is klaar voor volgende stap in brexit'

De Europese Unie wacht het definitieve resultaat van de Britse parlementsverkiezingen af vooraleer commentaar ten gronde te geven. Dat heeft Europese Raadsvoorzitter Charles Michel gezegd na afloop van de eerste dag van de Europese top. 'Maar weet dat we hoe dan ook klaar zijn voor de volgende stap.'

Vrijdag, op de tweede dag van de top, bespreken de 27 Europese lidstaten de stand van het brexitproces. Hoe het verder moet met het Britse vertrek uit de EU, zal in grote mate afhangen van het resultaat van de verkiezingen. Zoals het er nu naar uitziet haalt uittredend premier Boris Johnson een comfortabele meerderheid en mag ervan uitgegaan worden dat hij zijn brexitakkoord vlot door het Lagerhuis zal kunnen loodsen.

Wat er ook gebeurt, de Europese Unie is klaar voor de 'volgende stap', zei Michel. Na het vertrek van de Britten uit de EU zullen beide partijen onderhandelingen over een handelsakkoord aanknopen. Michel hamerde op de eenheid onder de Europese landen en zei dat de EU in ieder geval nauw wil blijven samenwerken met het Verenigd Koninkrijk.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kijkt ernaar uit om van de nieuwe Britse eerste minister te horen wat zijn aanpak is. 'De Commissie staat klaar voor wat er ook mag gebeuren. Wij kunnen de onderhandelingen beginnen van zodra dat nodig is.'

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Grote opkomst in Londen

De opkomst in Londen, die sowieso altijd hoger ligt dan het landelijk gemiddelde, was donderdag bij de parlementsverkiezingen hoger dan anders. Dat melden de BBC-correspondenten ter plaatse.

Bij de verkiezingen van 2017 was er een opkomst van 70,1 procent in de hoofdstad, waar dat landelijk 68,8 procent was.

Alleen al in Putney, een van de Londense wijken, was de opkomst 77,4 procent. In 2017 was dat 72 procent. In Battersea, een andere Londense wijk, was de opkomst 75.8 procent (71 procent in 2017).

'Het lijkt erop dat de kwade Remainers in grote getale naar de stembus getrokken zijn', zegt politiek journalist Tim Donovan.

Een gevolg van de grote opkomst in de hoofdstad is dat de resultaten daar nog later dan normaal zullen binnen zijn.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Kritiek op Corbyn zwelt aan

De kritiek op Labour-leider Jeremy Corbyn zwelt aan nu stilaan duidelijk wordt dat de partij op een pijnlijke verkiezingsnederlaag afstevent in Groot-Brittannië. Verschillende Labour-kandidaten en -parlementsleden uiten hun ergernis.

Als de exitpolls kloppen, krijgt Labour slechts 191 zitjes in het Lagerhuis bijeengesprokkeld, een verlies van ruim 70 zetels en een historisch slecht resultaat. Het kiesdistrict Blyth Valley, dat al decennia in Labour-handen was, gaat alvast voor het eerst naar een Tory. Wellicht moet de partij in de loop van de nacht nog meer pijnlijke nederlagen slikken.

Vooral Labour-leider Jeremy Corbyn moet het ontgelden. 'Het is Corbyn. Dat wisten we in het parlement. We wisten dat hij niet in staat was om te leiden, we wisten dat hij waardelozer dan waardeloos is in alle kwaliteiten die je nodig hebt om een politieke partij te leiden', zei Alan Johnson, de voormalige minister van Binnenlandse Zaken voor Labour, aan een journaliste van de Daily Marrior.

Parlementslid Gareth Snell, die zijn zetel vanavond wellicht verliest, verwoordde het zo: 'op de een of andere manier hebben sommigen in de partijtop beslist dat de brexit stoppen veel belangrijker was dan de stemmen van brexitstemmers in het noordoosten en het centrum te respecteren. Ze hebben ons opgeofferd voor hun eigen ambities.'

De absolute partijtop blijft voorlopig achter Corbyn staan, en zou instructies hebben gekregen om het - voorlopig - teleurstellende resultaat aan de brexit te wijten. Maar dat is 'leugenachtige onzin', zegt Labour-kandidaat Phil Wilson op Twitter. 'Jeremy Corbyns leiderschap was een groter probleem. Iets anders beweren, is compleet van de pot gerukt.'

Schaduwkanselier John McDonnell zei in het begin van de avond dat 'de passende beslissingen' genomen zouden worden als het resultaat van de exitpolls bevestigd wordt. Jeremy Corbyn zelf blijft voorlopig opvallend stil. Hij hield het bij een kort bedankje voor zijn kiezers op Twitter, zowat twee uur geleden.

Arthur Debruyne
door Arthur Debruyne

Traditioneel Labourdistrict Blyth Valley stemt voor het eerst in 69 jaar Conservatief

Een eerste historisch resultaat bij de Britse verkiezingen viel te noteren in Blyth Valley, een kiesdistrict in het graafschap Northumberland in het noorden van Engeland.

Voor het eerst in 69 jaar hebben de kiezers daar een kandidaat van de Conservatieve partij naar het Lagerhuis gestemd. 'Eén van dé resultaten van deze avond', klonk het meteen bij de BBC. Het is kenmerkend voor het historische verlies dat de Labourpartij volgens de exitpolls boven het hoofd hangt in heel het land.

Ian Levy, kandidaat voor de Conservatieve partij van premier Boris Johnson, kreeg 17.330 stemmen achter zijn naam. Susan Dungworth, kandidaat voor de Labourpartij, bleef hangen op 16.728.

Sinds het kiesdistrict in 1950 werd opgericht, stemde de bevolking telkens Labour of onafhankelijk. De regio is altijd zeer afhankelijk geweest van de industrie en was dus een traditioneel Labour-district.

Politiek verslaggever Andrew Marr verwoordde het zo: 'Als ik hier nu geen commentaar zou moeten geven, zou mijn mond tot op de grond openvallen van verbazing ('jaw on the ground')'.

Levy bedankte zijn kiezers en Boris Johnson. 'Dit is een enorme verantwoordelijkheid die ik op mij genomen heb', zo zei hij. 'Ik neem maandag de trein naar Londen. We gaan de Brexit erdoor krijgen en een sterke economie opbouwen voor Groot-Brittannië.'

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Eerste officiële resultaten zijn binnen

De eerste officiële resultaten zijn binnen, zes kiesdistricten zijn geteld. Vijf van de zes gaan naar Labour. De zesde is voor de Conservatieve Partij, die de zetel van Labour in Blyth Valley afsnoept.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Financiële markten reageren positief op voorlopige resultaten

De financiële markten reageren meer dan opgelucht op de eerste exit polls. De datum voor de brexit lijkt vast te staan en de linkse sociaaleconomische recepten van Jeremy Corbyn zijn van de baan. De pond schoot vrijwel meteen de hoogte in.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Wat betekent de verkiezingsuitslag voor het Europees parlement?

Als de eerste schattingen kloppen, dan stevent Boris Johnson af op een comfortabele meerderheid in het Britse Parlement. Het ziet er naar uit dat de brexit op 31 januari 2020 een feit is.

Het betekent evenzeer dat de Britse delegaties in het Europees parlement verdwijnen. Het Verenigd Koninkrijk was goed voor 73 zetels van de 751. Dat aantal wordt deels gecompenseerd tot een totaal van 705 zetels. Labour is goed voor 10 zetels in de fractie van de Europese Socialisten en Democraten (S&D). De fractie verliest dus aan relatief gewicht in het Europese halfrond. De Conservatieve Partij is goed voor vier zetels bij de Europese Conservatieven en Hervormers (ERC), de fractie waar N-VA deel vanuit maakt. Het verlies bij de ECR is in relatief opzicht dus kleiner dan bij de S&D.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Scottish National Party doet het erg goed

De Scottish National Party, erg gekant tegen de brexit, doet het erg goed in Schotland. De partij snoept aardig wat zetels van de unionistische partijen af. Het lijkt een verderzetting van een proces dat al langer aan de gang is: de brexit maakt van het Verenigd Koninkrijk een onverenigd land.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Labour kijkt aan tegen dramatische nederlaag

Volgens de exitpolls lijdt de Labourpartij van voorzitter en oppositieleider Jeremy Corbyn een enorme nederlaag met 191 van 650 zetels. Dat is de slechtste uitslag sinds 1935.

Hoewel het te vroeg is voor diepgaande analyse, lijken er twee hoofdoorzaken de uitslag te hebben beïnvloed. Naar alle waarschijnlijkheid heeft de brexit de partij in tweeën gespleten. In 2016 stemden heel wat traditionele districten voor de brexit. In zulke districten lijken de kiezers ditmaal te zijn overgestapt naar de Conservatieve Partij, die belooft om een snel einde te maken aan de brexit.

Een tweede reden ligt bij het leiderschap. Sinds Jeremy Corbyn aan het hoofd staat van de partij, heeft Labour twee verkiezingen verloren. Dat ligt niet alleen aan zijn persoonlijke leiderschapsstijl, maar ook aan het feit dat de partij van het centrum naar links is opgeschoven. Dat opende voor de Conservatieve Partij de mogelijkheid om heel het centrum én de rechterflank in te palmen.

Of Corbyn, die weliswaar geliefd is bij de partijbasis, zal kunnen aanblijven, lijkt onwaarschijnlijk.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Kloppen de voorspellingen, dan lijkt brexit een formaliteit

De Conservatieve Partij lijkt de verkiezingen te zullen winnen. Boris Johnson zal de brexit voortaan echt kunnen beheersen. Met een meerderheid in het parlement ligt de weg open om het terugtrekkingsakkoord met de Europese Unie goed te keuren. Het Europese Parlement zal vervolgens niet in de weg gaan liggen, waardoor het Verenigd Koninkrijk in de nacht van 31 januari op 1 februari de Europese Unie kan verlaten.

Vanaf 1 februari start de transitieperiode van elf maanden waarin het Verenigd Koninkrijk aan de Europese regels gebonden blijft zonder dat het inspraak heeft in de regelgeving. In die overgangsperiode bespreken Londen en Brussel de toekomstige handelsrelatie tussen de twee. Of die periode zal volstaan om een diepgaand akkoord uit de brand te slepen, is onduidelijk. Johnson heeft in ieder geval aangegeven dat hij van een verlenging - van een tot maximaal twee jaar - niet wil weten. Die beslissing moet overigens voor 1 juli 2020 genomen worden.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Exitpolls voorspellen meerderheid voor Boris Johnson

De eerste exitpolls zijn binnen. Volgens die schatting haalt de Conservatieve Partij een comfortabele meerderheid in het Britse parlement.

Conservatieve Partij 368 (+50)

Labour 191 (-71)

Liberal Democrats 13 (+1)

Scottish National Party 55 (+20)

Plaid Cymru 3 (-1)

Green 1 (-)

Brexit Party (-)

Andere 19 (+1)

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Hoeveel heeft een partij nodig om een meerderheid te behalen?

Het Britse Lagerhuis telt 650 zetels. In principe zouden 326 zetels moeten volstaan om een meerderheid te bemachtigen. In de praktijk ligt dat aantal net iets lager omdat de voorzitter van het Lagerhuis neutraal moet blijven en de Noord-Ierse partij Sinn Fein, dat pleit voor de eenmaking van Ierland, weigert om haar zetels op te nemen.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Nog een klein uurtje voor de exitpolls binnenlopen

Binnen een uur sluiten de stemlokalen. Wie echter nog in de rij staat om te kunnen stemmen, krijgt die kans ook na 22:00. Vervolgens maakt de Britse openbare omroep BBC vrijwel meteen een exitpoll bekend op basis van een rondvraag aan de lokalen. In het verleden waren die erg accuraat, al blijft het afwchten of dat ook nu het geval zal zijn. De eerste uitslagen worden een uur later verwacht in Houghton & Sunderland South en Newcastle upon Tyne Central. De twee districten vechten doorgaans de strijd om als allereerste de resultaten bekend te maken.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Hoe scoorden de partijen in 2017?

In 2017 riep toenmalig premier Theresa May vervroegde verkiezingen uit om haar meerderheid in het parlement te vergroten. May kwam echter van een kale reis terug. Haar partij haalde nog maar 317 stemmen, onvoldoende voor een meerderheid in het parlement. Labour haalde na een inhaalrace 262 zetels, wat werd gepercipeerd als een overwinning, maar eigenlijk was het eveneens een nederlaag. De Scottish National Party behaalde 35 zetels, de Liberal Democrats 12.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Lijsttrekkers gooien alles in de strijd

De kopstukken van de partijen zetten in de laatste uren alle zeilen bij om kiezers naar de stembus te overhalen en voor hun partij te stemmen.

'Stem om de Conservatieve Partij om de brexit in orde te krijgen', aldus Johnson op zijn sociale media.

Jeremy Corbyn maakt er een iets uitgebreidere boodschap van: 'Als je Labour aankruist, red je onze gezondheidszorg, financier je onze scholen goed en pak je de klimaatnoodtoestand aan. Je maakt een einde aan de huizencrisis en de armoede. Maar miljardairs en multimiljonairs zullen hun deel moeten betalen. Kruist u dat vakje aan?', klinkt het.

Jo Swinson, voorzitter van de Liberal Democrats, focust net als Johnson op het brexitthema: 'We zijn de sterkste partij voor Remain. Samen kunnen we de brexit en Boris Johnson tegenhouden voor een betere toekomst.'

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

'Johnsons entourage betrokken bij klacht over omstreden foto'

Afgelopen dinsdag ontstond er commotie over een foto van een jongen die in het ziekenhuis op een geïmproviseerd bed van jassen moest slapen. Geconfronteerd met de foto door een journalist, nam Johnson de telefoon van die journalist af. Enkele ogenblikken later realiseerde de Britse premier zijn inschattingsfout en stuurde minister van Gezondheidszorg Matt Hancock persoonlijk naar het ziekenhuis om de situatie op te klaren. De moeder van de jongen, die was aangedaan door de overweldigende media-aandacht die het voorval kreeg, legde vervolgens klacht neer bij de vrijwillige persregulator IPSO.

Volgens de nieuwswebsite Buzzfeed heeft een directe campagnemedewerker van Boris Johnson op de vrouw ingepraat om die klacht in te dienen. Vervolgens contacteerde de medewerker de BBC en Ofcom, de regelgevende overheidsinstantie, om hen op de klacht te wijzen. Dat moest ervoor zorgen dat de bewuste foto van de jongen niet langer gebruikt zou worden.

Buzzfeed voegt er wel aan toe dat er geen aanwijzingen zijn dat de vrouw door de medewerker werd overtuigd of verplicht om klacht in te dienen.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Wat gebeurt er als niemand een meerderheid haalt?

Brits premier Boris Johnson blijft gewoon premier en krijgt het initiatiefrecht. Daarbij heeft de voormalige burgemeester van Londen drie verschillende opties:

  • Hij brengt een coalitieregering op de been met een of meerdere partijen.
  • Johnson kiest voor een minderheidsregering met gedoogsteun van een andere verkozen partij.
  • Hij opteert voor een minderheidsregering zonder gedoogsteun.

Alledrie de opties zijn verre van optimaal.

Bij de twee eerste scenario's zal hij toegevingen moeten doen aan de partij(en) waarmee hij in zee gaat. Die zullen het spel hard spelen en bijvoorbeeld een tweede referendum eisen. Het valt af te wachten of Johnson daartoe bereid is. De laatste optie is zo mogelijk nog erger. De oppositiepartijen zullen zijn terugtrekkingsakkoord met de Europese Unie tegenhouden en hem dwingen om opnieuw uitstel te vragen van de brexit. Ook zullen ze de regering ertoe proberen te verplichten om een nieuw referendum te eisen.

Wat als Johnson geen van de drie opties verkiest? De traditie betaamt dat de premier aftreedt en het initiatief overdraagt aan oppositieleider Jeremy Corbyn. Die kan op zijn beurt proberen om een coalitie- of minderheidsregering op de been te brengen, al dan niet via gedoogsteun. Als ook Corbyn niet in dat opzet slaagt, dan wordt het parlement ontbonden en kunnen de Britten binnenkort opnieuw naar de stembus.

© Belga
Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Stembureaus zijn nog ruim vier uur open

De werkdag zit er voor het gros van de Britten op. In Londen stromen de pubs stilaan vol. Nuchter of niet, elke kiesgerechtigde heeft tot 22:00 plaatselijke tijd om zijn of haar stem uit te brengen.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Wat betekent een conservatieve meerderheid voor de brexit?

Als Boris Johnson en de Conservatieve Partij een meerderheid bemachtigen in het Britse parlement, mogen we volgende chronologische stappen verwachten met betrekking tot de brexit.

  • Brits parlement keurt terugtrekkingsakkoord met de Europese Unie in december of januari goed.
  • Ook het Europees Parlement geeft zijn zegen. Het Verenigd Koninkrijk verlaat de Europese Unie in de nacht van 31 januari op 1 februari.
  • De transitieperiode van elf maanden gaat van kracht. Het Verenigd Koninkrijk blijft aan de Europese regels gebonden, maar heeft geen inspraak in het beleid.
  • Welke richting gaat Boris Johnson uit? Kiest hij voor een diepgaande handelsrelatie met de Europese Unie of voor een lauwe samenwerking?
  • De Europese lidstaten en het Verenigd Koninkrijk hebben tot en met 30 juni 2020 de tijd om de transitieperiode te verlengen. Dat kan eenmaal, voor een periode van één of twee jaar. Aan Europese kant moeten de lidstaten die beslissing unaniem goedkeuren. Over het Kanaal moet het parlement haar fiat geven. Westminster kan de regering er niet toe verplichten om de overgangstermijn te verlengen.
  • De Britse regering kiest voor een verlenging van de transitieperiode om de economische klap van de brexit te verzachten. Het Verenigd Koninkrijk moet ook aan de volgende Europese meerjarenbegroting (2021-2027) blijven betalen.
Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Wat zeggen de kranten?

Op verkiezingsdag spreken sommige kranten doorgaans hun steun uit voor een bepaalde lijsttrekker of partij. Een overzicht:

Het linkse dagblad The Daily Mirror roept op om voor Jeremy Corbyn te stemmen. 'De 40 leugens van Boris Johnson', staat te lezen op hun voorpagina.

The Sun roept dan weer op om voor de Conservatieve Partij te stemmen. 'Red de brexit. Stem op de Tory's en we kunnen verder', is de boodschap.

Ook de Daily Mail schaart zich achter Johnson: 'Uw stem is nog nooit zo belangrijk geweest. 'Vandaag moet je dapper genoeg zijn om naar het stemlokaal te gaan en Boris te steunen.'

De Daily Express doet hetzelfde: 'Stem op de Conservatieve Partij. Brexit en het Verenigd Koninkrijk liggen in jouw handen', klinkt het.

Andere kranten zijn minder expliciet. The Guardian, The Financial Times, Metro en The Telegraph geven eerder een stand van zaken.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Leeftijd van cruciaal belang

Uit verscheidene peilingen blijkt dat jongeren minder geneigd zijn om te stemmen dan ouderen. Dat heeft een significante impact op de verkiezingsuitslag.

Peilingbureau ICM meldt dat 85 procent van de mensen die ouder zijn dan 75 jaar naar de stembus zal gaan. Tussen de 18 en de 24 jaar zou 57 procent een stem uitbrengen.

Onder de 44 jaar zijn kiezers eerder geneigd om voor Labour te stemmen. De helft van de 18-jarigen preferen volgens ICM de Labourpartij, ruim 20 procent de Tory's. Bij de 75-plussers wordt verwacht dat zeventig procent voor de Conservatieve Partij stemt, ruim tien procent zou voor Labour opteren.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab kind van de rekening?

In Esher & Walton, een kiesdistrict in het zuidwesten van Londen, spant het erom. De Conservatieve Partij en de Liberal Democrats, die de Labourkiezers oproepen om voor hen te stemmen, zitten elkaar voortdurend op de hielen.

Als de Conservatieve Partij verliest, kan huidig minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab in de volgende regering waarschijnlijk naar zijn post fluiten. Enkel verkozen parlementsleden en leden van het House of Lords kunnen langdurig minister zijn. Wie niet in het Lager- of het Hogerhuis zit, mag maximaal voor zes maanden minister zijn.

© Belga
Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Nek-aan-nekrace in veel kiesdistricten

Volgens een rondvraag van peilingbureau YouGov bedraagt de marge tussen de twee grootste partijen in dertien kiesdistricten minder dan vijf procent. In drie wordt verwacht dat de Conservatieve Partij een zetel van Labour zal afsnoepen. In slechts 1 district lijkt het erop dat Johnson het pleit van de Scottish National Party zal verliezen.

In 26 andere districten ligt de marge tussen de twee grootste partijen tussen 5 en 14 procent. Ook daar wordt voorspeld dat de Conservatieve partij 4 zetels van Labour zal afsnoepen, terwijl de peilingen voorzien dat ze al haar eigen zetels zal kunnen behouden.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Wat betekent de verkiezingsuitslag voor de brexit?

Als de Conservatieve Partij van premier Boris Johnson een meerderheid behaalt in het Britse parlement, dan ligt de weg open om het terugtrekkingsakkoord met de Europese Unie goed te keuren. Het Europese Parlement zal vervolgens niet in de weg gaan liggen, waardoor het Verenigd Koninkrijk in de nacht van 31 januari op 1 februari de Europese Unie kan verlaten.

Vanaf 1 februari start de transitieperiode van elf maanden waarin het Verenigd Koninkrijk aan de Europese regels gebonden blijft zonder dat het inspraak heeft in de regelgeving. In die overgangsperiode bespreken Londen en Brussel de toekomstige handelsrelatie tussen de twee. Of die periode zal volstaan om een diepgaand akkoord uit de brand te slepen, is onduidelijk. Johnson heeft in ieder geval aangegeven dat hij van een verlenging - van een tot maximaal twee jaar - niet wil weten. Die beslissing moet overigens voor 1 juli 2020 genomen worden.

Geen meerderheid

Als geen enkele partij een meerderheid haalt, krijgen we een zogenaamd hung parliament. Voor Johnson is het in dat geval niet interessant om een minderheidsregering zonder gedoogsteun op de been te brengen omdat het parlement zijn terugtrekkingsakkoord met de Europese Unie zal trachten tegen te houden. In dat scenario stevenen we tegen 31 januari opnieuw af op een harde brexit zonder akkoord, tenzij het parlement de Britse premier opnieuw toe verplicht om uitstel te vragen voor de brexit.

Daarnaast is een coalitieregering mogelijk, al is ook die piste suboptimaal. Geen enkele partij is het eens met de Conservatieve Partij over de brexit. Een coalitie tussen met de Liberal Democrats is op sociaaleconomisch vlak niet ondenkbaar, maar de Lib Dems zullen in ruil voor hun (gedoog)steun een tweede referendum eisen.

Ook een coalitie tussen Labour en de Liberal Democrats is allesbehalve ideaal. Beide partijen willen de brexit tegenhouden, maar liggen op sociaaleconomisch vlak mijlenver uit elkaar. Vermoedelijk kunnen de regionale partijen het verschil maken, tenminste als ze voldoende aangeboden krijgen om aan het thuispubliek te verkopen.

© Belga
Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Britse traditie: honden aan het stemlokaal

Het is hondenweer in Londen. Dat mag u letterlijk nemen. Op sociale media circuleren duizenden foto's van honden aan het stemlokaal. Dat is stilaan de traditie geworden wanneer de Britten naar de stembus trekken. Ook Boris Johnson nam zijn hond mee.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

'De brexit was een grote leugen, maar een tweede referendum is geen goed idee'

Tegenover Westminster heeft Kelvin Meller (44) zijn standje als straatverkoper. Dag in, dag uit kijkt hij op de parlementsgebouwen aan de overkant van de Thames. Wat hij van de verkiezingen vindt?

'Het stemt me droef. De hele brexit was een grote leugen. Maar een tweede referendum zou het land in een crisis storten. Ik hoop dat de saga zo snel mogelijk voorbij is', aldus Meller. 'Ik heb nog geen flauw idee voor wie ik straks ga stemmen. Maar ik vertrouw Johnson en Corbyn voor geen haar. Misschien blijf ik wel gewoon thuis', zegt hij.

Meller wilde twee jaar geleden naar Tenerife verhuizen. 'Veel vrienden met wie ik vroeger in de bouwsector heb gewerkt, wonen daar. Maar al die onzekerheden over de brexit hebben ervoor gezorgd dat ik nog even afwacht hoe de boel uitdraait. Wat als ik daar zit en plots blijkt dat ik geen rechten heb?', vraagt Meller zich af.

© Kamiel Vermeylen
Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Boris Johnson is gaan stemmen

Boris Johnson heeft deze middag zijn stem uitgebracht naast de Methodist Central Hall, vlakbij Westminster Abbey. Een ongebruikelijke zaak. Normaal gaan aftredende eerste ministers stemmen waar ze als kandidaat opkomen.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Heeft het hondenweer invloed op de opkomst?

'Look at the weather', klinkt het zuchtend bij iemand die het stemlokaal wil verlaten. Anderen komen dan weer doorregend binnengelopen. Met momenten valt er een flinke plensbui uit de lucht. Bij de vorige verkiezingen, die altijd op een donderdag worden georganiseerd, bedroeg de opkomst 69 procent van de kiesgerechtigde Britten. Maar vandaag is het koud en nat. In welke mate dat een invloed zal hebben op de stemopkomst is momenteel onduidelijk.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Het spant erom in Westminster

In het kiesdistrict van Westminster, hartje Londen, spant het erom. Ditmaal tussen de Conservatieve partij en de Liberal Democrats. In het stemlokaal, het New Abbey Community Centre en tegelijkertijd een wasbar, staan twee leden van beide partijen die de gegevens van de kiezers opnemen. 'Zo weten we wie er nog niet is gaan stemmen deze namiddag. Met die data kunnen we van deur tot deur nog gaan aankloppen om de mensen alsnog te overtuigen om voor ons te kiezen', aldus Tim Cole (54), lid van de Liberal Democrats en actief is in Europese kringen.

De Lib Dems maken alvast kans omdat hun populaire kandidaat Chucka Umunna, vroeger Labour, hier opkomt. 'Dit is een van de weinige districten in het Verenigd Koninkrijk waar we effectief kans maken', zegt Cole. Bij de vorige verkiezingen in 2017 trok de Conservatieve Partij aan het langste eind. Tactisch stemmen kan ook hier belangrijk zijn. Labour staat volgens de peilingen op de derde plaats met ongeveer 25 prodent van de stemmen. Als die kiezers overschakelen naar de Lib Dems om de brexit te vermijden, is het niet ondenkbaar dat de Conservatives hun zetel moeten prijsgeven.

© Kamiel Vermeylen
Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Wanneer schiet het parlement opnieuw in actie?

De samenstelling kennen we nog niet, maar wel weten we al wanneer het Britse parlement opnieuw aan de slag gaat. Op dinsdag 17 december is het voor de volksvertegenwoordigers opnieuw verzamelen geblazen. Twee dagen later, op 19 december, geeft de nieuwe eerste minister zijn openingsstatement in het Lagerhuis. Verwacht wordt - als Johnson het pleit vandaag wint - dat de Withdrawal Agreement Bill over de terugtrekking uit de Europese Unie ten vroegste 20 december opnieuw aan bod zal kunnen komen.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Valt de munt naar de ene of de andere kant?

In veel kiesdistricten was de uitslag in 2017 bijzonder nipt. Een sprekend voorbeeld is de Londense wijk Kensington, waar Labour in 2017 slechts met 20 stemmen meer de Conservatieve Partij de loef afstak. Maar ditmaal voorspellen de peilingen een aanzienlijke overwinning voor de Conservatieve Partij, die afstevent op 39 procent van de stemmen.

Labour en de Liberal Democrats volgen respectievelijk op 29 en 27 procent. Door een gebrek aan coördinatie en sociaaleconomische overlap bij de twee andere lijkt de Conservatieve Partij met de zetel aan de haal te gaan, ook al stemde 68,7% van Kensington in 2017 tegen de brexit.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Dwarsboomt Jeremy Corbyn de plannen van Boris Johnson?

Knack trok naar Londen om poolshoogte te nemen. Lees een analyse.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Kantje boordje in heel wat kiesdistricten

Volgens een rondvraag van peilingbureau YouGov zal het er in heel wat kiesdistricten enorm om spannen. Maar Labour lijkt in het nadeel te zitten. In 115 districten waar het kantje boordje is, moeten de socialisten een zetel verdedigen. Voor de Conservatieve Partij valt er op die plaatsen heel wat winst te boeken. De Tory's krijgen het volgens YouGov knap lastig in 65 kiesdistricten.

Kamiel Vermeylen
door Kamiel Vermeylen

Wanneer kennen we de resultaten?

Om tien uur plaatselijke tijd lopen de eerste exitpolls binnen, die gebasseerd zijn op peilingen aan de stembureaus. Doorgaans zijn zulke exitpolls in het Verenigd Koninkrijk erg accuraat. Terzelfdertijd komen de resultaten van kiesdistricten Houghton & Sunderland South en Newcastle upon Tyne Central binnengelopen. Twee rode bastions die niet representatief zullen zijn voor de volledige uitslag.

Tussen 2 en 5 uur 's nachts komt het gros van de resultaten binnen. Op basis daarvan krijgen we al een goed beeld. Maar indien de uitslag zo nipt kan zijn, moeten we mogelijk wachten tot de laatste kiesdistricten geteld zijn. Die resultaten lopen vrijdagochtend tegen elf uur binnen.

Knack volgt de resultaten live op vanuit Londen.

Jan Herregods
door Jan Herregods

Stembureaus geopend

In het Verenigd Koninkrijk zijn donderdag om 8 uur (Belgische tijd) de stembureaus geopend voor de parlementsverkiezingen. Er worden 649 nieuwe parlementsleden voor het Lagerhuis verkozen. De stembureaus zijn nog geopend tot 23 uur (Belgische tijd).

De Britten trekken daarmee voor de derde keer in vijf jaar tijd naar de stembus. De resultaten zullen een beslissende rol spelen in de brexit.

Belangrijk is de vraag of premier Boris Johnson de Conservatieven opnieuw aan een comfortabele meerderheid kan helpen om zo zijn brexitdeal met de Europese Unie erdoor te krijgen. Zijn tegenhanger, Labour-partijleider Jeremy Corbyn, heeft een nieuw referendum over brexit beloofd als hij wint.

De volledige resultaten zijn waarschijnlijk vrijdagochtend bekend, al zou een exitpoll van de BBC na het sluiten van de stemlokalen toch al duidelijkheid kunnen scheppen.

Jan Herregods
door Jan Herregods

Aftiteling brexit-film ook na stembusgang nog niet in zicht

Al meer dan drie jaar armworstelen Britse politici over de vraag of, en hoe, het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie moet stappen. Vervroegde verkiezingen moeten het drama nu in een beslissende plooi leggen. Kan dat? En gaat het dan na 12 december gewoon opnieuw over gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid en andere samenlevingskwesties, daar in Westminster? Not a chance. Wie er ook zegeviert vanavond, brexit zal het land nog een hele poos in zijn greep houden.

In juni 2016 koos een nipte meerderheid van de kiezers in een historisch referendum voor een vertrek uit de EU. Ze vertelden er echter niet bij hoe dat moest gebeuren. De vervroegde verkiezingen komen er omdat de voorbije jaren voor geen enkel scenario een meerderheid is opgestaan in het parlement. Niet voor een 'softe' brexit, niet voor het echtscheidingsakkoord van premier Theresa May, niet voor een vertrek zonder akkoord en al evenmin voor een tweede referendum.

Uiteindelijk bleek wel een meerderheid op te doemen voor het akkoord dat haar opvolger Boris Johnson uit de brand had gesleept. Maar toen de parlementsleden niet bereid bleken de teksten in ijltempo goed te keuren, vond de conservatieve premier het welletjes en forceerde hij de stembusgang waar hij al een tijdje op aasde.

Voor Johnson gaat het erom de parlementaire meerderheid te heroveren die May bij de verkiezingen van 2017 was kwijtgespeeld. Lukt dat, dan wil hij, "als vroeg kerstcadeau aan de natie", nog voor de vakantie de cruciale stemming over de omzettingswet van zijn echtscheidingsakkoord houden.

Dan zou na Nieuwjaar de ratificatie van het akkoord voltooid kunnen worden en zou het land tegen eind januari de EU kunnen verlaten. Dus host de conservatieve leider dezer dagen van de ene melkveehouderij naar de volgende kindercrèche om de moegetergde bevolking voor te houden dat het gedaan moet zijn met "dither and delay", en dat het tijd is "to get brexit done". Dan kan de politiek volgens hem weer tijd en geld investeren in de "de echte problemen van de mensen", zoals de toekomst van de openbare gezondheidsdienst NHS en het onderwijs.

De timing oogt bijzonder strak. Allicht zal het nieuwe parlement zich pas op 20 december effectief over de tekst kunnen buigen. Maar ook als Johnson de klus klaart, eindigt het verhaal niet op het einde van januari. Dan gaat immers tot het einde van 2020 een overgangsperiode van start waarin de Britten deel blijven uitmaken van de Europese douane-unie en de interne markt, de bijhorende regels blijven volgen en hun bijdrage in de Europese kas moeten storten.

Tegelijkertijd moet Johnson een vrijhandelsakkoord onderhandelen met de Europeanen, die bijzonder beducht zijn voor oneerlijke concurrentie. Vrijwel elke waarnemer acht het onmogelijk dat zo'n beladen deal in elf maanden beklonken kan worden, maar Johnson zweert dat hij de overgangsperiode na 2020 niet meer zal verlengen.

Sir Ivan Rogers, de voormalige Britse ambassadeur bij de Europese Unie, maakte brandhout van die strategie. "Diplomatiek amateurisme dat op het thuisfront als moedig en vastberaden wordt verkocht", zo luidt zijn analyse. Volgens Rogers staat Johnson op het punt dezelfde strategische blunders te maken die May fataal werden.

De zelfopgelegde tijdsdruk brengt de Britten in een nog zwakkere onderhandelingspositie. Ofwel zullen ze genoegen moeten nemen met een karige handelsdeal, ofwel stevenen ze af op een nieuwe confrontatie die alsnog tot een radicale breuk met de Europese markt leidt. "De grootste brexit-crisis tot nu toe", voorspelt Rogers.

Zou het nieuwe Britse parlement zo'n harde brexit wel toestaan? Johnson heeft al eerder dure eden moeten inslikken... Op steun van de DUP hoeft Johnson alvast niet meer te rekenen. De Noord-Ierse unionisten zijn ziedend over zijn echtscheidingsakkoord, dat volgens hen een wig dreigt te drijven tussen hen en de rest van het Verenigd Koninkrijk.

De Brexit Party daarentegen heeft de ontslagnemende premier wel een duwtje in de rug gegeven. Hoewel de partij van Nigel Farage een harde breuk zonder akkoord verdedigt, besloot ze niet op te komen in de kieskringen waar de Conservatieven de vorige verkiezingen wonnen. Zo belanden de stemmen van de Leavers automatisch in het mandje van Johnson.

De conservatieven moeten wel nog met de partij van Farage afrekenen in Labour-kieskringen waar een meerderheid voor de brexit is gewonnen.

De stemmen van de Remainers zijn partijpolitiek veel meer versnipperd. De grootste oppositiepartij, het socialistische Labour, kan klaarblijkelijk niet eens de helft van die kiezers achter zich scharen. Om ook bij Leavers steun te vergaren, belooft partijleider Jeremy Corbyn bovendien dat hij, eenmaal zijn intrek genomen in Downing Street 10, binnen drie maanden een nieuw echtscheidingsakkoord met de Europeanen zal onderhandelen.

Corbyn mikt op een softere versie van brexit: de Britten blijven lid van de douane-unie en blijven op vlak van sociale normen, milieu en andere regelgeving dicht aanleunen bij de Europese markt, wat de handelsrelaties met het vasteland moet vrijwaren. Binnen zes maanden wil Labour dan de bevolking in een tweede referendum voor de ultieme keuze stellen: het nieuwe akkoord, of gewoon in de EU blijven.

Corbyn wordt niet geholpen door zijn eigen ambivalente houding tegenover de brexit. Terwijl Johnson zich volop profileert als de overtuigde brexiteer die het project over de streep kan trekken, positioneert zijn linkse rivaal zich als een "honest broker" die een neutrale houding zou aannemen in de campagne voor een nieuw referendum. "Als premier zou ik ervoor zorgen dat het referendum op eerlijke wijze kan verlopen en dat het resultaat zal uitgevoerd worden", klinkt het afgemeten.

Niet enkel voor de Tories is het onbegrijpelijk dat een premier geen uitgesproken mening heeft over "de belangrijkste vraag van onze tijd" en niet eens zijn eigen akkoord zou verdedigen. Ook de Liberal Democrats en de Scottish National Party schudden meewarig het hoofd. "De Remainers in dit land hebben een leider nodig, geen toeschouwer", foeterde Jo Swinson van de Liberal Democrats.

Swinson zelf laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Als haar partij de verkiezingen wint, wat nagenoeg uitgesloten is, dan wordt die hele brexit-saga naar de geschiedenisboeken verbannen en dan blijven de Britten gewoon lid van de EU. In andere scenario's zullen de liberalen campagne blijven voeren voor een tweede referendum.

Ook de Schotse nationalisten willen niet weten van brexit en ijveren voor een nieuw referendum. Daarvoor wil leider Nicola Sturgeon desnoods Corbyn aan een meerderheid helpen, maar dan moet de Labour-leider wel aanvaarden dat de Schotten nadien een nieuw onafhankelijkheidsreferendum zouden kunnen organiseren om hun toekomst in de Europese familie veilig te stellen.

Jan Herregods
door Jan Herregods

Britten liggen ook wakker van andere zaken dan brexit

De Britten mogen vandaag/donderdag voor de derde keer in vijf jaar tijd naar de stemlokalen. Westminster is al jaren in de ban van de brexit, maar de Britse Jan Modaal ligt nog van andere zaken wakker. Gezondheidszorg, veiligheid en onderwijs zijn minstens even belangrijke thema's voor wie de kiezer straks wil overtuigen.

Dat de Britten opnieuw moeten gaan stemmen is een rechtstreeks gevolg van de brexit. Sinds het referendum in 2016 al is de politieke klasse volledig in de ban van het einde van het EU-lidmaatschap. Twee regeringen - die van David Cameron en van zijn opvolgster Theresa May - overleefden de brexit niet. Huidig premier Boris Johnson hoopt op een andere uitkomst.

Maar de eindeloze reeks stemmingen over ontwerpakkoorden met de Europese Unie, de oeverloze debatten in het parlement en de resem regeringscrises hebben hun sporen nagelaten in de Britse samenleving.

De openbare gezondheidszorg NHS lijdt onder jarenlange besparingen, het onderwijs heeft dringend extra middelen nodig, woningprijzen rijzen de pan uit en de politie zit op haar tandvlees.

Wie de Britse kiezer wil overtuigen, moet dus uit het brexit-moeras komen. Het is één van de boutades van Boris Johnson: "we moeten brexit gedaan krijgen, zodat we eindelijk onze aandacht kunnen besteden aan wat de mensen écht wakker houdt". Johnsons Conservatieve partij heeft alvast ambitieuze plannen klaarliggen. In het partijmanifest voor de verkiezingen staat onder meer de belofte om elk jaar 34 miljard pond extra te investeren in de National Health Service. Dat moet onder meer toelaten 40 nieuwe ziekenhuizen te financieren in de komende tien jaar, en 50.000 extra verpleegkundigen aan te werven. In de eerste drie maanden van dit jaar waren er in Engeland alleen al 43.000 vacatures voor verpleegkundigen.

Naast de NHS is ook het onderwijs een speerpunt voor de Tories. In de Conservatieve plannen krijgen scholen tot 5.000 pond per leerling, krijgen beginnende leerkrachten een hoger startloon en komt er een fonds van 1 miljard pond voor opvang voor en na school en tijdens vakanties.

Tot slot willen de Conservatieven inzetten op veiligheid. Het Verenigd Koninkrijk - en dan vooral Londen - kende de laatste jaren een opstoot van steekpartijen en andere zware misdaad, terwijl de politiediensten klagen over een tekort aan middelen. De Tories willen 20.000 extra politieagenten aanwerven en mikken op 10.000 extra plaatsen in gevangenissen. Ook migratie is een belangrijk onderdeel van de plannen: de Conservatieven beloven de migratie naar het Verenigd Koninkrijk te verminderen, maar een concreet cijfer plakken ze daar niet op.

Labour, de grootste oppositiepartij, schreef een manifest van maar liefst 107 pagina's - tegenover 59 pagina's voor de Tories. De arbeiderspartij zet in op een "investeringsblitz" in het Verenigd Koninkrijk, met onder meer heel wat infrastructuurprojecten in de transport- en energiesector. Dat moet jobs opleveren, en de gevolgen van de brexit minimaliseren.

Partijleider Jeremy Corbyn maakt ook van gezondheidszorg een prioriteit, met een boost van 4,3 procent per jaar in de middelen voor de NHS en nog eens 1,6 miljard pond voor psychologische dienstverlening. De jaarlijkse afspraak bij de tandarts wordt bovendien gratis, als het van Labour afhangt.

De partij ijvert daarnaast ook voor een minimumloon van 10 pond per uur voor elke werknemer vanaf 16 jaar, een overgang naar een 32-uren werkweek op tien jaar tijd en het einde van de genderloonkloof tegen 2030. Labour wil ook elk jaar 100.000 extra huizen bouwen, bovenop 50.000 betaalbare woningen voor wie het moeilijk heeft. Inschrijvingsgeld voor studenten wordt dan weer afgeschaft.

Verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk zijn traditioneel een tweestrijd tussen Tories en Labour: van 1922 tot 2017 is elke verkiezing gewonnen door één van die twee partijen. Maar de laatste jaren spelen de Liberal Democrats steeds meer een rol: in tegenstelling tot Labour zijn zij de enige nationale partij die voluit tégen de brexit gekant is.

De LibDems zetten naast EU-lidmaatschap vooral in op onderwijs. In de plannen van partijleidster Jo Swinson krijgen leerlingen uit kansarme gezinnen drie keer de premie die ze nu ontvangen, komen er 20.000 extra leerkrachten, een fors hoger startloon en enkele gratis uren kinderopvang voor kinderen van werkende ouders.

De NHS kan rekenen op een injectie van 7 miljard pond, er komt een nieuwe gezondheidsbelasting die de zorgkas permanent moet financieren en de wachttijden voor kinderen, patiënten met eetstoornissen en ernstige ziektes moeten naar beneden. Daarnaast wil de partij fors inzetten op vergroening. Zo moeten alle woningen tegen 2030 geïsoleerd zijn, moeten alle nieuwe wagens tegen dat jaar elektrisch zijn en moet 80 procent van de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komen.

In de peilingen staat de Conservatieve partij van premier Johnson momenteel aan de leiding met ongeveer 40 procent van de stemmen, gevolgd door Labour met zowat een derde van de kiesintenties. De Liberal Democrats kunnen op dit moment net geen 15 procent van de kiezers overtuigen.

Jan Herregods
door Jan Herregods

Samengevat: de 3,5 jaar van referendum tot akkoord

Ruim 3,5 jaar na het brexitreferendum trekken de Britten vandaag/donderdag nog maar eens naar de stembus. Premier Boris Johnson hoopt op een comfortabele meerderheid in het parlement, waarna hij zijn brexitakkoord met de EU kan doorduwen en het land de Unie op 31 januari kan verlaten. De Britten hebben er een ellenlang en aartsmoeilijk proces opzitten. Het lijkt onbegonnen werk, maar toch: een overzicht.

Alles begint bij David Cameron, de Conservatieve premier van Groot-Brittannië tussen 2010 en 2016. De Tories zijn dan al jaren intern verdeeld over het Europese lidmaatschap, en Cameron beslist dat hij de discussie voor eens en voor altijd wil begraven: begin 2013 belooft hij dat als zijn Conservatieven de verkiezingen van 2015 winnen, er een referendum over het lidmaatschap van de Unie komt.

Een gok, die - wat Cameron betreft althans - volledig verkeerd zal uitdraaien. Want op 23 juni 2016 gaat een schok door Europa. Tegen de verwachtingen in hebben de Britten vóór de brexit gestemd. Het ja-kamp haalt het na een erg bitse en bijwijlen oneerlijke campagne met bijna 52 procent. De Britten zullen de Europese Unie verlaten.

David Cameron stapt vrijwel meteen na die vernederende nederlaag op. Hij voerde zelf campagne voor het lidmaatschap van de Unie, en "het zou niet juist zijn als ik de kapitein zou zijn die dit land naar zijn volgende bestemming moet leiden", zegt hij.

Ook zijn opvolgster Theresa May was in principe tegen de brexit, maar bekeert zich al snel. Ze wil de wil van het volk respecteren, zegt ze. "Brexit means brexit" wordt al snel haar mantra. Op 29 maart 2017 activeert May het Artikel 50 van het Verdrag van de EU, met de goedkeuring van het Britse parlement. Daarmee starten de brexitonderhandelingen, die maximaal twee jaar kunnen duren: 29 maart 2019 wordt D-Day.

Omdat May een erg krappe meerderheid heeft in het Britse parlement, organiseert ze in juni vervroegde verkiezingen. Een foute inschatting: de Conservatieven verliezen hun meerderheid en worden afhankelijk van de Noord-Ierse unionisten van DUP. De tien DUP-parlementsleden in het Lagerhuis kunnen nadien ruim twee jaar lang boven hun gewicht spelen: elk brexitvoorstel waar May mee op de proppen komt, moet ook door hen worden goedgekeurd. Theresa May blijft wel premier.

Op 22 september 2017 houdt May een belangrijke toespraak in het Italiaanse Firenze, om de toenemende frustratie over de onduidelijkheid van haar marsrichting wat te temperen. Ze bevestigt dat het Verenigd Koninkrijk de Europese rekeningen op het einde van de rit zal betalen, dat de rechten van Europese burgers in het Verenigd Koninkrijk gegarandeerd zullen worden en dat er een overgangsperiode na de brexit komt.

In december 2017 beslist de Europese Commissie dat er "voldoende vooruitgang" rond de burgerrechten, de Ierse grens en de financiële regeling is geboekt om door te gaan naar de tweede fase van de brexitonderhandelingen, onder meer over de toekomstige handelsrelaties tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. De verwikkelingen over de Ierse grens blijven echter nog maanden aanslepen.

Aan het begin van de zomer van 2018 legt May haar brexitplannen eindelijk op tafel. Dat doet ze tijdens een ontmoeting met haar ministers in het landhuis Chequers, het buitenverblijf van de Britse premier. May stelt onder meer de creatie van een nieuwe Brits-Europese vrijhandelszone voor goederen voor, wat haar meteen het ontslag van haar brexitminister David Davis en minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson oplevert.

Het duurt uiteindelijk nog tot 14 november vooraleer de Britse regering zich achter een ontwerpakkoord over de brexit kan scharen. "De best mogelijke deal", maakt May zich sterk. De premier verliest er opnieuw een brexitminister door: dit keer neemt Dominic Raab ontslag. Ook minister van Werk en Pensioenen Esther McVey gooit de handdoek. Maar May zet door en krijgt op 25 november de goedkeuring van de 27 andere Europese staatshoofden en regeringsleiders.

Nu moet ze de deal enkel nog door het Britse parlement zien te krijgen. Daar knelt nu precies het schoentje. Mays deal zal uiteindelijk tot drie keer toe worden weggestemd, met een grote meerderheid bovendien.

De backstop is het grootste obstakel. Die noodoplossing bepaalt dat het Verenigd Koninkrijk ook na de overgangsperiode in een douane-unie met de EU moet blijven tot er een alternatief voorhanden is. Brussel en Londen willen zo een harde grens tussen EU-lidstaat Ierland en het Britse Noord-Ierland vermijden, maar voor de harde brexiteers is de regeling onaanvaardbaar. Ondertussen geraken de Britse parlementsleden het ook niet eens over welke richting ze dan wel uit willen.

Enkel een no deal-brexit, een harde crash uit de EU, wordt duidelijk verworpen. Op 14 maart stelt het parlement de brexit uit tot 12 april. Een "kort technisch uitstel" om het Lagerhuis de kans te geven de deal alsnog goed te keuren. Maar de termijn blijkt te kort, en de brexit moet vlak voor de nieuwe deadline een tweede keer worden uitgesteld. Theresa May vraagt de Europese leiders om een uitstel tot 30 juni, maar haar collega's willen niet om de zoveel weken opnieuw naar Brussel voor een brexittop. Het wordt een 'flexit' - een flexibel uitstel van de brexit tot 31 oktober 2019, wat betekent dat als het Britse parlement eerder een deal krijgt goedgekeurd, de Britten de eerste dag van de daaropvolgende maand al uit de EU kunnen stappen.

Maar Westminster blijft sukkelen, en het parlement slaagt er maar niet in een duidelijke marsrichting aan te geven. Na twee moties van wantrouwen te hebben overleefd, kondigt May op 24 mei 2019 aan dat ze er begin juni de brui aan geeft.

Na interne verkiezingen wordt Boris Johnson de nieuwe leider van de Britse Conservatieven, en dus ook de premier. Johnson houdt er een heel andere stijl op na dan zijn voorganger. Volgens hem is de brexit gewoon een kwestie van optimisme. "Ik ben ervan overtuigd dat we een deal kunnen krijgen", en de "twijfelaars, doemdenkers en zwartkijkers zijn fout", zegt hij in zijn eerste grote speech als premier.

Maar de reactie in Brussel is lauw. Johnson heeft een verleden als Europajournalist en was op zijn zachtst gezegd niet altijd even eerlijk over de gang van zaken in Brussel. Hij wil de backstop uit het akkoord van May, maar krijgt meteen het deksel op de neus. In een telefoongesprek met Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker krijgt hij te horen dat het akkoord van May "de beste en enig mogelijke deal" is.

Johnson schroeft de voorbereidingen op een no deal op en zal tot in den treure herhalen dat zijn land op 31 oktober uit de Europese Unie stapt, "akkoord of geen akkoord". Intussen komt Johnson in eigen land al snel in de problemen. Wanneer hij voorstelt om het parlement maar liefst vijf weken op te schorten krijgt hij meteen de hele oppositie over zich heen. Officieel doet hij dat ter voorbereiding van de troonrede van de Queen op 14 oktober, maar volgens critici wil hij het parlement monddood maken vlak voor de brexitdatum van 31 oktober.

De oppositie slaagt er uiteindelijk nog snel in een no deal op die datum onmogelijk te maken, met steun van 21 parlementsleden van Johnsons eigen partij. De premier verliest zijn meerderheid in het Lagerhuis, want hij zet ze allemaal uit de fractie. Uiteindelijk beslist de hoogste Britse rechtbank dat de opschorting van het parlement onwettig was, en keert het Lagerhuis terug.

Johnson vraagt tot twee keer toe vervroegde verkiezingen - volgens peilingen zou hij zo opnieuw aan een meerderheid in het parlement geraken - maar vangt telkens bot. Voor vervroegde verkiezingen heeft hij een tweederdemeerderheid in het parlement nodig, en die gunt de oppositie hem niet.

De onderhandelingen met de Europese Unie liggen intussen zo goed als stil, en dat al sinds Johnson is aangetreden. Brussel eist een evenwaardige vervanger voor de backstop - die de integriteit van de Europese interne markt en de Ierse vrede even goed garandeert - maar de Britse regering doet geen concrete voorstellen.

Tot begin oktober. Johnson legt een plan voor aan de Europese Commissie, waarin hij instemt met douanecontroles in de Ierse zee. Een grote doorbraak, want toen de Europese Unie dat maanden eerder voorstelde aan May noemde zij dat "onmogelijk voor elke Britse premier".

Na een uitzonderlijk constructieve ontmoeting met de Ierse taoiseach Leo Varadkar op 10 oktober gaat de bal helemaal aan het rollen. "We kunnen een pad naar een deal zien", klinkt het nu voor het eerst. Na nog een week van intense onderhandelingen in Brussel is het ontwerpakkoord over de brexit op 17 oktober, vlak voor de start van een cruciale Europese top, een feit.

De Europese Commissie en de Raad geven al snel groen licht, maar Westminster stribbelt opnieuw tegen. Johnson heeft de backstop er dan wel uit gekregen; de Europese Unie blijft ook in zijn akkoord een belangrijke invloed hebben op Britse handel. Uiteindelijk krijgt de premier principieel groen licht voor zijn deal, maar wil het Lagerhuis de wetgeving daaromtrent niet overhaast afhaspelen. Johnson moet daarom opnieuw uitstel vragen aan de Europese leiders: de oppositie had tevoren in allerijl een wet goedgekeurd die de premier daartoe verplichtte als hij voor de cruciale EU-top van 17 en 18 oktober geen geratificeerd akkoord kon voorleggen.

Johnson vraagt - zij het met frisse tegenzin - opnieuw een flexibel uitstel, en krijgt dat uiteindelijk ook. De brexitdatum is nu 31 januari 2020. De oppositie is er nu zeker van dat een harde brexit voor die datum onmogelijk is, en stemt in met vervroegde parlementsverkiezingen op 12 december. De premier hoopt de Tories opnieuw aan een parlementaire meerderheid te helpen, waarna hij zijn brexitplannen kan doorduwen.

Momenteel liggen de Conservatieven aan de leiding in de peilingen, maar het Britse kiessysteem en de onvoorspelbare politieke context maken betrouwbare voorspellingen bijzonder moeilijk.

Jan Herregods
door Jan Herregods

Brits kiesstelsel maakt voorspellen moeilijk

De Britten trekken vandaag/donderdag voor de derde keer in vijf jaar tijd naar de stembus. Premier Boris Johnson en zijn Conservatieve partij staan er goed voor in de peilingen, maar tactische overwegingen van de kleinere partijen, een onzekere politieke context en de eigenaardigheden van het Britse kiessysteem maken betrouwbare voorspellingen zo goed als onmogelijk.

De Briten kiezen vandaag 650 nieuwe parlementsleden voor het House of Commons, vergelijkbaar met de Kamer van volksvertegenwoordigers bij ons. In de meest recente peilingen staat de Conservatieve partij van zittend premier Boris Johnson comfortabel aan de leiding, met iets meer dan 40 procent van de stemmen. De belangrijkste oppositiepartij Labour volgt met zowat een derde van de stemmen, daarna komen de Liberal Democrats met een kleine 15 procent van de kiesintenties.

Op basis van die cijfers lijkt de verkiezingsuitslag makkelijk te voorspellen. Als een politieke partij in België 40 procent van de stemmen haalt, is ze onvermijdelijk. Maar het Britse kiessysteem zit helemaal anders in elkaar. Het land is verdeeld in 650 kieskringen. In elk van die gebieden wordt één volksvertegenwoordiger gekozen. Elke partij kan één kandidaat naar voren schuiven per kieskring. Soms dingen ook onafhankelijken mee naar de zetel.

De zowat 46 miljoen potentiële Britse kiezers - in Groot-Brittannië geldt geen opkomstplicht - kunnen dan hun stem uitbrengen op één van die kandidaten. Wie de meeste stemmen haalt, wint. Het is dus perfect mogelijk dat iemand die minder dan de helft van de stemmen haalt in zijn of haar kieskring, zetelt in het parlement.

Dat systeem - 'first past the post' in het jargon - heeft voordelen. De regeringsvorming is doorgaans een stuk simpeler in het Verenigd Koninkrijk dan in veel andere landen. Zeker in het verleden ging de strijd bijna overal tussen twee kandidaten, één van Labour en één van de Conservatieve partij, waardoor één van beide partijen de facto aan een absolute meerderheid in het parlement geraakte. Coalitievorming is dan niet nodig: de winnende fractie kan intern premier en ministers naar voren schuiven, en regeren.

Maar er zijn ook minpunten. Het gebrek aan proportionele vertegenwoordiging is misschien wel het grootste nadeel van het Britse kiessysteem. Een partij met minder dan de helft van alle stemmen geraakt gemakkelijk aan een meerderheid van de zetels, wat betekent dat heel wat kiezers eigenlijk niet vertegenwoordigd worden in het parlement.

Bovendien is het voor kleine partijen bijzonder moeilijk om door te breken: van 1922 tot 2017 is elke verkiezingen gewonnen door ofwel Tories, ofwel Labour. Pas de laatste jaren spelen ook de kleintjes, zoals de Liberal Democrats, UKIP (nu de Brexit Party) of de Schotse nationalisten een rol van betekenis.

Dat alles speelt in de huidige campagne nog meer dan anders mee. De verkiezingen draaien hoofdzakelijk om de brexit: Boris Johnson heeft nieuwe verkiezingen geforceerd in de hoop zijn Tories opnieuw aan een meerderheid te helpen in het Lagerhuis, zodat hij zijn brexitplannen gemakkelijker door het parlement goedgekeurd krijgt. De Brexit Party van Nigel Farage - enige partijstandpunt: de brexit gedaan krijgen - stuurt daarom geen kandidaten naar kieskringen waar de Conservatieven de plak al zwaaien, en gaat enkel de strijd aan voor de zitjes van Labour. De Brexit Party komt zo slechts op in 275 van de 650 kieskringen.

Aan de andere kant van het spectrum staan de zaken er moeilijker voor. Volgens de jongste peilingen geraken Labour en de Liberal Democrats samen aan meer stemmen dan de Conservatieven, zeker met de stemmen van de Scottish Nationalist Party en de groenen erbij. Maar Labour en de LibDems zijn geen natuurlijke partners. De Liberal Democrats willen in de Europese Unie blijven en ijveren dan ook voor een tweede referendum over de brexit. Labour is intern veel meer verdeeld, maar wil officieel een nieuw, zachter brexitakkoord onderhandelen en dat dan voorleggen aan de kiezer in een referendum, met een keuze tussen het nieuwe Labour-akkoord of blijvend EU-lidmaatschap. Ook op economisch en sociaal vlak zijn de verschillen tussen de twee partijen groot. Van een echte samenwerking is nu dan ook geen sprake, en dat speelt de Tories van Johnson in de kaart.

Ondanks de duidelijke peilingen blijft een betrouwbare voorspelling van het uiteindelijke resultaat dus erg moeilijk.

Een verrassing is trouwens nooit uitgesloten in de Britse politiek: in 2017 riep Johnsons voorganger Theresa May ook vervroegde verkiezingen uit om haar partij te versterken in het parlement. Zij tankte vertrouwen uit positieve peilingen, maar kwam er bekaaid vanaf omdat de campagne volledig in de soep draaide.

Jan Herregods
door Jan Herregods

Terugblik: D-day voor Boris Johnson

De Britten trekken morgen/donderdag voor de derde keer in vijf jaar tijd naar de stembus. Voor premier Boris Johnson is het erop of eronder: haalt hij zijn comfortabele meerderheid binnen en kan hij zijn "fantastische brexitdeal" met Europa doorduwen, of wordt Westminster veroordeeld tot een nieuw potje aanmodderen?

De Britten kiezen morgen/donderdag een nieuw Lagerhuis. Dat doen ze nu al voor de derde keer in vijf jaar tijd. De hamvraag: kan premier Boris Johnson de Conservatieven eindelijk opnieuw aan een comfortabele meerderheid helpen en zijn brexitdeal met de Europese Unie gestemd krijgen, of blijft Westminster hopeloos verdeeld?

De peilingen gaan uit van een overwinning voor Johnson en co., al is die wel een pak nipter dan eerst voorspeld. Eind november peilden de Conservatieven volgens onderzoeksbureau YouGov nog rond de 360 zetels, nu bengelen ze net onder de 340. Nog steeds genoeg voor een meerderheid - 326 is de magische grens - maar erg ruim is die dan niet meer. Bovendien kan Johnson zich dan geen dissidentie meer veroorloven: enkele maanden geleden zette hij nog 21 parlementsleden uit de partij omdat ze met de oppositie hadden geheuld.

De Tories komen niet helemaal ongeschonden uit de campagne van de afgelopen weken. Maandag werd Johnson nog in verlegenheid gebracht door een foto van een ziek vierjarig jongetje op de vloer van een ziekenhuis, die daar lag bij gebrek aan een vrij bed. Een journalist stak Johnson zijn gsm met daarop de foto onder de neus, maar de premier nam de telefoon af, stak hem in zijn jaszak en begon over de brexit.

Gezondheidszorg is sowieso een achilleshiel van de Conservatieven, die al de hele campagne verweten worden de National Health Service NHS kapot te hebben bespaard.

Labour-partijleider Jeremy Corbyn heeft niet het charisma van Johnson, maar werd de afgelopen weken niet op grote fouten betrapt. Bovendien slaat het erg radicale brexitstandpunt van de Liberal Democrats - de brexit annuleren zonder nieuw referendum - niet aan, waardoor de oppositiestemmen minder verdeeld lijken dan vooraf verwacht. Dat LibDem-kopvrouw Jo Swinson sinds deze week toch plots pleit voor een volksraadpleging, lijkt haar maar weinig meer op te leveren.

Met zijn betoog voor een nieuw brexitakkoord gevolgd door een referendum met de keuze tussen die deal, of blijvend EU-lidmaatschap, lijkt Corbyn het pleit voor de gematigde anti-brexitkiezer al te hebben beslecht.

Het zal er dus nog om spannen, niet het minst voor de zetel van Johnson zelf. Dat hij in zijn district Uxbridge and South Ruislip, in het westen van Londen, kan winnen, is verre van zeker. In de peilingen staat Johnson nog op kop, maar de voorsprong op Labour-kandidaat Ali Milani is zo nipt dat ze binnen de foutenmarge valt. Het zou de eerste keer in meer dan 100 jaar zijn dat een zittend premier zijn zetel verliest. Mocht dat het geval zijn, kan Johnson moeilijk aanblijven als partijleider.

De Britten mogen vanaf 8 uur 's morgens onze tijd gaan stemmen, en dat nog tot 23 uur 's avonds. Het volledige plaatje moet vrijdagochtend vroeg wel duidelijk zijn, maar de eerste - doorgaans erg betrouwbare - exitpoll van de BBC wordt al meteen na het sluiten van de stemlokalen verwacht.

Interne fout - Knack

Sorry, de pagina kan niet worden weergegeven. Een tijdelijk probleem met de server. Probeer het later opnieuw.