Er gaat een al dan niet apocriefe anekdote over de Brusselse schilder Jean Brusselmans. Tijdens de tweede wereldoorlog verliet hij per fiets zijn woning in Dilbeek toen hij werd opgehouden door een auto met Duitse officieren die hem de weg vroegen naar Brussel. De kunstenaar gaf nog een duwtje aan zijn fiets en zegde "Messieurs, j'y vais, suivez moi".
...

Er gaat een al dan niet apocriefe anekdote over de Brusselse schilder Jean Brusselmans. Tijdens de tweede wereldoorlog verliet hij per fiets zijn woning in Dilbeek toen hij werd opgehouden door een auto met Duitse officieren die hem de weg vroegen naar Brussel. De kunstenaar gaf nog een duwtje aan zijn fiets en zegde "Messieurs, j'y vais, suivez moi".Die gespeelde naïviteit of was het cynisme vinden we zeker niet terug in zijn oeuvre. Dat is zo persoonlijk en apart dat het onder geen enkele kunsthistorische noemer te vatten is. Brusselmans (1884-1953) was van de generatie van de "Vlaamse Expressionisten", Permeke, Gust De Smet, Floris Jespers, Albert Servaes, Frits Van den Berghe maar er was weinig dat hem met die gemeenschap artistiek bond. Trouwens Sint-Martens-Latem waar de "kolonie" zich gevestigd had was van een totaal ander intellectueel klimaat dan Brussel en zijn toen nog landelijke omgeving. Brusselmans was niet wereldvreemd maar beleefde zijn universum binnen de context van een onmiddellijke nabijheid. Hij was trouwens ook geen bohémien die het kunstenaarschap gebruikte om een mythe rond zijn persoon te creëren. Op de foto's die we van hem kennen ontmoeten we een burgerlijk type, in pak en das. Het romantische was niet aan hem besteed.Ook zijn schilderijen kan je moeilijk romantiserend noemen. Het zijn kloeke doeken waarin met sterke hand de onderwerpen weergegeven worden. Het lijkt er op dat de derde dimensie, de dieptewerking, zelfs als een suggestie wordt ontweken. En toch is ze aanwezig want op een wat vreemde manier staan voorwerpen en natuurelementen, bomen, zeegolven, wolken als het ware gerangschikt op het doek als uitgesneden elementen van een puzzel die in zijn einddoel toch een tastbare realiteit weergeeft. Enkele gevallen uitgezonderd, vinden we vaak objecten terug die in andere werken ook voorkomen en die als speelse elementen in een andere context opnieuw opduiken. De wereld van Brusselmans is beperkt en hij keek vanuit zijn atelier op het dagelijks leven: de kerk, de glooiende akkers van toen, boomgaarden en de bescheiden woningen. Zijn interieurs werden inventarissen van een beperkt aantal voorwerpen en wanneer hij naar de Belgische kust reisde werd hij getroffen door het spel van de golven, de bijna hulpeloze vissersboten en vooral de indrukwekkende wolkenpartijen die het schilderij vaak domineren. In zijn onmiddellijke omgeving keek hij niet verder dan de omliggende huizen, hun heggen en boomgaarden met de soms raadselachtige structuur van stammen en takken. In vele van die natuurbeelden is het duidelijk dat de kunstenaar niet mikt op een natuurgetrouwe weergave maar een compositie wil opbouwen als een vlak waar de boomtakken en stamstructuren aanleiding geven om een soort geometrisch patroon uit te werken dat de realiteit ontwapent. Waarom is het oeuvre van Brusselmans vandaag nog interessant? Omdat hij in een beperkte omgeving een plastische wereld wist te creëren die zo persoonlijk werd en een unicum voostelde in de Vlaamse schilderkunst. Hij heeft geen navolgers gehad, geen invloed uitgeoefend op latere generaties maar in sommige werken misschien wel stappen gezet die later geleid hebben tot abstracte pogingen om de realiteit om te vormen tot elementen die zich gingen toespitsen op de essentie van de schilderkunst met name de primaire vormentaal. Zo kan men hem zien als een wegbereider, een gids waarvan hij zich nooit bewust is geweest maar toch een basis heeft gelegd. Dat ziet men duidelijk in zijn laatste werken van 1949 en 1950 waar hij poogt, los van het onderwerp, een structuur op te bouwen die haar wortels heeft in de realiteit maar er zich toch stilaan van verwijderd.