Afronding Europese toekomstconferentie verzandt in discussie over verdragswijziging

© Belga

De covoorzitters van de Conferentie over de Toekomst van Europa hebben maandag, op Europadag, hun eindrapport officieel overhandigd aan de voorzitters van de EU-instellingen. De Franse president Emmanuel Macron kan zich vinden in het voorstel om de Europese verdragen te wijzigen, maar dertien lidstaten staan meteen op de rem. ‘Ondoordacht en voorbarig’, zeggen die landen in een brief.

Met de Toekomstconferentie konden burgers een jaar lang debatteren over welke richting de Europese Unie uit moet. Vorige week werden de conclusies aangenomen. Verdeeld over negen thema’s – gaande van klimaatverandering en economie tot de rechtsstaat, democratie en migratie – worden 49 voorstellen gedaan, goed voor 320 concrete maatregelen. Er worden bevoegdheidsoverdrachten naar het Europese niveau bepleit, terwijl de eigenlijke besluitvorming in de EU volgens het burgerpanel beter zou kunnen door de unanimiteitsvereiste in de Raad af te schaffen.

Het eindrapport van de Toekomstconferentie werd maandag officieel overhandigd aan de voorzitters van de EU-instellingen. Dat gebeurde in het Europees Parlement in Straatsburg. Voor Guy Verhofstadt (Open VLD), een van de covoorzitters van de conferentie, zijn de aanbevelingen ‘een routekaart om te vermijden dat de Europese Unie irrelevant wordt of zelfs verdwijnt’. Hij riep de Europese Commissie, de Raad en het Parlement op de aanbevelingen op te volgen.

De Franse president Emmanuel Macron, wiens land nog tot de zomer de Raad voorzit, nam in naam van de lidstaten het rapport in ontvangst. Hij verklaarde open te staan voor een ‘herziening van de verdragen’, die gestalte geven aan de (werking van de) Europese Unie, om de EU zowel in tijden van vrede als in tijden van crisis efficiënter te doen werken. Alvast het Verdrag van Maastricht over de euro en het gemeenschappelijk monetair beleid en het Akkoord van Schengen, dat de controles aan de Europese binnengrenzen afschaft, zijn volgens Macron aan herziening toe. Om Oekraïne dichtbij de EU te brengen terwijl de toetredingsonderhandelingen lopen, zou volgens Macron een nieuwe “Europese politieke gemeenschap” moeten worden gecreëerd.

De roep om verdragswijzigingen is niet nieuw en wordt alvast gesteund door het Europees Parlement. Ook de Italiaanse premier Mario Draghi schaart zich erachter. Maar dertien lidstaten publiceerden maandag een non-paper waarin ze zich tegen zo’n proces verzetten. ‘We willen momenteel geen enkele optie uitsluiten, maar voorbarige en ondoordachte pogingen om een proces te starten dat tot verdragswijziging leidt, steunen we niet’, schrijven Bulgarije, Denemarken, Estland, Finland, Kroatië, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Roemenië, Slovenië, Tsjechië en Zweden. De manier waarop de EU is omgegaan met crisissen als de coronapandemie en de Russische inval van Oekraïne, toont volgens hen aan dat de EU nog tot veel in staat is binnen het kader van de huidige verdragen.

De Europese verdragen wijzigen is een erg omslachtig proces. Als voorzitter van de Europese Raad kan Charles Michel een Conventie bijeenroepen om dat proces aan te vatten, op voorwaarde dat een meerderheid van de lidstaten daar om vraagt. Met veertien lidstaten die de non-papier niet ondertekend hebben, is zo’n meerderheid in principe net bereikt (er zijn 27 EU-landen), maar daarom willen ze niet allemaal meteen die weg inslaan.

Hoe dan ook zal de discussie over de opvolging die aan de Toekomstconferentie moeten worden gegeven, nu worden opgestart. ‘De Raad zal zich de komende weken kunnen uitspreken’, zei Macron. Het is aan Tsjechië en Zweden, de twee volgende voorzitters van de Raad, om de verdere follow-up in goede banen te leiden, aldus Macron.

Volgens Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is de Europese Unie het aan zichzelf verplicht gevolg te geven aan de verwachtingen van haar burgers. ‘Vandaag is hun boodschap luid en duidelijk gehoord’, zei ze in Straatsburg. ‘Het is nu tijd om hen tegemoet te komen.’

Partner Content