Het mechanisme treedt morgen/zaterdag in werking en zal al zeker tot einde maart van kracht zijn.

Het zijn de lidstaten die zullen moeten oordelen over elke aanvraag om een coronavaccin te mogen exporteren. Maar die lidstaten zullen wel rekening moeten houden met het bindende advies van de Europese Commissie, zei vicevoorzitter Valdis Dombrovskis tijdens een persconferentie. Het mechanisme is van toepassing op alle bedrijven waarmee de Commissie een aankoopovereenkomst heeft gesloten voor de levering van een coronavaccin, dus ook op Pfizer dat in Puurs produceert en op AstraZeneca dat in Seneffe zijn vaccin van de band laat rollen. Als die bedrijven hun vaccins die in België worden gemaakt willen uitvoeren, zullen ze dat dus aan de Belgische autoriteiten moeten voorleggen. Die worden gevraagd de beslissing voor te bereiden, maar moeten dus wel de Commissie raadplegen, die de knoop doorhakt.

'Geen nationale maatregelen'

Van alle 27 EU-landen heeft enkel België de Commissie laten weten dat het aan een noodrem werkt om de export van essentiële geneesmiddelen en actieve bestanddelen te kunnen beperken. 'We raden zulke nationale maatregelen ten zeerste af', zegt de Commissie vrijdag. 'Met een maatregel die in de hele Europese Unie van toepassing is, kan de EU verzekeren dat elke legitieme uitvoer gewoon kan doorgaan.' Commissaris voor Gezondheid Stella Kyriakides benadrukt dat het de Commissie erom te doen is de aankoopovereenkomsten te doen nakomen. 'We hebben veel geld in de ontwikkeling van deze vaccins geïnvesteerd om een snelle levering te verzekeren, het is belangrijk dat we kunnen monitoren of de aangegane engagementen worden nagekomen.'

In totaal pompte de EU 2,7 miljard euro in de snelle ontwikkeling en productie van coronavaccins. De Commissie is bezorgd om het gebrek aan transparantie dat sommige bedrijven aan de dag leggen. Zo heerst er in Europese kringen twijfel of de leveringsproblemen bij AstraZeneca zijn ingegeven door grote leveringen aan het Verenigd Koninkrijk, maar de Commissie wil niet toegeven dat die saga aan de grondslag ligt van het mechanisme. Bedrijven die een exportaanvraag indienen, zullen inzage moeten geven in de uitvoergegevens van de drie voorafgaande maanden. 'Het is niet onze bedoeling om meer export te verbieden dan strikt noodzakelijk', zegt de Commissie. 'De Unie blijft ook de internationale solidariteit hoog in het vaandel voeren en haar internationale verplichtingen naleven.'

Import

Voor humanitaire leveringen moet geen exportvergunning worden aangevraagd en ook voor heel wat niet-EU-landen is een uitzondering voorzien. Daar is het Verenigd Koninkrijk echter niet bij. De discussie over de export van vaccins spitste zich de voorbije dagen net toe op de productiesites van AstraZeneca op Brits grondgebied. Op basis van de aankoopovereenkomst die ze vrijdag openbaar maakte, argumenteert de Commissie dat het bedrijf ook twee fabrieken in het VK moet inzetten om de afgesproken leveringen aan EU-landen te realiseren. De Britse regering is er dan weer voor beducht dat een eventuele grotere export naar de EU haar eigen vaccinatiestrategie doorkruist.

'Zorgelijk'

Het initiatief van de EU kreeg felle kritiek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Mariangela Simao, die bij de WHO verantwoordelijk is voor de toegang tot medicijnen en vaccins, noemde het nieuwe EU-mechanisme 'een erg zorgwekkende trend'.

De doorgaans erg diplomatische WHO reageerde heel kritisch. 'Dit is niet bevorderlijk voor de volksgezondheid', aldus Simao. Ze wijst erop dat de bestanddelen van de vaccins vaak afkomstig zijn van verschillende landen. Belemmeringen van de export kunnen dus nadelig uitpakken voor alle landen. 'We hebben allemaal nood aan een eerlijke verdeling van deze vaccins over alle landen'.

Het mechanisme treedt morgen/zaterdag in werking en zal al zeker tot einde maart van kracht zijn.Het zijn de lidstaten die zullen moeten oordelen over elke aanvraag om een coronavaccin te mogen exporteren. Maar die lidstaten zullen wel rekening moeten houden met het bindende advies van de Europese Commissie, zei vicevoorzitter Valdis Dombrovskis tijdens een persconferentie. Het mechanisme is van toepassing op alle bedrijven waarmee de Commissie een aankoopovereenkomst heeft gesloten voor de levering van een coronavaccin, dus ook op Pfizer dat in Puurs produceert en op AstraZeneca dat in Seneffe zijn vaccin van de band laat rollen. Als die bedrijven hun vaccins die in België worden gemaakt willen uitvoeren, zullen ze dat dus aan de Belgische autoriteiten moeten voorleggen. Die worden gevraagd de beslissing voor te bereiden, maar moeten dus wel de Commissie raadplegen, die de knoop doorhakt. Van alle 27 EU-landen heeft enkel België de Commissie laten weten dat het aan een noodrem werkt om de export van essentiële geneesmiddelen en actieve bestanddelen te kunnen beperken. 'We raden zulke nationale maatregelen ten zeerste af', zegt de Commissie vrijdag. 'Met een maatregel die in de hele Europese Unie van toepassing is, kan de EU verzekeren dat elke legitieme uitvoer gewoon kan doorgaan.' Commissaris voor Gezondheid Stella Kyriakides benadrukt dat het de Commissie erom te doen is de aankoopovereenkomsten te doen nakomen. 'We hebben veel geld in de ontwikkeling van deze vaccins geïnvesteerd om een snelle levering te verzekeren, het is belangrijk dat we kunnen monitoren of de aangegane engagementen worden nagekomen.' In totaal pompte de EU 2,7 miljard euro in de snelle ontwikkeling en productie van coronavaccins. De Commissie is bezorgd om het gebrek aan transparantie dat sommige bedrijven aan de dag leggen. Zo heerst er in Europese kringen twijfel of de leveringsproblemen bij AstraZeneca zijn ingegeven door grote leveringen aan het Verenigd Koninkrijk, maar de Commissie wil niet toegeven dat die saga aan de grondslag ligt van het mechanisme. Bedrijven die een exportaanvraag indienen, zullen inzage moeten geven in de uitvoergegevens van de drie voorafgaande maanden. 'Het is niet onze bedoeling om meer export te verbieden dan strikt noodzakelijk', zegt de Commissie. 'De Unie blijft ook de internationale solidariteit hoog in het vaandel voeren en haar internationale verplichtingen naleven.' Voor humanitaire leveringen moet geen exportvergunning worden aangevraagd en ook voor heel wat niet-EU-landen is een uitzondering voorzien. Daar is het Verenigd Koninkrijk echter niet bij. De discussie over de export van vaccins spitste zich de voorbije dagen net toe op de productiesites van AstraZeneca op Brits grondgebied. Op basis van de aankoopovereenkomst die ze vrijdag openbaar maakte, argumenteert de Commissie dat het bedrijf ook twee fabrieken in het VK moet inzetten om de afgesproken leveringen aan EU-landen te realiseren. De Britse regering is er dan weer voor beducht dat een eventuele grotere export naar de EU haar eigen vaccinatiestrategie doorkruist.Het initiatief van de EU kreeg felle kritiek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Mariangela Simao, die bij de WHO verantwoordelijk is voor de toegang tot medicijnen en vaccins, noemde het nieuwe EU-mechanisme 'een erg zorgwekkende trend'.De doorgaans erg diplomatische WHO reageerde heel kritisch. 'Dit is niet bevorderlijk voor de volksgezondheid', aldus Simao. Ze wijst erop dat de bestanddelen van de vaccins vaak afkomstig zijn van verschillende landen. Belemmeringen van de export kunnen dus nadelig uitpakken voor alle landen. 'We hebben allemaal nood aan een eerlijke verdeling van deze vaccins over alle landen'.