Zou Luiz Inácio da Silva nog vaak terugdenken aan zijn bevlogen tirades uit 1992? Toen voer hij met ongeziene passie uit tegen de toenmalige Braziliaanse president Fernando Collor de Mello. Die was in 1989 verkozen met een ambitieus anticorruptieprogramma, maar nam in 1992 ontslag omdat hij dreigde afgezet te worden wegens... corruptie. Da Silva, toen al bekend onder de roepnaam 'Lula', verweet Collor dat hij 'de dromen van miljoenen Brazilianen aan diggelen had gegooid'.
...

Zou Luiz Inácio da Silva nog vaak terugdenken aan zijn bevlogen tirades uit 1992? Toen voer hij met ongeziene passie uit tegen de toenmalige Braziliaanse president Fernando Collor de Mello. Die was in 1989 verkozen met een ambitieus anticorruptieprogramma, maar nam in 1992 ontslag omdat hij dreigde afgezet te worden wegens... corruptie. Da Silva, toen al bekend onder de roepnaam 'Lula', verweet Collor dat hij 'de dromen van miljoenen Brazilianen aan diggelen had gegooid'. Het bleek een terugkerend probleem in de Braziliaanse politiek. Ook Lula werd in 2003 president met een anticorruptiecampagne, om de daaropvolgende acht jaar geplaagd te worden door schandalen. Zijn opvolgster Dilma Rousseff werd in 2016 afgezet wegens gesjoemel met de begroting. Haar opvolger Michel Temer werd in 2017 de eerste president die tijdens zijn mandaat aangeklaagd zou worden. Uiteindelijk bleek in 2018 de rechtse populist Jair Bolsonaro de enige kandidaat die geen walm van corruptie om zich heen droeg. Vandaag is Lula terug van weggeweest. Afgelopen week oordeelde het Braziliaanse hooggerechtshof dat zijn proces in 2017 niet onpartijdig is verlopen. Hoewel hij niet is vrijgesproken, mag Lula volgend jaar opnieuw deelnemen aan de presidentsverkiezingen. Bij zijn achterban blijft de voormalige president uitermate populair. Voor hardcore aanhangers is hij het slachtoffer van een politieke afrekening. En zelfs als er nu en dan iets aan de presidentiële vingers bleef kleven: wat zou het? Lula is de verpersoonlijking van het Braziliaanse gezegde rouba mas faz: een politicus die steelt, maar wel dingen voor elkaar krijgt. De terugkeer van Lula tekent de politieke catch 22 van de Braziliaanse politiek. Het is niet dat Brazilianen niet van deugdelijke democratische instellingen dromen. Maar tegelijk dwingt het versnipperde partijlandschap politici tot allerhande coalities en akkoorden die niet altijd het daglicht verdragen. Net Lula is de ongekroonde grootmeester van die politieke achterkamertjesdeals. En dus dreigen veel Brazilianen volgend jaar voor een duivels dilemma te staan. Het is zonneklaar dat Bolsonaro een bedreiging is voor de democratie, en dat Lula een van de weinige figuren is die in de hypergepolariseerde Braziliaanse politiek een anti-Bolsonarocoalitie op de been kan brengen. Maar tegelijk zouden velen slechts met dichtgeknepen neus voor de ex-president stemmen. Dertig jaar na dato vragen veel Brazilianen zich af of hun aan diggelen geslagen dromen nog gelijmd kunnen worden.