In Charlottesville, een progressieve universiteitsstad in de staat Virginia, betogen voor de tweede dag op rij neonazi's, leden van de Ku Klux Klan (KKK), white supremacists, en leden van de alt-right.
...

In Charlottesville, een progressieve universiteitsstad in de staat Virginia, betogen voor de tweede dag op rij neonazi's, leden van de Ku Klux Klan (KKK), white supremacists, en leden van de alt-right.Het officiële doel van de manifestatie is te protesteren tegen de verwijdering van een standbeeld van generaal Robert E. Lee, de opperbevelhebber van de zuidelijken in de Amerikaanse burgeroorlog. De zuidelijken vochten voor het behoud van de slavernij.De manifestanten scanderen onder meer anti-joodse slogans ('joden zullen ons niet vervangen'). Ze belagen een synagoge, zijn gewapend met vuurwapens en knuppels, en beschermen zich met helmen en schilden.Op zaterdag zijn massaal tegenbetogers opgedaagd, een deel van hen (de zogenaamde antifa) is ook van knuppels en schilden voorzien. Zowel de neonazi's als de antifa zoeken de confrontatie. De politie blijft grotendeels afzijdig. Aan het eind van de manifestatie rijdt een twintigjarige neonazi in op tegenbetogers Hij doodt een vrouw van 32, Heather Heyer, en verwondt tientallen anderen. Ook twee leden van de veiligheidsdiensten komen om wanneer hun helikopter neerstort. President Donald Trump, die doorgaans zelfs na internationale gebeurtenissen vliegensvlug reageert, en die een dag eerder zonder overleg met wie dan ook heeft verklaard dat een militaire optie in Venezuela tot de mogelijkheden behoort, neemt nu zijn tijd. Melania Trump reageert zelfs sneller dan haar echtgenoot.The Donald legt uiteindelijk een verklaring af vanuit zijn vakantieverblijf/golfterrein in Bedminster, New Jersey. Hij heeft een tekst voor zich liggen, maar die slaat op de politiek inzake veteranen dus hij improviseert.'We veroordelen in de sterkst mogelijke termen deze gruwelijke uiting van haat, vooroordeel en geweld van vele kanten, van vele kanten', zegt hij.'Dit is in dit land al lang aan de gang. Niet Donald Trump, niet Barack Obama. Dit is al lang, lang aan de gang.''Ons land stelt het op zoveel manieren goed. We hebben een recordtewerkstelling. De werkloosheid is het laagst in bijna zeventien jaar. Er gebeuren zoveel ongelofelijke dingen in ons land. Als ik dan Charlottesville bekijk, is dat voor mij triestig, heel triestig'.Dat hij de neonazi's, KKK en andere ultrarechtse groepen niet bij naam noemt, en gelijke schuld lijkt te leggen bij fascisten en antifascisten wekt ongeloof bij tegenstanders en bij vele partijgenoten.Anderen vinden het dan weer ongehoord dat hij banen en het vermeende succes van zijn beleid ter sprake brengt tijdens een mededeling over een neonazibetoging. Extreemrechts, daarentegen, reageert over het algemeen positief.Andrew Anglin, oprichter van de neonazisite The Daily Stormer looft de president in een blog: 'Hij viel ons niet aan. Hij zei dat er haat was aan beide kanten. En dus gaf hij aan dat de antifa haatdragend zijn. Er was vrijwel geen tegengas voor ons.'Tegen de avond legt de Democratische gouverneur van Virginia, Terry McAuliffe, wel een forse verklaring af. Hij maant de neonazi's en andere extreemrechtse manifestanten aan 'naar huis te gaan en nooit meer terug te keren'. Ze noemen zich patriotten, aldus McAuliffe, maar ze zijn dat allesbehalve. Er volgt een vrij algemene veroordeling van de aarzelende bewoordingen van Trump, die tijdens de campagne president Obama bekritiseerde omdat hij in tijden van aanslagen weigerde de aanduidingen 'islamitisch extremisme' of 'radicale islam' te gebruiken. Ineens weigert Trump de KKK of nazi's bij naam te noemen, of überhaupt te spreken van een terreuraanval.In de zondagse politieke uitzendingen op televisie heerst groeiende verontwaardiging. Ook enkele Republikeinen, zoals senator Lindsey Graham, veroordelen de president omwille van de gelijkschakeling van de schuld.Tegenover Fox News Sunday zegt Graham: 'Trump miste de kans om heel expliciet te zijn. Deze groepen (neonazi's en KKK, nvdr.) schijnen te denken dat de president hun vriend is. Ik raad hem aan hen ervan te overtuigen dat hij niet hun vriend is. Ik ben blij dat ze mij niet als hun vriend beschouwen.'Trumps dochter Ivanka, die bekeerd is tot het jodendom, verspreidt een tweet die wel bij naam haatgroepen veroordeelt. 'Er zou in de maatschappij geen plaats mogen zijn voor racisme, white supremacy en neonazi's.'Uiteindelijk verspreidt ook het Witte Huis een mededeling gericht tegen de KKK en andere verwante groepen. Die mededeling is niet ondertekend, wat ongewoon is.De kritiek, die eerst vooral politiek en sociaal was, verbreedt zich tot het bedrijfsleven.De Afro-Amerikaanse CEO van farmareus Merck, Kenneth Frazier, neemt ontslag uit een presidentiële adviesraad uit protest tegen de dubbelzinnige verklaring van Trump inzake Charlottesville. 'De sterkte van ons land komt voort uit haar diversiteit', stelt Frazier in een mededeling die Trump niet bij naam noemt.De president reageert meteen en met venijn via Twitter: 'Nu Ken Frazier van Merck Pharma ontslag genomen heeft uit de Presidentiële Industrieraad, zal hij meer tijd hebben om AFZETPRIJZEN VAN MEDICIJNEN TE VERLAGEN!' De CEO van Walmart verklaart op zijn beurt dat de president een kans gemist heeft om het land te verenigen. De president Trump trekt dan wel via Twitter van leer tegen zijn critici, hij komt ook tegemoet aan hun kritiek. Onder druk van zijn medewerkers, en misschien van zijn familie, leest hij in de namiddag een verklaring voor waarin hij neonazi's en aanverwanten expliciet veroordeelt. Later zal de manier van voorlezen vergeleken worden met het soort boodschappen dat door gegijzelden wordt gelezen. Dit keer geen improvisatie met een teleprompter.De president stelt onder meer het volgende: 'Zoals ik al vele keren heb gezegd: wat ook onze huidskleur mag zijn, we leven allen onder dezelfde wetten, we groeten allen dezelfde vlag, en we zijn allen geschapen door dezelfde almachtige God. We moeten elkander liefhebben, elkander affectie tonen, en ons verenigen in de veroordeling van haat, vooroordelen en geweld.''Racisme is een kwaad. En diegenen die geweld veroorzaken in naam daarvan zijn criminelen en schurken, daarbij de KKK, neonazi's, white supremacists en andere haatgroepen die een afschuw hebben van alles wat we als Amerikanen waardevol vinden.''We zijn een land dat gebaseerd is op de waarheid dat we allen gelijkwaardig geschapen zijn. We zijn gelijk in de ogen van onze Schepper. We zijn gelijk voor de wet. En we zijn gelijk onder onze Grondwet. Zij die geweld verspreiden in de naam van vooroordelen hebben het gemunt op de essentie van Amerika.'Velen die de tussenkomst van de president op zaterdag hebben bekritiseerd, kunnen zich terugvinden in de verklaring van maandag. De kritiek luwt. De president krijgt een compliment op Twitter van Lindsey Graham. Beter laat dan nooit, is een andere - meer kritische - reactie.Trump heeft voor het eerst sinds hij president werd, een nacht doorgebracht in de Trump Tower in New York. Hij is, zeggen journalisten die het Witte Huis volgen, gefrustreerd over zijn verklaring van de vorige dag, over de druk die op hem is uitgeoefend. Hij is gefrustreerd over de kritiek op zijn eerdere verklaring. Hij voelt zich verkeerd begrepen en slecht behandeld door de pers.Na een bijeenkomst met topmedewerkers moet hij de pers in de lobby van Trump Tower toespreken over het cruciale onderwerp van die bijeenkomst: infrastructuur. Infrastructuurwerken waren namelijk een belangrijke campagnebelofte van de huidige president.Op de plek waar hij op 16 juni 2015 zijn kandidatuur voor het presidentschap bekendmaakte, slaat hij echter een andere richting in. Hij wil zijn hart luchten, zeggen correspondenten. Hij voelt zich naderhand opgelucht, rapporteren ze.Hij wachtte zolang met zijn uitvoerige reactie op Charlottesville omdat hij eerst over alle feiten wilde beschikken, begint hij. En er was verder niets mis met zijn eerste verklaring. En dan keert hij terug naar de dubbelzinnigheid van die eerste verklaring: de fout zit aan beide zijden. Er is ook een probleem met wat hij ineens aanduidt als de alt-left. En hij maakt zich een aantal grieven van de rechtse manifestanten eigen.'Ik heb neonazi's veroordeeld. Ik heb vele groepen veroordeeld. Maar niet al die lui waren neonazi's, geloof me. Bijlange niet al die lui waren white supremacists. Er waren ook mensen die kwamen protesteren tegen het verwijderen van een standbeeld van Robert. E. Lee.'Hij laat uitschijnen dat hij in die eis aan hun kant staat. 'Deze week is het Robert E. Lee. Ik zag dat Stonewall Jackson neergehaald wordt. Ik vraag me af: is het volgende week de beurt aan George Washington? En Thomas Jefferson de week nadien? Je moet je, weet je, echt afvragen waar het ophoudt.'Of hij wat hij noemt de alt-left en de white supremacists op hetzelfde morele niveau plaatst, wil een journalist weten.'Ik plaats niemand op een moreel niveau. Wat ik zeg, is het volgende: je had groepen aan elke kant die elkander met knuppels te lijf gingen - en dat was gemeen en gruwelijk. Gruwelijk om naar te kijken.''Ja, ik denk dat er schuld aan beide zijden is. Ik heb daar geen twijfel over, en jij hebt daar ook geen twijfel over - als je correct zou rapporteren, zou je dat zeggen.'De journalist, wellicht Jim Acosta van CNN vervolgde: 'De neonazi's begonnen. Zij kwamen naar Charlottesville om te protesteren...'Trump repliceert: 'Excuseer, excuseer. Je had heel slechte lui in die groep, maar je had ook fijne mensen aan beide zijden. Je had mensen die kwamen protesteren tegen het slopen van wat voor hen een heel, heel belangrijk standbeeld is, en tegen de nieuwe naam voor het park' (dat voorheen het Robert E. Lee park was, nvdr.).De journalist geeft niet op: 'George Washington en Robert E. Lee zijn niet hetzelfde. De ene hielp het land oprichten, de andere probeerde het in stukken te breken in een rebellie pro-slavernij.'Trump gaat verder: 'George Washington bezat slaven. Zal George Washington nu zijn status verliezen? En wat met Thomas Jefferson? Een belangrijk eigenaar van slaven. Zullen we zijn standbeeld neerhalen? Je verandert de geschiedenis. Je verandert de cultuur. En waren vele mensen in die groep die geen neonazi's en witte nationalisten waren. En de pers heeft hen niet eerlijk behandeld. En in de andere groep had je fijne mensen. Maar je had ook onruststokers, en je kon ze zien met zwarte pakken en helmen, en met honkbalknuppels. Er waren veel slechte mensen in de andere groep.''In de ene groep had je vele mensen die onschuldig en legaal protesteerden - want, ik weet niet of jullie dat weten, ze hadden een vergunning. De tegenbetogers hadden geen vergunning. Ik zeg alleen dit: er zijn twee kanten aan een verhaal. Dat is het enige wat ik wil zeggen: er zijn twee kanten aan een verhaal.'De persconferentie, die woelig verloopt, geeft één kant van de impact. Terwijl de president spart met de journalisten tonen de gezichten van Trumps medewerkers een ander aspect. Met name de nieuwe stafchef John Kelly is niet blij. Hij staat met gekruiste armen tegen een gordijn geplakt en kijkt stroef naar de grond.De financiële topadviseur Gary Cohn en minister van Economie Steven Mnuchin, allebei joods, zijn evenmin in de wolken. Cohn, lekken vrienden, overweegt na de persconferentie zijn ontslag in te dienen, maar doet het niet - misschien omdat hij de baas van de Centrale Bank hoopt te worden.Vooral de uitspraak dat er fijne mensen aan de kant van de neonazi's hebben gemanifesteerd, is onverteerbaar voor velen. En de terugkeer naar de gelijkschakeling van schuld tussen betogers en tegenbetogers valt ook niet goed.Het wordt nog meer onverteerbaar als Vice News, onmiddellijk na de persconferentie, beelden beschikbaar stelt van een reportage die het van de betoging heeft geschoten. De beelden tonen onder meer de betoging van vrijdag, met fakkels, met anti-joodse leuzen. In die beelden zijn geen 'gewone' of 'fijne' betogers te bespeuren. Vice geeft ook een interview vrij met een van de leiders van de manifestatie.Christopher Cantwell, de zwaarbewapende leider van Unite the Right, zegt in het interview te hopen dat iemand die 'meer racistisch' en 'meer bekwaam' is dan de huidige president verkozen zal worden.Wat hij op het oog heeft is 'iemand als Trump, die zijn dochter niet weggeeft aan een jood. Ik denk niet dat je over ras kunt denken als ik en toezien hoe die Kushner-bastaard met dat mooie meisje rondloopt'.Cantwell geeft de schuld van het overlijden aan de tegenbetogers, die te stom waren om uit de weg te springen. Hij stelt meer bloedvergieten in het vooruitzicht, noemt de manifestatie een succes enzovoort.De maakster van de reportage van Vice, Elle Reeve, getuigt dat het standbeeld van Robert E. Lee hoogstens een excuus was voor extreemrechts, een soort alibi om te manifesteren. Dat standbeeld was namelijk zelden of nooit ter sprake gekomen in interviews, zegt ze.CEO's verlaten bij bosjes de presidentiële adviesraden. Trump, die tijdens zijn persconferentie aangaf dat ze 'verlegen' zijn omdat ze in het buitenland produceren en daarom de adviesraden verlaten, maar dat er talloze vervangers klaarstaan, besluit om twee van de belangrijkste adviesraden helemaal op te doeken.Topgeneraals van alle machten - zeemacht, landmacht, luchtmacht en National Guard - veroordelen tezelfdertijd elk afzonderlijk, maar specifiek, het racistisch geweld.Bij het conservatieve Fox News, op vele uren slaafs pro-Trump, voltrekt zich een bevreemdend spektakel. De commentator die aangetrokken is om Trump te ondersteunen (zijn surrogate), Gianno Caldwell, begint te wenen en valt zijn kandidaat af. Hij heeft een slapeloze nacht achter de rug. Trump, zegt hij, 'heeft het moreel geweten van dit land verraden'.Caldwells vader, die zelf nog vervolgd is door de KKK, heeft hem opgedragen Trump hierover aan te spreken, hem aan te manen in de spiegel te kijken. Caldwell wordt geacht over de Trumppersconferentie in debat te gaan met een Democrate maar hij is het roerend met haar eens.Een andere Fox-medewerker, de libertaire Kat Timpf, had onmiddellijk na de persconferentie haar ongenoegen al kenbaar gemaakt: 'Ik heb te veel oog make up aan om te beginnen wenen. Het is walgelijk'. De conservatieve Fox-Commentator Charles Krauthammer, wel vaker heel kritisch over de president, had de uitspraken van Trump die dag 'een morele schande' genoemd.Een dag eerder klaagde Shephard Smith van Fox News al dat geen enkele Republikein de uitspraken van Trump wilde komen verdedigen, maar intussen hebben alle levende Republikeinse ex-presidenten - vader en zoon Bush - en alle levende Republikeinse ex-presidentskandidaten afstand genomen van zijn uitspraken.Mitt Romney roept Trump op om zich te verontschuldigen. Niemand gelooft dat Trump zo'n verontschuldiging overweegt. Volgens mediaverslagen is hij nog altijd in zijn nopjes met de commotie rond zijn persbijeenkomst van dinsdag.De meest intrigerende veroordeling van Trump komt van de Republikeinse senator Bob Corker, verkozen in de zuidelijke en conservatieve staat Tennessee en voorzitter van de Commissie Buitenlandse Zaken in de Senaat. Corker verklaart aan de verzamelde pers dat Trump 'nog niet in staat is geweest stabiliteit te tonen, en evenmin heeft blijk gegeven van de competentie die hij moet tonen om succesvol te zijn. Hij heeft ook recent niet getoond dat hij de aard van dit land begrijpt. Hij heeft niet getoond dat hij begrijpt wat deze natie groot gemaakt heeft en gemaakt heeft tot wat ze vandaag is.'Hij preciseert dat hij dit zegt in de hoop dat de president lessen trekt uit de gebeurtenissen. 'Het is nodig voor ons dat hij succesvol is.' Maar los van die intentie is het oordeel vernietigend en ongezien voor een partijgenoot.De kritiek blijft aanhouden, en wordt scherper, al gaat nu ook in de Verenigde Staten veel aandacht naar de aanslag in Barcelona.Susan Bro, de moeder van het slachtoffer in Charlottesville, zegt dat ze de telefoon niet zal opnemen als de president belt. Hij had aangekondigd dat hij contact zou opnemen, maar dat gebeurde voor het eerst tijdens de begrafenisdienst voor haar dochter. Dus dat gesprek had ze niet kunnen opnemen. En sindsdien had ze gelezen wat hij gezegd had en wou ze hem niet langer te woord staan.Behalve Barcelona zorgen ook de ontslagen van Steve Bannon en Carl Icahn ervoor dat er andere gespreksonderwerpen zijn dan de woorden van Donald Trump over Charlottesville.Trump tweet over generaal Pershing en diens aanpak van terroristen (de generaal zou, vertelde Trump tijdens zijn kiescampagne, kogels in varkensbloed gedoopt hebben alvorenser moslimrebellen dood te schieten - het verhaal blijkt niet te kloppen).Trump bezingt dan weer in een andere tweet zijn liefde voor prachtige 'confederate statues', standbeelden van zuidelijken.De meeste peilingen zijn dezer dagen niet goed voor Trump, ondervraagden noemen zich ontgoocheld of zelfs beschaamd over de president - al blijven de Republikeinse kiezers hem stug trouw.Maar met zijn liefde voor beelden van de zuidelijke kant van de burgeroorlog (pro-slavernij) wint de president blijkbaar punten. Volgens een enquête van overheidsomroepen NPR en PBS zijn 62 procent van de ondervraagden er voorstander van om deze zuidelijke standbeelden te laten staan, en wil slechts 27 procent dat ze verwijderd worden.In de stad Boston, die zelf kampt met een geschiedenis van racisme, heeft extreemrechts een bijeenkomst rond vrije meningsuiting gepland. De organisatoren beweren dat dit niets te maken heeft met de gebeurtenissen in Charlottesville, maar tegenmanifestanten geloven niet veel van die bewering.De politie telt officieel 40.000 tegenbetogers. Hoeveel deelnemers bij de extreemrechtse manifestatie worden geteld, is niet gemeld. Die manifestatie wordt overigens vroegtijdig afgebroken. Volgens de politie verlopen de manifestaties relatief vredig, al zijn er enkele kleine schermutselingen.In de resem politieke programma's (genre De Zevende Dag of eerder Buitenhof) die de Verenigde Staten kennen, dagen nog steeds relatief weinig Republikeinse verkozenen op. Het Witte Huis neemt deze week helemaal niet deel aan de debatten, ondanks herhaalde verzoeken.De teneur bij de weinige Republikeinen en bij commentatoren is dat de verkozenen van de partij minder en minder rekening zullen houden met Trump, en zullen proberen los van de president te werken. Al kan dat snel veranderen want ze zijn van hem afhankelijk om hun hoofdprijs binnen te halen: een belastingvermindering.Donald Trump geniet zondag van de laatste dag van zijn werkvakantie. Het Witte Huis kondigt aan dat hij op maandag zijn plannen voor Afghanistan uit de doeken zal doen. Dinsdag zal hij, tegen het advies van de burgemeester in, naar een meeting in Phoenix, Arizona gaan, waar hij wellicht aan sheriff Joe Arpaio gratie zal verlenen. Dat meldt althans Fox News. Arpaio, die zichzelf omschrijft als de 'hardste sheriff in het land', werd veroordeeld wegens 'racial profiling' en het illegaal patrouilleren bij migranten. Hij riskeert tot zes maanden gevangenis.