Alles over Universiteit Van Vlaanderen

Is alcohol gevaarlijker dan xtc?

De kans dat jij al eens uit de bol bent gegaan nadat je te veel gedronken hebt, is best reëel. Maar ook xtc-gebruik neemt toe in het uitgaansleven. Ons drinkgedrag wordt vaak weggelachen onder het mom 'wij zijn nu eenmaal Bourgondiërs', maar velen fronsen de wenkbrauwen als het over drugs gaat. Is dat terecht? Hoe schadelijk is xtc en hoe schadelijk is alcohol? We vroegen aan professor Jan Tytgat welk genotsmiddel het meest destructief is.

Wat kan je terugvinden in een druppel bloed?

Uit een druppel bloed kunnen we véél kennis halen. We kunnen aangeboren afwijkingen bij een pasgeboren baby opsporen, maar één druppel bloed verraadt ook of je vandaag, vorige week of vorige maand alcohol hebt gedronken. Of drugs hebt gebruikt. Of je medicijnen flink neemt. Tot wat de wetenschap nog allemaal in staat is, dat legt toxicoloog Christophe Stove van de UGent uit in dit college.

Waarom willen we dronken worden?

Misschien ken je het gevoel wel: je wilt je nog eens goed drinken, want dat heb je verdiend na een hele week hard werken of studeren. Cultuurhistoricus Jeroen Deploige, hoogleraar aan de UGent, neemt je mee naar de middeleeuwen en vertelt waarom drinken eigenlijk in ons bloed zit.

Waarom gebruiken we drugs niet meer als medicijn?

In het Engels betektent 'drugs' gewoon 'medicijnen', en dat is lang niet zo gek. Wist je bijvoorbeeld dat cocaïne vroeger gebruikt werd als keelpijnverzachter of als een dropje werd opgezogen tegen tandpijn? En om te vermageren werden er amfetamines verkocht. Dat gebeurde tot men de neveneffecten begon te zien. Professor Philippe Jorens werkt op de dienst intensieve zorgen van het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen. Hij ziet ziet op een dag wel wat drugs die zijn patiënten beter niet hadden gebruikt.

Waarom is roken zo verslavend?

'Deze sigaret is de allerlaatste die ik rook, daarna is het gedaan.' Als je ooit een roker was, of het nog altijd bent, ken je dat voornemen ongetwijfeld. En weet je ook dat het verdomd moeilijk is om je eraan te houden en te stoppen met roken. Professor Filip Lardon legt in dit college uit hoe dat komt.

Hoe moeilijk is Chinees?

Maar liefst 1 miljard 248 miljoen mensen spreken Chinees. De meest gesproken taal ter wereld wordt nochtans vaak 'onoverkomelijk moeilijk' genoemd. Want als iets 'Chinees voor je is' dan is er werkelijk geen beginnen aan. Toch mag het feit dat deze taal zo verschilt van de westerse talen een poging tot studie volgens professor Mieke Matthyssen niet de das omdoen. Want Chinees leren kàn. Dat het gemakkelijk wordt, dat hebben we niet gezegd...

Wat verraadt jouw taal over jou?

Je hebt maar één woord nodig om te horen of de persoon tegen wie je spreekt een Vlaming of een Nederlander is. Maar je woordgebruik en je uitspraak vertellen nog méér dan alleen je woonplaats. Hoe dat komt en hoe dat werkt legt sociolinguïst Rik Vosters je haarfijn uit. Extra uitdaging voor tijdens het kijken (lees: luisteren): raden jullie waar de haast accentloze professor vandaan komt?

Kan je dyslexie voorkomen?

Te stom of te lui. Dat werd pakweg vijftig jaar geleden gezegd over kinderen die sukkelden met lezen. Niet zo lang geleden vonden artsen een hersenstoornis bij die kinderen, dyslexie. Want ook heel wat pientere en vlijtige leerlingen lezen moeizaam. Toch heeft hersenonderzoek volgens professor Erik Moonen geen rechtstreeks bewijs geleverd voor dyslexie. En als we niet zeker weten of er een stoornis in het spel is, wordt het volgens de taalkundige tijd om ons leesonderwijs onder de loep te nemen.

Ben je slimmer als je dt-fouten maakt?

Word, wordt, aangeleerd, aangeleert of aangeleerdt? Iedereen kent de dt-regel. En toch maakt iedereen er fouten tegen. Ja, iederéén, ook jij! Hoe komt het toch dat iedereen zoveel moeite heeft met zo'n simpele regel? Misschien ben je gewoon te slim voor zo'n banale regel? Want de grootste genieën, dat zijn vaak de meest verstrooide mensen, niet? Professor Dominiek Sandra is psycholinguïst aan de UAntwerpen en deed er onderzoek naar.

Hoe kan je statistiek beter begrijpen met muziek?

Categorische variabelen, cumulatieve frequentie, mediaan, boxplot, interkwartielafstand... Statisticus Thomas Neyens vind je in de zomer als dj op Tomorrowland en Pukkelpop, maar hij haalt evenveel plezier uit het statistisch analyseren van bioversiteit. Zowel in de biostatistiek als in muziek gaat professor Neyens op zoek naar patronen. Ziehier een ABC van de statistiek aan de hand van hippe deuntjes.

Waarom krijg je niet altijd wat je wil?

Als iemand 5 pizza's bestelt voor 5 mensen, kan het gebeuren dat je niet niet de pizza krijgt dat je het lekkerst vindt. Het lukt ook niet altijd om je kinderen in te schrijven in de school die je verkiest. En lang niet iedereen is tevreden met zijn/haar Tinder-match. De wiskunde - in de verpersoonlijking van Rudi Penne en Paul Levrie (beiden UAntwerpen) - biedt helaas geen oplossing, maar wel wat troost.

Hoe kan je met eenvoudige wiskunde een computer overtreffen?

Denk jij dat alles in de wiskunde al bewezen is? Nee hoor. Wiskundigen zijn nog op zoek naar heel wat getallen... Als jij bijvoorbeeld de Ramsey-getallen groter dan 4 kan vinden, wacht jou wellicht een roemrijke carrière. Geen idee wat het Ramsey-getal is? Professor David Eelbode van de Universiteit Antwerpen legt het uit.

Waarom is het zo moeilijk om de klimaatveranderingen te voorspellen?

Hebben we hier over 10 jaar zomers van gemiddeld 25, 35 of 45 graden? Niemand lijkt het te weten. En toch zijn honderden wetenschappers bezig met het voorspellen van de klimaatverandering. Waarom is dat dan zo moeilijk? Door de wiskundige modellen, legt prof. dr. ir. modellen-expert Giovanni Samaey uit.

Waarom is vals zingen zo gemakkelijk?

Lukt je het maar niet om 5 zinnen aan één stuk niet vals te zingen? Zing je in het koor toevallig altijd net iets anders als de rest? Hoor jij dat iets vals klinkt, maar geen idee waarom? Professor Isar Goyvaerts, wiskundige aan de VUB, bewijst (aja, want anders zou het geen wiskunde zijn) samen met cellist Pieter Stas dat het niet jouw schuld is, maar die van de wiskunde en meer bepaald van die geniepige sinusgolf!

Hoe kan je veilig bruinen?

De meeste mensen worden sneller rood dan bruin, daarom worden we in de zomermaanden om de oren geslaan met goed advies sneller te bruinen. Maar is dat allemaal wel zo gezond? En kan iedereen wel bruin worden? Toxicologe Vera Rogiers, hoogleraar aan de VUB, weet vertelt in 15 minuten hoe het veilig kan.

Heeft een saxofonist meer kans op longfibrose?

Longfibrose is een ziekte waar je best snel bij bent. Toch zien heel wat artsen deze ziekte soms over het hoofd. Daarom heeft professor Wim Wuyts, longarts aan de KU Leuven, een missie: longfibrose bekender maken. En vooral duivenmelkers, saxofonisten en mensen die in een schimmelig huis wonen of mensen die naast de autosnelweg werken, letten beter goed op!

Waarom is er meer MS in België dan in Costa Rica?

In Vlaanderen komt MS voor bij ongeveer 100 op 100.000 personen. In Costa Rica komt MS twintig keer minder voor, maar 5 op 100.000 mensen krijgen het. Dat lijkt op het eerste gezicht een tikje vreemd... zijn wij in westerse landen immers niet beter bestand tegen nare ziektes? MS-expert Piet Stinissen, van de UHasselt, werpt zijn licht op multiple sclerose en legt uit waarom de ziekte in bepaalde delen van de wereld meer voorkomt dan in andere.

Was de eerste superheld een vrouw?

Elastigirl en Wonder Woman werden als eerste vrouwelijke superhelden van het afgelopen decennium geprezen in de pers. 'De stoerste superheld draagt een rokje!', 'Elastigirl is een feministisch icoon!' Anke Brouwers van Universiteit Antwerpen kijkt als filmhistorica 100 jaar terug en ziet dat in de stille film vrouwen niet zo'n brave doetjes waren. Hun heldhaftighaftigheid en populariteit doet Supergirl het schaamrood op de wangen krijgen. Er werden zelfs hele reeksen aan deze Serial Queens gewijd.

Kunnen we topsporters bouwen in een labo?

Van een gewone auto een racewagen maken is simpel: een krachtige motor, een aerodynamische vorm, een spolier voor- en achteraan en je bent klaar voor de topsport. Het zou handig zijn mochten we hetzelfde kunnen met het menselijk lichaam. Wat extra beenspieren om extra snel te kunnen lopen, wat technisch inzicht om de perfecte goal te maken, extra stevige tanden als je gaat boksen en een stalen maag voor je begint met rugbyen. Van in de wieg een klein superheldje kweken door een paar kleine aanpassingen in het DNA. Hoe (on)realistisch is dit? Maken technieken als CRISPR-Cas dit mogelijk? Sportwetenschapper Wim Derave doet hier onderzoek naar aan de UGent.

Waarom zijn helden gevaarlijk?

Hou jij ook van heldhaftige romas als 'De leeuw van Vlaanderen', 'The lord of the rings' of zelfs 'Alice in Wonderland'? Volgens literatuurwetenschapper Kevin Absillis kunnen deze boeken ook gevaarlijk zijn. Hugo Claus wist dat bijvoorbeeld. Als kind had hij er zich zelf door laten vangen. Zijn roman, 'De verwondering', vormt dan ook de leidraad doorheen dit college. Net het boek 'De held met de duizend gezichten' van Joseph Cambell die eigenlijk zegt dat alle verhalen hetzelfde zijn. Luister naar Kevin Absillis van de Universiteit Antwerpen en Assepoester zal lang niet meer zo onschuldig zijn als jij denkt.