Ondanks ‘burgeroorlog’ blijft gedwongen terugkeer Afghanen mogelijk

Sammy Mahdi © belga

Reeds in juni drukte de Afghaanse vice-minister voor Migratie en Repatriëring België op het hart dat gedwongen terugkeer naar Afghanistan niet meer opportuun is. Maar staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi houdt (voorlopig?) voet bij stuk.

Van de zes Europese lidstaten die er in een brief aan de Europese Commissie op aandrongen om afgewezen asielzoekers naar Afghanistan te kunnen blijven uitzetten, hebben er intussen drie hun koers veranderd. België en Griekenland blijven (voorlopig?) bij hun beslissing om onder de juiste omstandigheden de uitwijzingen voort te zetten. Hoewel het gros van de Afghanen in België internationale bescherming krijgt en de gedwongen uitzettingen qua aantallen erg beperkt blijven, zorgt de kwestie voor discussie. De Standaard meldde woensdag dat Groen en Ecolo een opschorting van gedwongen uitwijzingen eisen.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi (CD&V) beroept zich voor zijn standpunt over de uitwijzingen op het politiek onafhankelijke Commissariaat-Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS). Het CGVS beoordeelt elk dossier individueel op basis van afgenomen verhoren en landenspecifieke informatie die het ter beschikking heeft. Uiteindelijk is het Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) – met Mahdi als politiek hoofd – dat op basis van de informatie van het CGVS beslist of de gedwongen uitzetting uiteindelijk doorgaat. Met andere woorden: Mahdi kan met een vingerknip beslissen om zulke uitzettingen op te schorten.

Fight and pretend talking

In Afghanistan verslechtert de situatie van dag tot dag. Wat zorgen baart is dat de provinciehoofdsteden vallen én dat dat ook in het Noorden van het land gebeurt, daar waar krijgsheren en moejdahedien in het verleden verzet boden. Indien zij zich in de strijd mengen, dreigt een onoverzichtelijk kluwen aan betrokken partijen en een escalatie van het geweld. Enkel een compromis of bestand lijkt de situatie nog te kunnen kalmeren. Maar de taliban zijn heer en meester in een fight and pretend talking-strategie – een aanpak die ze gezien hun recente militaire successen niet snel zullen opgeven.

Anderzijds staat de taliban in bepaalde regio’s van het land – denk maar aan de rurale Kandaharprovincie met een groot aandeel doorgaans talibangezinde Pasjtoebevolking – al geruime tijd sterk en heerst er amper tot geen geweld. Elders nemen de taliban gebieden over zonder dat er een schot wordt gelost.

Voor het CGVS zijn zulke voorbeelden voldoende om momenteel geen algemeen moratorium op uitwijzingen in te voeren. Waar de situatie al erg was, blijft ze dat of wordt ze erger. Daar werden en worden geen mensen verplicht naar teruggestuurd. Maar waar het stabiel is, kan ze ook stabiel blijven. En in dat geval is terugkeer mogelijk, luidt het.

Burgeroorlog

Ook bij Buitenlandse Zaken maken ze zich zorgen over de situatie. De Belgische ambassadeur in Pakistan, Philippe Bronchain, ging tussen 7 en 10 juni op missie in Afghanistan. (Aangezien de Zweedse regering in 2014 de Belgische ambassade in Kaboel heeft gesloten, wordt Afghanistan momenteel vanuit de post in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad gevolgd.) Tijdens de missie was de situatie in het land al aanzienlijk aan het verslechteren. Het verslag van die missie aan het ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt van een ‘burgeroorlog die realiteit is geworden’.

Ook de asielkwestie kwam tijdens de missie aan bod. In een gesprek met de Afghaanse adjunct-minister voor Vluchtelingenzaken Walluf Kakar werd de vraag gesteld of Afghanistan nog wel voldoende veilig is voor de terugkeer van vluchtelingen. Daarop geeft Kakar te kennen dat dat niet het geval is. Reeds op het moment van het onderhoud is Afghanistan volgens hem te instabiel. Die instabiliteit, aldus Kakar, staat een repatriëringsproces in de weg en vraagt bovendien een regelmatige actualisering van de informatie over het land van herkomst. Daarop verzekerde de ambassade dat in België de asielverzoeken worden behandeld op basis van de meest recent beschikbare informatie over de werkelijke situatie ter plaatse.

Na het bericht, dat onder meer naar Dienst Vreemdelingenzaken werd verzonden, werden toch nog enkele Afghanen gedwongen uitgewezen naar hun land van oorsprong. De laatste vond op 6 juli jongstleden plaats.

Volgens Mahdi is de inschatting van de ambassade weinig relevant. ‘Het gaat eigenlijk om een algemene mening. Maar het CGVS heeft specifieke expertise om verzoeken te beoordelen’, klinkt het. Dat beaamt CGVS-topman Van den Bulck. ‘Buitenlandse Zaken hanteert een totaal andere benadering dan het CGVS. Wij kijken specifiek naar de beslissing en de toestand ter plaatse met aandacht voor het risico op meerdere vormen van vervolging of oorlogsgeweld.’

Fout opgemerkt of meer nieuws? Meld het hier

Partner Content