Onder leiding van Richard Butler moet de VN-commissie Unscom in Irak de vernietigingswapens van alle slag opsporen en vernietigen.
...

Onder leiding van Richard Butler moet de VN-commissie Unscom in Irak de vernietigingswapens van alle slag opsporen en vernietigen. Richard Butler: Irak moet "vrijwillig" alle informatie over wapens en alle materiaal en documenten overhandigen. In juni legde ik vice-premier Tarik Aziz een lijst met vragen voor. Hij gaf daarop al een aantal antwoorden. Daardoor konden we wapens lokaliseren, die we al lang zochten. Vier maanden later ben ik met de rest van het lijstje naar Bagdad getrokken. Wat stond er nog op dat lijstje?Butler: Niet veel meer. Twee drie vragen over raketten, twee problemen in verband met chemische wapens. Plus, natuurlijk, de complexe materie van de biologische wapens. Ik dacht toen echt dat ik in oktober de Veiligheidsraad zou kunnen melden dat we een volledig overzicht hadden over de raketten en de chemische wapens. Dat zou een enorme stap vooruit geweest zijn. Maar in de plaats van te kunnen vertellen dat het glas meer en meer gevuld geraakte, stootte Aziz het glas om. Hij zei: meer krijgt u niet. Heeft hij u eruit gegooid?Butler: Hij zei: ga in New York zeggen dat u hier niets meer te doen hebt. Ik antwoordde: daarvoor heb ik bewijzen nodig. Hij weer: er is niets meer te bewijzen, vertel hen de waarheid. Ik doe niets anders, zei ik, maar u wil dat ik uw waarheid ga vertellen. Toen zei hij op dreigende toon: dit is de pure waarheid en als u zich daartegen verzet, zullen de gevolgen uw geweten belasten. Wat wilde u concreet van Aziz weten?Butler: We wilden een uitleg voor het zenuwgas VX, dat we op fragmenten van een raket gevonden hadden. Nu pas?Butler: Toen we eind vorig jaar vroegen naar de plaats waar ze hun springstof voor raketten bewaarden, disten de Iraki's een onwaarschijnlijk verhaal op over een boer die die springstof had opgegraven en elders had gestort, maar niemand wist waar. Hoe hebt u de juiste plaats dan gevonden?Butler: De Iraki's zagen in dat het in hun eigen belang was om de plaats aan te wijzen waar die 45 springkoppen lagen. En toen we die vonden, vonden we gelijk ook VX, een zenuwgas waarvan Bagdad al zeven jaar volhield dat het dat niet bezat. Irak zou nog over tonnen zenuwgas beschikken?Butler: Jarenlang ontkenden de Iraki's zenuwgas te hebben. Toen bekenden ze dat ze zo'n 200 liter bezaten voor "experimenten". Toen we bewijzen over andere aantallen op tafel legden, herinnerden ze zich ineens vier ton. Hoeveel ze ervan hebben, weet ik niet. Wat stond er nog op uw lijstje?Butler: De brandstofvoorraad. We missen 2300 ton brandstof, die specifiek voor Scud-raketten bestemd is. De Iraki's houden vol dat ze geen Scuds meer hebben. Waarom geven ze dan hun brandvoorraad niet aan? Daar zijn maar twee mogelijke antwoorden voor. Of ze hebben nog wel Scuds, of ze willen er vlug bouwen. Beide zijn verboden. Nog iets?Butler: Iemand van mijn team vond een document in het hoofdkwartier van de luchtmacht. De Iraki's hebben het afgenomen, wat illegaal is. Dat document moest eerst verzegeld worden en dan aan mij overhandigd. Nu zegt Aziz dat we het niet meer krijgen. Is dat document zo belangrijk?Butler: Naar onze inschatting zou het ons helpen om chemische wapens op te sporen. Maar precies weten we het niet. Wij zijn ook maar boekhouders die bewijzen nodig hebben. Vreest u nog meer vondsten zoals VX?Butler: Met speculaties daarover zou ik vele mensen alleen maar slapeloze nachten bezorgen. Maar zoveel is zeker: Irak vertelt ons niet alles over de omvang en de kwaliteit van zijn wapens. Stel dat u zich vergist. Hoe kan Bagdad bewijzen dat het geen wapens meer heeft?Butler: Irak heeft ons meteen na de Golfoorlog (1980-'88) informatie over zijn militaire capaciteit gegeven. We controleren die aan de hand van andere bronnen. Elke keer dat we vaststellen dat de zogenaamd "volledige" lijst niet klopt, zien we dat de Iraki's hun verklaringen veranderen. Het werd totaal ondoorzichtig vanaf 1991-92, toen ze begonnen te vrezen dat we té veel zouden ontdekken. Toen begonnen ze wapens en installaties te verhuizen en - zonder internationaal toezicht - te vernietigen. Saddam Hoessein zegt dat Unscom onder Amerikaanse invloed staat. Dat er leden van inlichtingendiensten in uw team zittenButler: Unscom werkt voor de VN-Veiligheidsraad, niet voor één enkel land. De landen die zitting hebben in de Verenigde Naties stellen specialisten voor, waaruit ik een inspectieteam samenstel. Mijn medewerkers komen uit 35 verschillende staten. Ik kan niet garanderen dat daar niemand bij is die ooit voor de geheime dienst van zijn land werkte. Maar dat gaat Irak niet aan: al onze leden hebben beloofd de door de Verenigde Naties opgelegde voorschriften correct uit te voeren. Copyright Knack/der Spiegel