In patiëntenkamer 307 staart mijnheer Pieters naar het plafond. De diverse apparaten rond zijn bed maken hem onzeker. Hij moet er wel erg aan toe zijn, want anders waren al die pompjes en buisjes niet nodig. Nochtans had hij zich zo goed voorbereid op zijn ziekenhuisverblijf. Urenlang had hij het internet afgeschuimd, zelfs een dossiertje over de bewuste pathologie samengesteld. Maar dossiertje of niet, van de toestellen wordt hij niet bepaald vrolijker. De verpleegkundige had zijn bezorgde blik opgemerkt en hem gerustgesteld. Televisiekijken dan maar als afleiding? Neen, te druk. Voor echte afleiding moet hij wachten tot de kinderen straks komen. Hij zal hen vertellen hoe goed hij...

In patiëntenkamer 307 staart mijnheer Pieters naar het plafond. De diverse apparaten rond zijn bed maken hem onzeker. Hij moet er wel erg aan toe zijn, want anders waren al die pompjes en buisjes niet nodig. Nochtans had hij zich zo goed voorbereid op zijn ziekenhuisverblijf. Urenlang had hij het internet afgeschuimd, zelfs een dossiertje over de bewuste pathologie samengesteld. Maar dossiertje of niet, van de toestellen wordt hij niet bepaald vrolijker. De verpleegkundige had zijn bezorgde blik opgemerkt en hem gerustgesteld. Televisiekijken dan maar als afleiding? Neen, te druk. Voor echte afleiding moet hij wachten tot de kinderen straks komen. Hij zal hen vertellen hoe goed hij hier verzorgd wordt. Deskundig en kordaat. En betrokken. Het is meer dan verplichte vriendelijkheid. Ja, betrokken, dat is het goede woord. Enkele gebouwen verder, op een studiedag voor verpleegkundigen, krijgt het verlangen van mijnheer Pieters naar warme, betrokken zorg een naam: skilled companionship. Drijvende vragen zijn: wat is goed voor déze patiënt? Hoe ervaart déze patiënt de geboden zorg? Zijn we met de juiste dingen bezig zonder te vervallen in routinehandelingen? Zoals zo vaak echter sporen droom en werkelijkheid niet helemaal met elkaar. Contextfactoren én tijd staan dergelijke betrokken zorg in de weg. Dit blijkt onder meer uit de resultaten die in 2002 gerapporteerd werden in het Belimage-rapport. Daarin klonk de stem van 9941 verpleegkundigen uit 22 Belgische ziekenhuizen. Tijd bepaalt dat 60 % van de respondenten onvoldoende een persoonlijke band kan opbouwen met patiënten, dat meer dan 40 % verpleegkundige zorg en patiëntenwensen niet helemaal op elkaar kan afstemmen. Tegelijkertijd verwoorden de verpleegkundigen een aantal voorwaarden, nodig voor meer nabije, professionele zorg: vlot samenwerken met en respect ervaren van artsen, functioneren in een goed, intensief, multidisciplinair team, waar mogelijk autonoom kunnen handelen, steun ervaren van het beleid, gestimuleerd worden door een gedreven leidinggevende. Zou mijnheer Pieters op patiëntenkamer 307 voelen dat het ziekenhuisbeleid momenteel investeert in de vorming van goede leidinggevenden op afdelingsniveau? Als teamleden arbeidsvreugde ondervinden en zich gestimuleerd weten door de feedback van hun leidinggevende, kan men vermoeden dat dit afstraalt op hun concrete zorg aan patiënten. Maar rechtstreekse effecten meten blijft moeilijk. Horen, zien, eerst zwijgen, dan spreken, wordt de lijfspreuk van goede klinisch leidinggevenden. Tijdens patiënteninterviews en zorgobservaties leren mensen luisteren en kijken. Ze analyseren het reilen en zeilen van hun afdeling en leren zien wat té veel ondoordacht op routine is gebaseerd. Daarna volgt samenspraak en besluitvorming. Uiteindelijk doel is tijd en ruimte te scheppen voor deskundige, betrokken zorg. Die avond gaat de televisie toch aan op patiëntenkamer 307. Mijnheer Pieters verneemt in het journaal dat de opleiding verpleegkunde groeit. 'Goed nieuws!' De nachtverpleegster relativeert het bericht. 'Al gezien hoeveel beginnende grijze haren hier rond lopen?', vraagt ze lachend. 'Van nu tot 2020 zal de vraag naar verpleegkundigen met 30 % stijgen. We moeten dus hopen op dichte drommen verpleegkundestudenten!'Skilled companionship: de term klinkt nogal koel, vind ik... Vlaanderen zoekt naar een warmer woord voor deze betrokken zorg. Professionele nabijheid voelt alvast beter. Veerle Draulans