De Vlaams-nationale hardliners hebben het VU-ledenreferendum over de toekomst van de partij gewonnen. Met 47,18 procent van de stemmen behaalde Geert Bourgeois net niet de helft die nodig was om de naam Volksunie te kunnen behouden, maar wel een ruime overwinning op het 'Niet Splitsen'-project van Johan Sauwens (30,18 procent) en de Toekomstgroep van Paul Van Grembergen en Bert Anciaux (22,63 procent). 'Wij zijn nu de partij', verklaarde Geert Bourgeois vanuit het partijhoofdkwartier op het Barricadenplein.
...

De Vlaams-nationale hardliners hebben het VU-ledenreferendum over de toekomst van de partij gewonnen. Met 47,18 procent van de stemmen behaalde Geert Bourgeois net niet de helft die nodig was om de naam Volksunie te kunnen behouden, maar wel een ruime overwinning op het 'Niet Splitsen'-project van Johan Sauwens (30,18 procent) en de Toekomstgroep van Paul Van Grembergen en Bert Anciaux (22,63 procent). 'Wij zijn nu de partij', verklaarde Geert Bourgeois vanuit het partijhoofdkwartier op het Barricadenplein. U wil graag snel met de middengroep van Johan Sauwens samenwerken. Is het in dat licht wel verstandig om zelf de voorlopige voorzitter van de partij te worden?Geert Bourgeois: Ten eerste heb ik daar zelf niet om gevraagd, maar wel de partijraad, de mensen die ons project hebben ondertekend en een aantal mensen uit het oude partijbestuur. Ten tweede was niemand anders kandidaat. Maar dat hoeft voor de toekomst helemaal niets te betekenen. Als wij met de middengroep kunnen samenwerken, wat ik hoop, zal een uitgebreide partijraad op een democratische manier een voorzitter kiezen. Dus snij ik niemand de pas af. Maar tot het zover is, en dat zal minstens een paar weken duren, heeft de partij een politiek gezicht nodig. Volgens mensen als Johan Sauwens heeft u er tijdens uw voorzitterschap een knoeiboel van gemaakt en heeft u de ondergang van de VU versneld.Bourgeois: Daarmee ga ik niet akkoord. Niemand minder dan Fons Borginon heeft gezegd dat de destabilisatie van de partij met de oprichting van ID21 is begonnen. Johan blijft zich op de Lambermont-historie blindstaren, maar Lambermont was slechts een katalysator. De gretigheid waarmee de Toekomstgroep nu laat blijken hoe blij ze is van de VU verlost te zijn, maakt toch veel duidelijk. Wie dat niet onder ogen ziet, is ziende blind. Bovendien hebben de leden massaal gekozen voor het project waarvan ik het boegbeeld ben. De middengroep moet aanvaarden dat de beslissing gevallen is. Hopelijk kunnen we snel de spons over het verleden halen en ziet de middengroep in dat ze met ons in zee moet gaan om haar programmapunt - niet splitsen - te realiseren. Want samen vertegenwoordigen wij tachtig procent van de oude partij. Nelly Maes (Niet Splitsen) zei na afloop van de partijraad: 'Bourgeois heeft geen meerderheid behaald en heeft van de leden dus ook niet het mandaat gekregen om zijn project uit te voeren. Hij zal, anders gezegd, rekening moeten houden met de verliezende groepen.'Bourgeois: De afspraak was wel dat de winnende groep de partijlijn bepaalt. Maar wij willen ons niet arrogant opstellen en ruimte voor een gesprek laten. En het is vanzelfsprekend dat de mensen uit de middengroep een stem in de partijraad zullen hebben. In die zin heeft Nelly Maes gelijk. Vergeet ook niet dat de VU altijd een partij is geweest waarin mensen met verschillende maatschappelijke profielen konden samenwerken, zolang er over de basisopvattingen maar eensgezindheid bestond, en dat vormt met de middengroep geen probleem. Anders ligt dat met de zogenaamde post-Belgische, links-liberale partij die Bert Anciaux wil oprichten, waarvoor meer Vlaamse autonomie niet meer hoeft. Dat is overigens één grote leugen, want 75 procent van de macht en de middelen in dit land zit nog op Belgisch niveau. Toch heeft u zelf gezegd, in de aanloop naar het ledenreferendum, dat de middengroep bijzonder grijs en heterogeen is. Dat wordt moeilijk praten, van groep tot groep.Bourgeois: Het verrast me dat Niet Splitsen zich als groep blijft opstellen. Johan en de anderen hebben altijd verklaard dat de groep zichzelf zou opheffen als ze het niet haalde. Wij zijn niet van plan om van groep tot groep te onderhandelen, al was het maar omdat onze groep niet meer bestaat. Er zijn trouwens al mensen uit de middengroep die gevraagd hebben onze volgende partijraad te mogen bijwonen. Het zou in ieder geval funest zijn voor het verloop van de gesprekken als Niet Splitsen zich als groep wil handhaven. Het is inderdaad een heterogene groep, en van een aantal mensen weet ik niet goed hoe ik ze moet inschatten. Nelly Maes heeft gezegd dat ze niet naar een andere partij wil. Dan hoop ik ook dat ze afstand neemt van wat op die fameuze persconferentie van 15 mei is gezegd, waar ons poujadisme en 'eigen volk eerst'-sympathieën werden aangewreven. U zegt voor 'communautarisme' of gemeenschappelijke verantwoordelijkheidszin te staan, een maatschappijvisie die in rechtse kringen opgang maakt. Hoe kan dat in overeenstemming worden gebracht met de vooruitstrevende ideeën uit het programma van de middengroep?Bourgeois: Wat wordt er met vooruitstrevend bedoeld? Ik hou niet van etiketten, ik zeg liever gewoon waarvoor ik sta. Maar om even op het verwijt van poujadisme terug te komen: ik herinner me dat Bert Anciaux toen Dutroux ontsnapte voor de camera's eiste om over alle gerechtsgebouwen in het land beton te gieten. Dat is pas volksmennerij en daartoe heb ik me nooit geleend. Of de slogantaal van Paul Van Grembergen, die beweert dat het grote verschil tussen zijn Toekomstgroep en Vlaams-nationaal eruit bestaat dat de eerste sociaal is en de tweede niet. Terwijl de Toekomstgroep met ID21 gaat fuseren, dat nota bene de zondagsrust wil afschaffen! Daarin verschilt ID21 volgens mij ook van Nelly Maes. Dus wat is conservatief? Is er bijvoorbeeld iets conservatiever dan ijveren voor het behoud van het milieu? Toch verwachten de mensen die u steunen dat u zich rechts-conservatief zal opstellen. Sommigen dromen zelfs hardop van samenwerking met het Vlaams Blok.Bourgeois: Dat geloof ik niet. Tijdens onze praatcafés hebben we op korte tijd ongeveer zeshonderd mensen bereikt, onder wie ook mensen die nu voor het Vlaams Blok stemmen. Sommigen onder hen vroegen ons: laten we één Vlaams nationale partij vormen, dit is het moment. Maar daar denken wij niet aan. Op maatschappelijk vlak zijn wij het met het Blok immers fundamenteel oneens. Voor mezelf en de mensen rond mij is democratie namelijk meer dan democratische liturgie. Democratie gaat ook over een aantal vrijheden en waarden in de samenleving, die door het Vlaams Blok miskend worden. Dat wij in de richting van het Blok zouden opschuiven, ontken ik dus met klem. Aan de andere kant zullen wij geen taboe-onderwerpen meer aanvaarden. Als Nelly het bijvoorbeeld heeft over wat in de steden leeft, hoort het veiligheidsvraagstuk daar toch bij! Ik weiger de ogen te sluiten voor maatschappelijke problemen, alleen omdat het Vlaams Blok ze aankaart en er oplossingen voor aanreikt die inhumaan en niet de onze zijn. Vindt u dat er binnen de VU een links-progressief taboe op zulke thema's rustte?Bourgeois: Heel zeker. Als je het over inburgering had, ontstond meteen de discussie of je zoiets mag verplichten. Ik kies resoluut voor verplichte inburgering, zoals in Nederland, waar nauwelijks extreem-rechts bestaat en waar het onderwerp dus geen taboe is. Het allochtonenprobleem is een ander voorbeeld. Tijdens onze campagne heeft een aantal jonge Vlamingen van allochtone afkomst aangeboden om aan ons project mee te werken. Zij zijn er namelijk ook van overtuigd dat je geen gemeenschap kunt opbouwen met mensen die zelfs niet met elkaar kunnen praten. New Labour pleit in het Verenigd Koninkrijk nu ook voor opgelegde kennis van de taal. Over zulke thema's wil ik kunnen praten, ongehinderd door het eenheidsdenken dat het maatschappelijke debat verstikt. Maar ik zal nooit de grens van de fundamentele rechten en vrijheden overschrijden, wat het Blok wel doet. Zal u het stemrecht voor migranten nog bepleiten?Bourgeois: De partij moet daarover een standpunt innemen, ook in het licht van een evaluatie van de snel-Belgwet. Mijn persoonlijke mening daarover zal ik nu niet ventileren. Het komt immers niet alleen mij toe om het partijprogramma in te vullen. Uw partij heeft nog niet beslist of ze in het Vlaams parlement haar steun aan de Vlaamse ministers uit de Toekomstgroep zal handhaven. U heeft het toch altijd politiek ondankbaar gevonden om alleen op het federale niveau in de oppositie te zitten?Bourgeois: Dat zal nu sowieso veranderen. Zelfs als we de regering voorlopig blijven steunen, zal de partij zich vrijer kunnen opstellen, omdat ze niet meer door de standpunten van de ministers gebonden is. Maar ik wil niet op de discussie in de partij vooruitlopen. Ik pleit ervoor om regeringsbeslissingen geval per geval te beoordelen. Er zitten goede dingen in het regeerakkoord en er komt in de loop van deze regeerperiode waarschijnlijk geen volgende stap in de staatshervorming. Maar ook over andere punten kan er discussie ontstaan. Ook dit is een persoonlijk standpunt, maar ik heb bijvoorbeeld grote moeite met het afschaffen van de TBS-regeling op 55 jaar in het onderwijs. Niet omdat ik fundamenteel betwist dat er langer gewerkt moet worden, maar wel omdat die beslissing is genomen zonder enig overleg en zonder een overgangsperiode in te voeren. Het is een aanfluiting van goed bestuur. Dat soort zaken wil ik in de toekomst kunnen zeggen. Heeft u al met Johan Sauwens gebeld?Bourgeois: Ja, maar we hadden allebei onze agenda niet bij ons (lacht). We gaan zo snel mogelijk een afspraak maken. Het was een kort maar vriendelijk gesprek. Ik verwacht trouwens geen spanningen met Johan. Wij stonden en staan politiek heel dicht bij elkaar. Han Renard