Roger Dillemans: Hun reactie was beter via de VN-veiligheidsraad gelopen. En wat heeft het Verenigd Koninkrijk hierin te zoeken? Hopelijk beperken ze zich tot gerichte aanvallen met continue legitimering en evaluatie. Tot nu toe stelt de islamwereld zich veeleer gematigd op. Er moet vermeden worden dat het proces van democratisering dat zich in sommige moslimlanden aan het ontwikkelen was, opnieuw wordt afgebroken. De islamreligie zelf mag niet in het schietvizier komen, en men mag autoritaire regimes de kans niet geven om deze situatie, net als het Midden-Oostenconflict, als voorwendsel te misbruiken.
...

Roger Dillemans: Hun reactie was beter via de VN-veiligheidsraad gelopen. En wat heeft het Verenigd Koninkrijk hierin te zoeken? Hopelijk beperken ze zich tot gerichte aanvallen met continue legitimering en evaluatie. Tot nu toe stelt de islamwereld zich veeleer gematigd op. Er moet vermeden worden dat het proces van democratisering dat zich in sommige moslimlanden aan het ontwikkelen was, opnieuw wordt afgebroken. De islamreligie zelf mag niet in het schietvizier komen, en men mag autoritaire regimes de kans niet geven om deze situatie, net als het Midden-Oostenconflict, als voorwendsel te misbruiken. De aanslagen in de Verenigde Staten hebben een schokgolf in de hele wereld veroorzaakt, en de effecten ervan zullen lang voelbaar zijn. In de vorige eeuw hebben we twee wereldoorlogen met westerse oorsprong gehad. Daarna hebben de vijanden hun belangrijkste oorlogsproducten onder één koepel gebracht: kolen, staal en kernenergie. Dat was de basis van de Europese Unie en van vrede in West-Europa. We hebben intussen de Koude Oorlog gehad. Daarna is het Oost-Europese communisme ingestort en kende de wereld maar één supermacht meer, en dus ook maar één supervijand. Maar hoe sterk die op het klassieke slagveld ook is, hij kan zijn overmacht niet laten gelden tegen de grotendeels onzichtbare tegenstander van het internationale netwerkterrorisme, die bovendien zonder veel morele bezwaren naar chemische en biologische wapens van goedkope makelij zou kunnen grijpen.Het is trouwens hoe dan ook moeilijk vechten tegen mensen die niets te verliezen hebben. Laten we er dus voor zorgen dat ze wél iets te verliezen hebben. Wie deze crisis grondig wil aanpakken, moet de armoede en de uitsluiting in de wereld bestrijden. We moeten werken aan een groot internationaal herverdelingsproject, waarbij niet alleen het IMF en de Wereldbank beslissingen nemen, maar ook instanties van de Verenigde Naties en de internationale arbeids- en sociale organisaties. We kennen een economische globalisering, we moeten streven naar een sociale globalisering, en er moet ook een planeetomvattend debat komen over de morele fundamenten van de menselijke existentie en samenleving.Het overgrote deel van de wereldbevolking bekent zich tot de een of andere godsdienst. Christendom en islam zijn twee van de grootste. De islamfundamentalisten zijn de enige grootschalige groep van fanatici die geobsedeerd zijn door het realiseren van het eigen gelijk. Om dat tegen te gaan, moet er een wereldwijde dialoog tussen de heilsgodsdiensten worden opgestart door mensen die, uit religieuze of humanistische bezorgdheid, willen bouwen aan wat Hans Küng lang geleden de Weltethos heeft genoemd. Kunnen de christenen daar echt niet het voortouw in nemen? Dat de vele overtuigingen die ons binden in verband met het basisheil van de mensen als uitgangspunt worden genomen, in plaats van de tegenstellingen die ons scheiden. Dan stevenen we misschien op een nieuw begin af. Dit is niet het einde der tijden. Dillemans : Sabena is nooit een epos geweest, maar nu is het een drama dat weegt op het imago van ons land, en vooral op de vele mensen die erbij betrokken zijn. De hoofdstad van Europa kan niet zonder internationale luchthaven, mogelijk kan ze wel zonder nationale luchtvaartmaatschappij, al bestaat het risico dat Zaventem dan maar een bushalte wordt. Hadden ze destijds maar kunnen doorwerken aan een alliantie met KLM, aangevuld met een derde maatschappij uit het Verenigd Koninkrijk of de Verenigde Staten, want daar waren kandidaten. Ik weet wel dat KLM misschien niet direct complementair is met Sabena, maar met de vlotte tussenverbinding over weg en spoor, en met een tussenhaven in Deurne had deze drukbevolkte regio een topmaatschappij aangekund. Helaas kwam er uit de te verwachten hoek een veto tegen Nederland. Met Air France mocht het wel, maar de Fransen hebben die samenwerking enkel gebruikt om een paar winstgevende Afrikaanse vluchten van Sabena af te snoepen. Ik hoop dat de staat, als hoofdaandeelhouder, in deze crisissituatie het goede voorbeeld geeft. Een gewiekst werkgever is hij niet geweest, dat hij zich nu maar een sociaal werkgever toont bij de begeleiding van de op te zeggen werknemers. Dillemans: In het algemeen lijkt het een realistische begroting. Hoewel: de marge is klein geworden, ook omdat de vorige jaren heel wat beloften zijn gedaan die nu moeten worden waargemaakt. De kosten van de gezondheidszorg blijven stijgen, maar daar zijn verklaringen voor: de vergrijzing van de bevolking, de technologische evolutie en de onelastische vraag die soms door het aanbod geïnduceerd wordt. Bovendien zijn de loonkosten de jongste jaren fors toegenomen, en komen er steeds nieuwe, dure geneesmiddelen op de markt. Daar komt een vorm van overconsumptie bij, want gezondheid is voor de meeste mensen het hoogste goed geworden en is in feite een behoefte zonder einde. Daar toch een grens voor bepalen, is dus een moeilijke oefening. Maar minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (SP.A) wil die oefening maken en mede op die manier de individuele responsabilisering van zorgverstrekkers, ziekenhuizen en ziekenfondsen opnieuw centraal stellen. Ook de responsabilisering van de patiënten hoort daar volgens mij bij. Vandenbroucke wil dat doen via een studie van het uitgavenpatroon. Er zijn internationaal erkende kwaliteitscriteria per type van pathologie en behandeling die als richtlijn kunnen dienen. Stel dat ze in alle streken van het land de uitgaven zouden beperken tot het niveau van de zuinigste streek, dan zou makkelijk 10 tot 15 miljard frank (247 tot 372 miljoen euro) uitgespaard kunnen worden. En dat is ongeveer het bedrag waar de discussie nu om draait. De minister vermijdt de communautaire toer op te gaan, maar heeft wel gezegd dat hij niets met de mantel der liefde zal bedekken. Als blijkt dat de overconsumptie zich voornamelijk in Wallonië situeert, zal hij zijn beleid daarop richten. Dat is een belangrijke en moedige stap, en de actoren op het terrein zouden daar best hun medewerking aan verlenen.Dillemans: Artsen en ziekenhuizen zijn in principe bereid om met de minister mee te werken, het zou jammer zijn mochten ze staken. Het is nu echt niet het moment om actie te voeren. Moet er een splitsing van de gezondheidszorgen komen? De Leuvense school van sociale zekerheid, waar ik toe behoord heb, heeft daar altijd voor gepleit, maar laten we nu maar even de resultaten van het onderzoek afwachten. De regering heeft dit probleem van bij het begin voor zich uitgeschoven. De communautaire problematiek is afgeleid naar het Lambermont-akkoord, waarin een paar minder geladen sectoren als landbouw, ontwikkelingshulp en buitenlandse handel geregionaliseerd zijn, wat niet meteen dringend nodig was. Een veel delicatere kwestie als het onderwijs was al op voorhand geregeld, en de mogelijke splitsing van de sociale zekerheid en de uitgaven voor de ziekteverzekering zijn onbespreekbaar genoemd. Als de studie van Vandenbroucke zou uitwijzen dat er onverklaarbaar grote verschillen tussen het noorden en het zuiden van ons land zijn, zal toch moeten worden ingegrepen. Dat betekent sanctioneren, zo niet splitsen.Dillemans: De cijfers. We moeten voorzichtig met statistieken omspringen, zeker als er met het buitenland vergeleken wordt. Maar of van de behoorlijke beleidsmarge op de Vlaamse begroting 2002 nu 1 miljard frank (24,7 miljoen euro) extra naar wetenschappelijk onderzoek gaat zoals de enen zeggen, of 1,5 miljard frank (37,2 miljoen euro) zoals de regering stelt, onze achterstand in Europees verband zal daardoor niet veel verkleinen. De Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid hanteert voor de jaarlijkse berekeningen steeds dezelfde, internationaal gangbare, indicatoren. De specifieke begroting voor wetenschaps- en technologiebeleid bedraagt dit jaar 17,5 miljard frank (434 miljoen euro). Daar moeten we de wetenschapskredieten van de andere ministeries aan toevoegen, plus één vierde van de universitaire kredieten dat volgens een afspraak aan Onderzoek en Ontwikkeling wordt besteed. Dat levert dit jaar zowat 24 miljard frank (595 miljoen euro) op. En daarbij moeten nog eens de voor Vlaanderen bestemde kredieten van de federale en Europese overheden worden geteld. Dan komen we in totaal op ongeveeer 36 à 37 miljard frank (892 à 917 miljoen euro).Dat is 0,60 procent van het Vlaamse Bruto Binnenlands Product. In 2000 bedroeg het nog 0,62 procent, in 1999 was het 0,63 procent. Dat laatste was het hoogste aandeel dat Vlaanderen ooit heeft bereikt, na een forse inhaalbeweging tussen '95 en '99. Het gemiddelde in de Europese Unie lag in 1999 op 0,76 procent. Vlaanderen was zijn achterstand aan het inhalen, maar buigt de curve opnieuw om. Om gelijke tred te houden met de belangrijkste handelspartners zou de Vlaamse regering 10 miljard frank (248 miljoen euro) extra moeten investeren. Helaas is wetenschappelijk onderzoek slechts op lange termijn rendabel, en is investeren erin niet onmiddellijk politiek lonend.Dillemans: De nieuwe naam van de CVP is gepast omdat hij naar inhoudelijke boodschappen verwijst. De 'C' wijst op de christelijke achtergrond die nog een grote inspiratiebron kan zijn, en die de verbondenheid uitdrukt met eveneens christelijk geïnspireerde onderwijsinstellingen en sociale organisaties. Het gemeenschappelijke principe is dat elke mens telt. De 'D' wijst op de noodzaak de democratie in ere te houden, tegen autoritaire verleidingen in. En de 'V' is een ondubbelzinnige keuze voor de Vlaamse zaak. Laten we zeggen dat als de VLD de vrijheid hoog in het vaandel draagt en de SP de gelijkheid, de CD&V de nadruk legt op de broederlijkheid, die de synergie tussen de eerste twee bewerkt. De partij heeft een duidelijk intern leiderschap ingesteld, en biedt kansen aan de jeugd. Ze verwerkt een stijlbreuk en brengt nieuwe indringende beleidsaccenten, die in de media wat zijn weggedrukt door meer sensationele thema's. Maar de nieuwe CD&V heeft nog een hele weg te gaan. De verslechterde conjunctuur maakt het de regeringscoalitie moeilijk om zoals de voorbije twee jaar iedere partner tevreden te stellen, maar dwingt de oppositie tegelijkertijd tot meer verantwoordelijkheid. Het zou goed zijn mochten de grote meerderheids- en oppositiepartijen samenwerken in domeinen die voor de samenleving van fundamenteel belang zijn. De premier heeft trouwens een oproep gedaan voor de hervorming van justitie. Er is nu eenmaal een grotere taak weggelegd voor partijen die het geheel van politieke thema's in hun programma opnemen, dan voor focuspartijen die zich op één of op een paar issues toeleggen. Als hun strijdpunten verwezenlijkt zijn of niet meer vooraan in de actualiteit staan, taant hun impact en aantrekkingskracht. We hebben met SP.A en Agalev nu al twee partijen die 'anders' zijn. En de nieuwe Volksunie moest vooral anders heten. Er blijven er best nog enkele over die 'gewoon' doen. Laat alle democratische partijen samen een cordon salutaire vlechten waar alle mensen, van bezorgde tot angstige, zich in de komende moeilijke tijden aan kunnen optrekken. Koen MeulenaereRoger Dillemans is jurist, ererector van de KU Leuven.