-Dag mevrouw. Kunnen we een reportage maken over de naaktsessie van Spencer Tunick?
...

-Dag mevrouw. Kunnen we een reportage maken over de naaktsessie van Spencer Tunick? -Nee, de pers mag heel even toekijken als hij buiten foto's neemt. Maar zeker niet in de Stadsschouwburg. Tenzij u zelf deelneemt... -Euh... Zijn er journalisten die dat gaan doen? -Ja. De Standaard gaat naakt. Het Belang van Limburg misschien. De rest ziet het niet zitten. -Alleen de kwaliteitspers dus... -Ja. En wat doet de Knack? Het is zaterdagmorgen, halfvier. Het witte licht in de tot de nok gevulde Brugse Stadsschouwburg brandt op ons vel. Op het podium staat een mannetje met een megafoon. Hij loopt geënerveerd het podium op en af. Roept door zijn megafoon: 'okay folks, you may take your clothes off'. Geroezemoes. Een seconde heerst er een gevoel van collectieve bedremmeldheid. Dan: massaal gejuich. Armen gaan in de lucht, handen beginnen te wuiven. Het is een absurd gezicht: mensen in alle maten en kleuren en van alle leeftijden. Mooi is het niet, laat staan erotisch. Iemand boven ons roept: 'Hey Spencer, I'm your biggest fan' en wijst naar zijn bierbuik. Gelach. De man vooraan lacht niet mee. 'Stilte!', roept hij. 'Doe allemaal jullie ogen open en dicht. Open - close. Yeaaaah...' En nu allemaal 'aaaaa...' zeggen. Alleman: 'aaaaa...' 'Hey people, this is a joke.' Iedereen schatert en applaudisseert. Er viel de jongste weken niet te ontsnappen aan Spencer Tunick. In de magazines en op tv werd hij volop geïnterviewd. En hoewel iedereen andere vragen stelde, gaf hij steevast dezelfde antwoorden. Nee, zijn foto's hadden niets met seks of porno te maken. Viezentisten waren niet toegelaten. Hij was geen naaktfotograaf, maar een kunstenaar. Hij maakte installaties. Hoe groter het ego, hoe duurder de woorden: zo leek het wel. Want over wie hij was en waarom hij deed wat hij deed: géén woord. De man die duizenden mensen uit de kleren laat gaan, gaf zichzelf niet bloot. De vraag blijft dus: wie is Spencer Tunick? Een geniaal zondagskind of een New Yorkse praatjesmaker die er maar wat op los kwaakt? Een kunstenaar of een viezentist? 'Iedereen kan zichzelf een kunstenaar noemen', zegt onze journalist kunst Jan Braet. 'Er is geen wet die dat verbiedt. Tegelijkertijd: ik zie geen enkele reden om wat Spencer Tunick doet géén kunst te noemen. Veertig jaar geleden zouden ze dit een happening genoemd hebben. Het is meer dan fotografie omdat het een massa mobiliseert om zelf deel uit te maken van een uniek, levend beeld. Ik vind dat zijn werk een grote puurheid uitstraalt. De deelnemers zijn ook geen objecten, maar actief en persoonlijk betrokken. Dit kunstwerk bestaat in de eerste plaats voor de duur van het gebeuren. In die zin doet hij mij meer denken aan een kunstenaar als Christo dan aan een fotograaf als Helmut Newton, die met softporno flirt. Weliswaar werkt Christo met verrassing, het is eenmalig. Hij doet iets in Central Park en plots is het weer weg. Terwijl deze man van stad tot stad trekt, er mensen optrommelt en fotografeert. Altijd hetzelfde. Het is een procédé dat hij altijd maar herhaalt.'Maar het is wel een succesprocédé, die Naked World Tour. In Barcelona gingen 7000 mensen uit de kleren, in Melbourne 4000, zelfs in Antarctica liepen mensen bloot rond voor de camera van Tunick. Op televisie vertelden ze ook waarom. Verrassend voorspelbare verklaringen, trouwens. In Sint-Petersburg zeiden ze: 'we gaan naakt omdat naakt vrijheid betekent. Tijdens het communisme was dat onmogelijk.' In Kaapstad werd dat: 'Wij gaan naakt omdat naakt gelijkheid betekent. Zwart en wit zien er zonder kleren hetzelfde uit.' En in New York: 'We gaan naakt omdat naakt rebellie betekent. Het is een statement om Bush te kloten.' Conservatief Amerika beschouwt Tunick trouwens als viezentist nummer 1 - hij wordt er om de haverklap gearresteerd. Niet zo in Vlaanderen. Niemand riep hier ' awoert voor Tunick'. Er worden geen actiegroepen opgericht, geen zure lezersbrieven naar Het Laatste Nieuws of 't Pallieterke gestuurd. Niets, noppes tegenstand . Integendeel zelfs, het brave establishment onthaalde Tunick als een volksheld. De burgemeester van Brugge, Patrick Moenaert - een tsjeef nota bene - was maar wat opgezet dat de man naar zijn stad wou komen. 'Spencer Tunick', sprak de burgervader, 'kan ons misschien van ons koekendoosimago afhelpen. En het naakte lichaam: daar is niets op tegen als het kunstig is... de Venus van Milo is toch ook naakt (sic)?' Hadden we eigenlijk nog wel een geldige reden om naakt te poseren voor die Tunick? Als naakt poseren geen statement meer is, als je naar niemand een lange neus kunt maken? 'Toch wel', zegt Kristien Hemmerechts. Vijf jaar geleden ging de schrijfster bloot in Het Nieuw Wereldtijdschrift voor een artikel over porno. 'Om mensen te doen nadenken over de betekenis van het naakt. En ook om een statement te maken: "Kijk, er is niks te zien."' Nu kijkt ze gefascineerd naar wat die Tunick allemaal doet. 'Ik hoop', zegt ze, 'dat zijn foto's een debat losweken dat verder gaat dan: "die heeft lelijke tieten en een schone kont". Zijn foto's zijn totaal niet erotisch of opwindend. Het bloot is hier ontdaan van het sensationele. Het dwingt je echt om na te denken: wat is een mens? En wat is naaktheid? En waar komt onze obsessie voor dat naakte vandaan? Hoe komt het dat dat zo vaak geërotiseerd wordt? Het betekent allemaal zo weinig. Er leeft ook zo'n rare gedachte in onze maatschappij: naakt mag alleen als je jong, mooi en gespierd bent. Maar als je niet meer aan die maatstaven beantwoordt: nee, dan liever niet. Tunick breekt daarmee en dat vind ik mooi.'Het is intussen kwart na vier in de Stadsschouwburg. Iedereen zit nog altijd op rode pluchen zetels. De man vooraan blijft maar bevelen schreeuwen door zijn megafoon. 'En nu moet iedereen zijn kont omhoog steken. Wat naar rechts. Nee, naar links.' Iemand die zijn lach niet kan inhouden, wordt streng terechtgewezen. 'You're ruining my show!'Hij is zo arrogant, die Tunick, maar het publiek vindt hem geweldig. 'Dit is een hoogtepunt', zegt de studente naast ons, 'Ik wil nog één keer crimineel doen voor ik afgestudeerd ben.' Tunick schreeuwt: ' okay folks, thèèèènk you. Doe jullie kleren weer aan en maak jullie klaar voor de sessie buiten.' We moeten wachten tot de zon opkomt. Dat is nog twee uur. 'Maar maak intussen maar wat kennis met elkaar.' Gemakkelijk gezegd: het is koud en het regent. Drijfnat kijkt de mensenmassa hemelwaarts. Maar toch blijft ze staan. Wat gebeurt hier toch allemaal? 'Kijk rond je', zegt een vrouw. 'Niemand is hier alleen naartoe gekomen. Op het internet zochten mensen de hele week naar mensen om samen te rijden en naar slaapplaatsen. Er is een ongelofelijke verbondenheid, een 'wij'-gevoel. Iedereen praat met iedereen. Het is echt: wij, die naakt gaan. Weet je, straks blijven er zes mensen bij mij slapen. Mensen van wie ik tot voor een paar dagen niet wist dat ze bestonden. Is dat niet ongelofelijk?'We hadden veel, maar geen wanhoop vermoed achter al deze euforische mensen. Het is halfzeven. Tunick roept: 'You may take your clothes off.' Massaal gejuich. Kleren gaan in plastieken zakken. En het begint weer. Duizenden rillende lijven lopen als bezetenen door de regen... 'Blijf lopen, blijf lopen', schreeuwt Tunick hen toe. Het is waanzinnig. Een snikkend meisje steekt haar armen omhoog van geluk. Een oude man steekt zijn middelvinger op naar de persfotografen. Hij lijkt te willen zeggen: ' Je m'en fous dat ik maandag op de één van alle kranten sta.' Iemand keelt luid een oude Kinks-hit: 'Dirty old river, must you keep rolling. Flowing into the night... I am in paradise.'Het lijken scènes uit een ontspoorde B-film over een bizarre ochtend in Brugge, met tweeduizend figuranten in de rol van hun leven. 'Thèèèènk you', schreeuwt Spencer na een tiental minuten door zijn megafoon. Er volgt een minutenlang applaus, dat maar heel langzaam uitdooft. Acht uur, op de trein Brugge-Antwerpen. Er komt een blond meisje met een plastieken zakje voor ons zitten. Ze lacht. Nee, zeg dat het niet waar is: die stond vier uur eerder achter ons, in de Stadsschouwburg. Gegeneerd kijken we uit het raam. De wereld ziet er koud uit. Maar mét kleren, godzijdank. 'Dirty old river, must you keep rolling...'Stijn TormansWe hadden veel, maar geen wanhoop vermoed achter al die naakte, euforische lijven.