Info : Information/Transformation. Tot 4/12, wo, do, vr en zo van 11 tot 18 u. Za van 11 tot 23 u. Extra City. Mexicostraat, Kattendijkdok, Kaai 44 Antwerpen.
...

Info : Information/Transformation. Tot 4/12, wo, do, vr en zo van 11 tot 18 u. Za van 11 tot 23 u. Extra City. Mexicostraat, Kattendijkdok, Kaai 44 Antwerpen.In een voormalige graansilo aan het Antwerpse Kattendijkdok huist het kunstencentrum Extra City. Wim Peeters en Marie Denkens beheren er een tentoonstellingsoppervlakte van 1600 m2. Ze tonen actuele kunst en doen erover nadenken. Begonnen in november 2004, zijn ze al aan hun derde grote tentoonstelling toe. Information/Transformation vertrekt van de oude utopie van Paul Otlet (1868-1944) om een wereldcentrum van alle kennis te vestigen. Het Mundaneum, zoals de Brusselse advocaat en grondlegger van de bibliografie zijn project noemde, zou de vrede en de internationale verstandhouding bevorderen: volkeren die elkaars cultuur en geschiedenis beter kennen, voeren geen oorlog meer. De modernistische architect Le Corbusier maakte de plannen voor een Cité Mondiale, het project waarmee Paul Otlet tijdens het interbellum tevergeefs aanklopte bij de machtigen der aarde. Maar hoe wereldvreemd was hij niet, om zelfs de Führer van het Derde Rijk schriftelijk om steun te vragen, nadat het wereldmuseum-in-opbouw sinds het midden van de jaren dertig de deuren had moeten sluiten? Hij kreeg het deksel op de neus toen de nazi's in 1941 zijn Palais Mondial, gevestigd in de Brusselse Eeuwfeestpaleizen, binnenvielen. Ze namen de dozen met de al verzamelde wereldkennis mee en vernielden ze grotendeels. Na Otlets dood in 1944 namen sympathisanten de overblijfselen in bescherming, tot ze er in 1993 een definitief onderdak voor vonden in de rue de Nimy, in Mons. Paul Otlet ontwikkelde, samen met Henri La Fontaine, het Centraal Decimaal Classificatiesysteem voor boeken, en bepaalde een standaardformaat voor bibliografische steekkaarten (125x75 mm), dat vandaag in alle bibliotheken van de wereld wordt gebruikt. Terwijl hij voor documentatie op papier een perfect systeem uitdokterde, ontwierp Paul Otlet in gedachten al een soort internet avant la lettre. In zijn Traité sur la documentation fantaseert hij over een computer die op telefonische aanvraag de gewenste gegevens uit een boek van de bibliotheek op een scherm projecteert. De jonge tentoonstellingsmakers van Extra City ontdekten bij het napluizen van de geschiedenis van het Mundaneum een tentoonstellingspraktijk die hen bijzonder interesseert. Ze is er immers op gericht om abstracte ideeën zichtbaar te maken. Zo wilde Paul Otlet in alle ernst de bewegingen van kapitaal en goederen tonen en had daarvoor landkaarten, statistieken en grafieken te zijner beschikking. Ook heel wat kunstenaars van vandaag 'grijpen vanuit een vernieuwd engagement ten aanzien van het wereldtoneel naar informatiegebonden onderzoeken, toon- en distributiestrategieën', zo stelt het Extra City-team. De in Berlijn gestationeerde kunstenares Kirsten Pieroth put daarbij het meest letterlijk en het meest luchtig uit Otlets toolkit. Ze herschikt het uitzicht van de wereld door de geografische kaarten van alle landen in rijtjes naast elkaar op een wit doek aan te brengen. En wel in alfabetische volgorde ( Atlas). Het water van vier wereldzeeën heeft ze verdeeld over evenveel plastic flessen, waarin het een eender kleurloos uitzicht heeft. Indien de tentoonstelling Information/Transformation over de hele lijn aan het uitgestippelde opzet had beantwoord, dan had ze eruitgezien als een hedendaagse remake van Otlets wereldmuseum. En dan had ze in de verste verte niets met kunst te maken. Zo zou de vraag gerezen zijn waarom Extra City zich als een 'monodisciplinair kunstencentrum' laat subsidiëren en niet als een 'internationaal informatiecentrum'. Als de kunst, om welke nobele reden ook, ophoudt met geconcentreerde beelden in de wereld te zetten, dan heft ze ook zichzelf op. Maar, in weerwil van het loodzware denkkader en haar pompeuze titel, brengt de tentoonstelling enkele sterke beelden in een architecturaal strak en luchtig gedefinieerd parcours. De overdosis aan informatie, waaronder een deel van het getoonde lijdt, wordt geregeld afgeslankt door scherp geformuleerde, verrassende en pertinente werken. Die laten zien hoe de beeldende en de informatieve waarde perfect in balans kunnen blijven. Jan Kempenaers maakte in 2003 kleurenfoto's van precies dezelfde Vlaamse landschappen die in 1901 en 1981 al eens in zwart-wit gefotografeerd en beschreven werden voor een wetenschappelijk onderzoek naar de plantengroei. In een oogopslag wordt duidelijk dat het platteland overwegend ingrijpende transformaties onderging: 'schaalvergroting, verschraling en teruglopende biodiversiteit'. Maar in enkele door Kempenaers met een subtiel gevoel voor sfeer en compositie in beeld gebrachte plaatsen hangt nog een zweem van de pastorale vrede die er een eeuw geleden heerste. (Misschien omdat ze aan de aandacht van informatie- en transformatiedeskundigen ontsnapten?) De toename aan kaalheid is er niet minder om. In uitzonderlijke gevallen maakt pas het verhaal het beeld interessant. Aan slordige opnames van zonsondergangen boven zee, valt normaal niets te beleven. Tenzij ze, bijvoorbeeld, gemaakt zijn tijdens de Libanese burgeroorlog door iemand van de geheime dienst, verstopt in een limonadekarretje. Bij valavond draaide hij zijn camera van de te observeren spionnen en samenzweerders aan Beiroets kustpromenade weg en focuste op de zonsondergang. Na drie jaar werd zijn onprofessioneel gedrag ontdekt. De man werd ontslagen, maar mocht het filmmateriaal behouden. Het werd doorgespeeld aan het Libanese documentatiecentrum en kunstenaarscollectief The Atlas Group en tot een video van zes minuten gemonteerd ( I Think It Would Be Better If I Could Weep). Helemaal zonder voorkennis kunnen ook de tekeningen van de Servische kunstenaar Ivan Grubanov het niet stellen. Twee jaar lang verbleef hij in Den Haag om het Joegoslavië-tribunaal te volgen. Hij maakte honderden fijne lijntekeningen van enkele hoofdrolspelers op het proces. Vooral door het hoofd en de handen van de beklaagde Slobodan Milosevic leek hij wel geobsedeerd. Bij een aantal tekeningen kribbelde hij losse uitspraken met een vreemd, dreigend of gewelddadig karakter: 'Een man werd vermoord tegen de muur van uw huis', of 'Ik denk met een bijl, edelachtbare'. De reeks, gepresenteerd als een diamontage, wil geen objectief document zijn, noch graaft ze naar de waarheid. De kunstenaar vertolkt een gevoel van beklemming en onderdrukte gruwel. De lichte tekenstijl scherpt dat gevoel aan, vreemd genoeg. Ligt de verklaring voor het obsessionele in het feit dat Grubanov zich als Serviër mee ter verantwoording geroepen voelt? Wie de ware toedracht zoekt van wat er zich tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Duitse concentratiekampen afspeelde, heeft hele bibliotheken, filmarchieven en processtukken ter beschikking. Opmerkelijk dan toch hoe een paar haarfijn met pen en zwarte inkt op canvas nagetekende plannen van zulke kampen, zoveel kunnen reveleren met zo weinig: de lugubere ordening, het cleane, de overzichtelijkheid, de gesloten situatie, de regelmatige inplanting van de terminale kamers, aangeduid met Krema A, Krema B... De jonge Poolse kunstenaar Robert Kusmirowski gaf dit werk de simpele titel Map (2004). De meest linke bijdrage komt van de Ierse kunstenaar Gerard Byrne. Zijn video Homme à femme is een reconstructie van een interview dat de Franse filosoof Jean-Paul Sartre in 1977 aan het weekblad Le Nouvel Observateur gaf over het thema vrouwen. Met de lucide en soms pijnlijk eerlijke houding hem eigen, onthield Sartre de interviewster niets van zijn mannelijk chauvinisme. Dat hij er desondanks in slaagde, ontwapenend en voor vele vrouwen verleidelijk te zijn, was zijn specialiteit. Door Sartres antwoorden nu te laten nazeggen door een acteur met talent voor overdrijving, boort videast Byrne de filosoof van het existentialisme postuum in de grond. Een wijze les: hoe een kleine verwisseling van toon de werking van dezelfde inhoud compleet kan veranderen. De grens tussen informatie en desinformatie is soms gewoon niet te trekken. Anders vielen de demagogen van deze wereld van vandaag op morgen zonder werk. Jan BraetHoe kun je abstracte ideeën zichtbaar maken?