Waarom verlaagde de ECB vorige week de rente tot 0,25 procent?

Mario Draghi, voorzitter van de ECB, verwees in zijn motivatie naar de lage inflatie: de prijzen stijgen nauwelijks. De stijging van de kosten van levensonderhoud (inflatie) in de eurozone is nu 0,7 procent en de ECB streeft naar een inflatie van 'net onder de twee procent' omdat dit de economie op een gezonde manier doet draaien. Als je het leven wat duurder wilt maken, kun je de rente verlagen: lenen wordt dan goedkoper, er wordt meer gekocht en geïnvesteerd, en dat doet de prijzen stijgen.
...

Mario Draghi, voorzitter van de ECB, verwees in zijn motivatie naar de lage inflatie: de prijzen stijgen nauwelijks. De stijging van de kosten van levensonderhoud (inflatie) in de eurozone is nu 0,7 procent en de ECB streeft naar een inflatie van 'net onder de twee procent' omdat dit de economie op een gezonde manier doet draaien. Als je het leven wat duurder wilt maken, kun je de rente verlagen: lenen wordt dan goedkoper, er wordt meer gekocht en geïnvesteerd, en dat doet de prijzen stijgen. Veel goederen die in prijs dalen (waardevermindering of deflatie) is slecht voor de economie omdat iedereen dan zijn aankopen of investeringen uitstelt, want wie wacht, kan later goedkoper kopen of investeren. Ook de lonen dalen bij deflatie, zodat er minder geld is om te consumeren. Gevolg van dit alles is dat de economie in een kramp schiet. Deflatie boezemt veel mensen angst in, want het is niet eenvoudig om uit die deflatiespiraal te raken. De Grote Depressie van 1929 was gekenmerkt door deflatie, met een totale ineenstorting van de economie als gevolg, en ook Japan worstelt sinds de jaren negentig nog steeds met deflatie. De lage rente vergemakkelijkt het aflossen van de schulden, zowel van consumenten als van bedrijven en overheden. Voor mensen met veel (spaar-)geld is het echter niet zo gunstig: de banken zullen ongetwijfeld in navolging van de ECB ook minder rente gaan uitkeren. Gevolg daarvan is dat heel wat mensen in de verleiding komen om hun (spaar-)geld in andere producten te beleggen, bijvoorbeeld in aandelen. Dat jaagt de beurskoersen hoger. Of ze kunnen als alternatief meer geld steken in vastgoed. Daardoor worden gronden en woningen duurder. Dat kan aanleiding geven tot beurs- en vastgoedbubbels: de prijzen zijn dan veel te hoog in vergelijking met de werkelijke waarde. Als die bubbels doorgeprikt worden, volgt een harde landing: de beurs crasht, de vastgoedmarkt stort in. Een ander gevolg van de lage rente is dat de euro ook minder waard wordt. Als we dus willen gaan winkelen in Londen of New York krijgen we minder voor hetzelfde bedrag. Maar Europese bedrijven kunnen hun producten dan weer goedkoper buiten de eurozone slijten. Dat moet dus meer werk opleveren in Europa en goed zijn voor de werkgelegenheid. Als de renteknip de economie kan aanzwengelen, is het positief voor iedereen. De vraag is of dat zal lukken. Als dat niet lukt, kan de ECB nog verder de rente verlagen naar nul. Theoretisch kan ze zelfs een negatieve rente invoeren, maar dan zitten we wel in een zeer experimentele fase, waarvan niemand goed de effecten kan inschatten. Ewald Pironet