Niets makkelijker dan de voorkeur van makaken manipuleren, tenminste als je over de middelen beschikt om specifieke zones in hun hersenen elektrisch te stimuleren. Dat bewijzen neurofysioloog Wim Vanduffel van de Faculteit Geneeskunde aan de KU Leuven en zijn collega's in Current Biology.
...

Niets makkelijker dan de voorkeur van makaken manipuleren, tenminste als je over de middelen beschikt om specifieke zones in hun hersenen elektrisch te stimuleren. Dat bewijzen neurofysioloog Wim Vanduffel van de Faculteit Geneeskunde aan de KU Leuven en zijn collega's in Current Biology. De onderzoekers keken welke van twee beelden de natuurlijke voorkeur van hun proefapen genoten. Vervolgens stimuleerden ze met lichte elektrische stroompjes een zone in de middenhersenen van de dieren, telkens als ze hun niet-favoriete beeld kozen. Daardoor verschoof de voorkeur van de apen snel naar het andere beeld. Met dezelfde methode konden ze de voorkeur weer instellen op de oorspronkelijke keuze. De gestimuleerde zone is het ventraal-tegmentaal gebied van de hersenen, dat deel uitmaakt van het beloningscentrum. Het produceert dopamine: een boodschappermolecule die een grote rol speelt bij het ervaren van positieve gevoelens. De moleculen fungeren als leersignalen: ze versterken gedrag dat beloond wordt, en omgekeerd. Het is de eerste keer dat bij primaten een rechtstreeks verband wordt aangetoond tussen de activiteit in de middenhersenen en hun keuzes. Het inzicht zou nuttig kunnen zijn in het onderzoek naar aandoeningen die met afwijkende beloningsgevoelens te maken hebben, zoals verslavingen of leerstoornissen. Maar omdat het beloningscentrum diep in de hersenen ligt, kan het momenteel alleen gestimuleerd worden door middel van chirurgisch ingeplante elektroden. Bij mensen gebeurt dat overigens al voor de behandeling van depressies of de ziekte van Parkinson. In New Scientist verscheen een kort essay waarin de dood van de individualiteit van de mens werd aangekondigd. Het vrije individu werd er gedegradeerd tot een idee-fixe van de moderne maatschappij, wat problemen kan geven, omdat veel analysen van bijvoorbeeld economische vooruitzichten steunen op de veronderstelling dat mensen onafhankelijke beslissingen nemen. Financiële zeepbellen, massale paniekreacties en onverwachte politieke omwentelingen kunnen verklaard worden door het gegeven dat mensen niet als individuen handelen, maar gestuurd worden door een groep. Doorgedreven samenwerking leidt wel tot iets wat wetenschappers collectieve intelligentie noemen: de groep is slimmer dan de som van alle individuen die er deel van uitmaken. Als je een nieuw apparaat in gebruik moet nemen, ben je sneller geholpen door iemand die weet hoe het moet dan door zelf de handleiding te doorploegen. De collectiviteit gaat ten koste van de vrije keuze, maar als dat laatste een fout concept is, zou dat niet erg mogen zijn. DOOR DIRK DRAULANSHet vrije individu is een idee-fixe van de moderne maatschappij.