Kardinaal Godfried Danneels wordt volgende week 75 jaar. Die dag, woensdag 4 juni, biedt hij naar goede kerkelijke gewoonte bij de paus zijn ontslag als aartsbisschop aan. De kans is groot dat Benedictus XVI hem vraagt nog enige tijd aan te blijven. In het verhitte communautaire klimaat van vandaag vermijdt de Kerk beter dat er deining ontstaat over de benoeming van een nieuwe aartsbisschop voor het 'unitaire' bisdom Mechelen-Brussel. Een voor de hand liggende kandidaat die zich meteen als eenheidsfiguur - zoals Danneels nu - opwerpt, is er momenteel niet.
...

Kardinaal Godfried Danneels wordt volgende week 75 jaar. Die dag, woensdag 4 juni, biedt hij naar goede kerkelijke gewoonte bij de paus zijn ontslag als aartsbisschop aan. De kans is groot dat Benedictus XVI hem vraagt nog enige tijd aan te blijven. In het verhitte communautaire klimaat van vandaag vermijdt de Kerk beter dat er deining ontstaat over de benoeming van een nieuwe aartsbisschop voor het 'unitaire' bisdom Mechelen-Brussel. Een voor de hand liggende kandidaat die zich meteen als eenheidsfiguur - zoals Danneels nu - opwerpt, is er momenteel niet. Hoe dan ook rechtvaardigt de verjaardag van Danneels, die bijna drie decennia aartsbisschop is, een terugblik. Welke erfenis laat hij na? In die dertig jaar van zijn episcopaat is de katholieke kerk in dit land in elk geval ingrijpend veranderd. Om maar iets te noemen: in 1980 ging 26,7 procent van de Belgen wekelijks naar de mis, vandaag is dat minder dan 7 procent. In 1977, het jaar van de bisschopswijding van Danneels, had elk bisdom nog meer dan een handvol wijdelingen; vandaag vinden in het hele land samen slechts acht priesterwijdingen plaats. Dat illustreert dat de katholieke kerk in onze streken de voorbije decennia versneld evolueerde van een cultuur- naar een keuzechris-tendom. Van een maatschappelijk dominante institutie naar een minderheidskerk. Aan de basis daarvan ligt een diepgaand en complex sociologisch proces en niet een bepaald kerkelijk beleid of de persoonlijkheid van de bisschoppen of van de kardinaal. De persoon van Danneels is daar het levende bewijs van. Vriend en vijand, zowel binnen als buiten de Kerk, erkennen zijn charisma als geestelijk leider. In de media is hij een veel gevraagde en gerespecteerde gast. Ontkerkelijking, verlies aan maatschappelijke impact en roepingencrisis tastten de spirituele (zowel geestelijke als geestige) slagkracht van de kardinaal niet aan. Danneels vertoont niet de minste tekenen van nostalgie, kramp of bitterheid. Louter psychologisch is dat merkwaardig. Kun je anders dan besluiten dat een volgehouden sacramenteel en biddend leven, dat een diepe verankering in de Bijbelse en spirituele traditie een mens rechtop houdt? Dat zo'n uitstraling geen zichtbaar effect sorteert op de gemeenschap die hij als aartsbisschop leidt, heeft onmiskenbaar iets tragisch. Zelf gaat Danneels ervan uit dat het dieptepunt voorbij is. 'De religieuze onrust van vandaag is als de ochtendmist voor de zon weer opgaat', zegt hij in het jongste nummer van het christelijke opinieweekblad Tertio. Tegelijk beseft hij maar al te goed dat een religieuze revival niet automatisch in de kaarten van het christendom, laat staan in die van de Kerk speelt. Niet automatisch, maar toch moet een gerijpte en rijke geestelijke traditie als de katholieke in staat zijn in te spelen op het heersende spirituele verlangen. Dat vergt authenticiteit, moed en enthousiasme. Die kan de kardinaal ongetwijfeld nog opbrengen. Maar er is ook een vastberaden beleid voor nodig. Het risico van een fin de règne is dat die hefboom te weinig wordt benut, uit schroom de opvolging te hypothekeren. Dat wordt meteen Danneels' grootste uitdaging als hij nog enkele jaren aanblijft. PETER VANDE VYVERE IS HOOFDREDACTEUR VAN HET CHRISTELIJKE OPINIEWEEKBLAD TERTIO. door Peter Vande Vyvere