'Zwitserland bestaat maar door zijn unieke blend, de Zwitser heeft maar een identiteit omdat hij zich tegelijk vele keren in de minderheid én in de meerderheid bevindt. Het is een natuurlijke reflex geworden om zich over alle tegenstellingen heen te torsen: tegenstellingen van taal, van keuken, van godsdienst, van cultuur, van afkomst, van sociale klasse', doceert Pascal Couchepin (Parti Radical-démocratique suisse). Hij kan het weten. Couchepin is nu al voor de tweede keer roterend president van Zwitserland voor de duur van één jaar (in 2003 en 2008). 'Ik neem mezelf als voorbeeld. Politiek heb ...

'Zwitserland bestaat maar door zijn unieke blend, de Zwitser heeft maar een identiteit omdat hij zich tegelijk vele keren in de minderheid én in de meerderheid bevindt. Het is een natuurlijke reflex geworden om zich over alle tegenstellingen heen te torsen: tegenstellingen van taal, van keuken, van godsdienst, van cultuur, van afkomst, van sociale klasse', doceert Pascal Couchepin (Parti Radical-démocratique suisse). Hij kan het weten. Couchepin is nu al voor de tweede keer roterend president van Zwitserland voor de duur van één jaar (in 2003 en 2008). 'Ik neem mezelf als voorbeeld. Politiek heb ik in mijn stad, Martigny, de meerderheid. In mijn christendemocratische kanton Wallis behoor ik tot de minderheid. Als katholiek heb ik niet zoveel geloofsgenoten in mijn liberale partij. Maar in Bern zit ik dan weer met de Radicalen al heel lang in de meerderheid'. Wat is dan de kracht van Zwitserland? 'Het systeem werkt alleen omdat Zwitserland nooit een tegenstelling tussen blokken heeft gekend. Daarom houden we ook de Europese Unie af. We zoeken stapje voor stapje naar meer verweving, maar ons zelfbeeld opgeven, dat kan niet. Kijk, als de EU ooit - wat god verhoede! - implodeert of uiteenvalt, en Zwitserland zou dan al een tijdje lid zijn van de Unie, dan ben ik er zeker van dat er nooit nog een nieuw Zwitserland gevormd wordt. We zijn dus op onze hoede.' Dat is wel nodig, want het gevaar komt uit het eigen systeem. 'Behalve onze geschiedenis en onze neutraliteit, is het met name onze directe democratie die verhindert dat we te snel de Europese regelgeving gaan volgen. Volksraadplegingen botsen met het getrapte systeem van de Unie. Kijk naar Ierland (waar de bevolking zich in een referendum uitsprak tegen de ratificatie van het Europees Verdrag, nvdr). ' De zwakte van de Zwitserse aanpak is dat 100.000 handtekeningen volstaan om een vraag voor te leggen aan de 7,5 miljoen inwoners. Genoeg mensen hebben nu een voorstel getekend van de extreemrechtse Volkspartij SVP, die een verbod wil invoeren op de bouw van nieuwe minaretten. Zwitserland heeft twee erkende moskeeën, een Turkse in Zürich en een Arabische in Genève. De moslims leven vooral in kleinere stadjes, ze zijn met goed 310.000. De recentste inwijking komt uit de Balkanlanden. De redenering van de SVP is nogal tweeslachtig. 'We hebben niets tegen de vrijheid van godsdienst en de beleving van de eigen eredienst', zegt SVP-parlementslid Ulrich Schluer. 'Maar minaretten zetten aan tot verdeeldheid, ze zijn een teken van politieke machtsaanspraak. En dat gaat in tegen de Zwitserse verdraagzaamheid.' President Couchepin, die ook het ministerie van Binnenlandse Zaken beheert in de Bondsraad, kan niet ingaan tegen de wet. 'Vorig jaar heeft de SVP al een kiescampagne gevoerd die op z'n minst ranzig was. U herinnert zich hun affiches: Voor meer veiligheid. Maar dan wel met drie witte schapen op een Zwitserse vlag die een zwart schaap eruit schoppen. Als het gerecht geen verbod uitvaardigt, wegens racisme bijvoorbeeld, kan ik niet anders dan een referendum houden.' Een datum is nog niet bepaald. Lukas De Vos