De derdewereldorganisaties hebben het recente pleidooi van federaal minister van Ontwikkelingssamenwerking Armand De Decker (MR) voor de invoering van een Europese Tobintaks niet zien aankomen. 'We zijn natuurlijk aangenaam verrast door de stap van de minister', zegt campagneleider Bogdan Vandenberghe van 11.11.11. 'Maar voor ons is de belangrijkste eigenschap van de Tobintaks toch dat we er de financiële crisissen mee kunnen vermijden die veroorzaakt worden door speculatie. En daar heb ik de minister nog niets over horen zeggen.'
...

De derdewereldorganisaties hebben het recente pleidooi van federaal minister van Ontwikkelingssamenwerking Armand De Decker (MR) voor de invoering van een Europese Tobintaks niet zien aankomen. 'We zijn natuurlijk aangenaam verrast door de stap van de minister', zegt campagneleider Bogdan Vandenberghe van 11.11.11. 'Maar voor ons is de belangrijkste eigenschap van de Tobintaks toch dat we er de financiële crisissen mee kunnen vermijden die veroorzaakt worden door speculatie. En daar heb ik de minister nog niets over horen zeggen.'Vandaag bedraagt het budget voor ontwikkelingssamenwerking wereldwijd naar schatting 60 miljard dollar per jaar. Om alsnog de armoede te halveren tegen 2015, rekende VN-secretaris Kofi Annan voor dat er een verdubbeling van dat bedrag nodig is. Vandaar ook de doelstelling van de regering-Verhofstadt om het budget voor Ontwikkelingssamenwerking tegen 2010 op te trekken naar 0,7 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Wetenschappers ramen de jaarlijkse opbrengst van een wereldwijde Tobintaks op 50 miljard dollar. Dat komt aardig in de buurt van het bedrag waarnaar Kofi Annan op zoek is voor zijn Millenniumdoelstellingen. Waar wachten we nog op, denkt minister De Decker, maar de ngo's hebben een ander scenario voor ogen: 'Dat België die 0,7 procentnorm moet halen, was al eerder afgesproken', zegt Vandenberghe. 'De opbrengst van een Tobintaks moet dus bovenop de bestaande begroting komen.' Een extraatje zeg maar, waarvan overigens niemand weet of het er ooit zal komen. De vrees dat de regeringen de Tobintaks en andere nieuwe financieringsmechanismen (zoals een heffing op de uitstoot van CO2) willen gebruiken om de 0,7 procentnorm te halen, doet sommige voorstanders er zelfs van afzien om de Tobintaks nu opnieuw op de politieke agenda te plaatsen. De Nederlandse oud-minister van Ontwikkelingssamenwerking Eveline Herfkens, die bij de VN de millenniumdoelstellingen coördineert, verklaarde in het najaar van 2004 nog dat 'het ongeveer het slechtste moment is om stofwolken te gaan opblazen over innovatieve financieringsmechanismen, net nu de Europese Unie eindelijk lijkt warm te lopen om meer geld vrij te maken voor ontwikkelingssamenwerking'. De tsunami's hebben die afwachtende strategie nu doorkruist. De voorstanders van een snelle invoering van de Tobintaks lieten zich de afgelopen weken uitvoerig horen. 'Naar aanleiding van de natuurramp overwegen de regeringsleiders nu om de 42 miljard dollar schulden van Indonesië kwijt te schelden', zegt Vandenberghe. 'Mocht de Tobintaks in 1998 al van kracht zijn geweest, dan was dat land wellicht gespaard gebleven van de de-sastreuze financiële crisis waarvan het nog steeds niet hersteld is.'Hoe dringend de invoering van een Tobintaks is om soortgelijke financiële rampen in de toekomst te vermijden, valt moeilijk te zeggen. Niemand had in 1997 zien aankomen dat de financiële luchtbel van de Zuidoost-Aziatische tijgers plots uiteen zou spatten. 'Wat we wel weten, is dat bijvoorbeeld de Filipijnen hun enorme schuldenlast aan het financieren zijn met vluchtig kapitaal', zegt Vanden-berghe. En hij wijst meteen op de parallellen met de economische toestand van Argentinië voor de crisis in 2000. Voorlopig staat België alleen met zijn Tobintaks-wet. De voorstanders kijken reikhalzend uit of de andere landen van de eurozone er werk van willen maken. De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder toonde zich een aantal jaren geleden tijdens het hoogtepunt van de andersglobalistenacties wel gewonnen voor het idee. Op de internationale conferentie Financing for Development van 2002 in het Mexicaanse Monterrey kreeg de Duitse professor Paul Bernd Spahn de gelegenheid om een studie voor te stellen die in opdracht van de Duitse regering was gemaakt. Hij maakte van de gelegenheid gebruik om te pleiten voor de Europese invoering van de Tobintaks. Maar de Duitse Bundestag ligt daar momenteel niet wakker van. Frankrijk keurde een aantal jaar geleden - nog voor België - een resolutie goed over de Tobintaks, maar de discussie over een wetsvoorstel zit daar, net als in Zweden of Italië, nog in de aanvangsfase. Europarlementslid Anne Van Lancker (SP.A) maakt zich weinig illusies over de kans dat een meerderheid van haar collega's zich zal uitspreken voor de Tobintaks. 'De komst van de tien nieuwe lidstaten heeft mijn taak er niet op vergemakkelijkt. Zo hebben de collega's uit de Baltische staten vaak nog nooit van de Tobintaks gehoord. We moeten dus van nul herbeginnen.'Een van de zaken die de debatten nog kunnen bemoeilijken, is de vraag of een invoering van de Tobintaks in de eurozone wel verantwoord is als de andere economische grootmachten niet volgen. Speculanten dreigen de Europese financiële centra dan links te laten liggen ten voordele van bijvoorbeeld de Verenigde Staten, waardoor de dollar aan marktwaarde zou winnen. Sommige professoren zijn er evenwel van overtuigd dat de euro geen last zal hebben van een par- tieel ingevoerde Tobintaks. Al zal die daarvoor hoogstwaarschijnlijk wel onder de 0,01 procent moeten duiken. Diegenen die ondanks de waarschuwing van Herckens zijn blijven strijden voor een Tobintaks, beseffen evengoed dat ze de eerstkomende jaren geen concrete resultaten hoeven te verwachten. Daarom richten ook zij ondertussen hun pijlen op de dossiers die wel binnen het bereik liggen. Met stip op nummer 1 staat momenteel de schuldverlichting - en daar is de vloedgolf in Zuidoost-Azië niet vreemd aan. De 43 zogenaamde Heavily Indebted Poor Countries (HIPC), arme landen met zware schulden dus, krijgen in 2005 uitzicht op een volledige kwijtschelding van die schulden. Die zou er moeten komen op de G8-ontmoeting in Schotland begin juli. Gastheer Groot-Brittannië heeft de kwijtschelding van de schulden al heel lang op zijn politieke agenda staan, een reden te meer voor de allerarmste landen om te geloven in een goede afloop. Het land dat het zwaarst getroffen werd door de tsunami's, Indonesië, maakt géén deel uit van het HIPC-stelsel. 'Daarom moet er een speciale conferentie georganiseerd worden', zegt Vandenberghe, 'waarop niet alleen de landen aanwezig zijn die nog geld te goed hebben van Indonesië, maar ook de commerciële en multinationale schuldeisers.' Dat de kwijtschelding evenmin alleenzaligmakend is, bewijst de houding van Thailand. Het land weigert in te gaan op de voorgestelde schuldverlichting uit vrees zijn kredietwaardigheid en daarmee de inschikkelijkheid van de banken te verliezen. Hannes Cattebeke