Een verlies van negen miljard frank brengt Sabena op de rand van de afgrond. De maatschappij heeft maar tot deze zomer de tijd om zichzelf te redden.
...

Een verlies van negen miljard frank brengt Sabena op de rand van de afgrond. De maatschappij heeft maar tot deze zomer de tijd om zichzelf te redden.September vorig jaar. De Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa kondigt een behoorlijke winst aan, maar deelt ook mee dat ze nog 20 miljard frank extra wil besparen. Ook British Airways pakt met winstcijfers uit het bedrijf is in de sector zelfs het meest rendabele ter wereld maar dat belet niet dat het meteen aankondigt nog eens voor 55 miljard in de kosten te zullen snoeien. En bij Sabena valt ondertussen te vernemen dat de maatschappij 1996 met een miljardenverlies zal afsluiten. De voorspellingen een exploitatieverlies van ruim 4 miljard frank bleken correct. Maar er dienden ook provisies, voor de uitvoering van het vorig jaar gesloten sociaal akkoord, te worden ingeschreven. En bovendien viel er nog een lijk uit de kast, aangezien de vloot boekhoudkundig fors overgewaardeerd bleek te zijn, een anomalie die in één boekjaar werd gecorrigeerd. Alles samen bracht dat het tekort op 8,9 miljard frank. Zo werd 1996 een annus horribilis ; het was een jaar van grote sociale onrust, die ook leidde tot een ingrijpende bestuurswissel : topman Pierre Godfroid diende de plaats te ruimen voor Swissair-manager Paul Reutlinger. BOEKWAARDE : 1 FRANKDe Zwitserse luchtvaartmaatschappij Swissair, die 49,5 procent van de Sabena-aandelen bezit, organiseerde daarmee bij haar Belgische dochterbedrijf een katharsis met een duidelijke boodschap : Sabena zal rendabel zijn of het zal niét zijn. Begin februari berichtten de Financieel-Economische Tijd en Trends al over een rampscenario, waarbij Sabena kortweg zou worden opgedoekt. Ondertussen besloot Swissair het Sabena-aandeel in zijn boeken geheel af te schrijven. Dat heeft een boekhoudkundige reden, want zo hoeft Swissair de Sabenaverliezen niet meer in zijn eigen resultaten te consolideren. Maar de symboolwaarde is er niet minder groot om : wat Swissair betreft, is Sabena alleen nog de symbolische frank waard. De financiële ramptoestand laat er geen enkele twijfel over bestaan dat het voor Sabena nu of nooit is. Het bedrijf moet uit de rode cijfers met Reutlingers plan Horizon 98, dat tegen volgend jaar 4,7 miljard frank moet opleveren, met onder meer 2 miljard lagere personeelskosten. Tegen 2000 zal nog eens 2 miljard extra moeten worden bespaard. Cruciaal daarin wordt het plan om de (dure) vliegtuigbemanningen vanaf volgend jaar uit te vlaggen, waardoor ze meer bepaald hun (veel lagere) inkomstenbelastingen in Zwitserland zouden betalen. Godfroid had al eens zoiets bedacht, maar hij kreeg van de regering het deksel op de neus. Reutlinger maakt van de uitvlagging de kern van zijn reddingsplan voor Sabena, in de hoop de politieke wereld zo wel over de streep te kunnen trekken. Minister van Financiën Philippe Maystadt (PSC) waarschuwde er begin dit jaar evenwel voor dat Sabena zijn zetel daarvoor van België naar Zwitserland moet verhuizen. Zo zou het bedrijf echter niet langer in de Europese Unie zijn gevestigd, terwijl het precies het Europese karakter van Sabena was dat de maatschappij voor Swissair zo interessant maakte, zeker aangezien vanaf 1 april aanstaande het gehele EU-luchtverkeer wordt geliberaliseerd. Dat ondertussen de sociale vrede gehandhaafd blijft, spreekt voor Reutlinger vanzelf. Bedenkelijk is evenwel dat Sabena tot nu toe amper wat kon realiseren van de prioriteiten die Swissair voorop had gesteld. De eenheidskost (de prijs per aangeboden ton-kilometer) ligt bijna vijftien procent boven het streefdoel van 27 frank, de bezettingsgraad (de verhouding tussen verkochte en beschikbare zetels) op het Europese net bedraagt niet de vereiste 57 procent, maar slechts 51 procent. Amper 30 procent van de passagiers koos voor de hoogwaardige business class, waar dat 37 procent had moeten zijn. En bovendien ligt de tijd om over te stappen van de ene vlucht naar de andere wat essentieel is voor het hub-concept dat Sabena in Zaventem hanteert nog een eindje boven de beoogde 27 minuten. Sabena bereikte wel met glans de doelstellingen wat betreft de stiptheid waarmee de vluchten vertrekken en de bezettingsgraad op de langeafstandsvluchten. EEN BESLISSING IN DE ZOMEREen aantal factoren die van Sabena weer een gezonde, rendabele maatschappij moeten maken, heeft bijgevolg lang niet uitsluitend met de kosten te maken, maar ook met de uitbouw van de luchthaven en met het aantrekken van nieuwe klanten. Bovendien blijft aan de inkomstenzijde de druk op de prijzen groot. Dat is zeker zo nu nieuwkomer City Bird vanuit Brussel goedkope intercontinentale verbindingen aanbiedt en Sabena zal dwingen tot een prijzenslag, vooral op vluchten naar de Verenigde Staten. En ondertussen wachten in Zürich de Swissairaandeelhouders op een return op de 6,5 miljard frank die het heeft gekost om de helft van de Sabena-aandelen te verwerven. Ook daarvoor liggen de objectieven vast : een opbrengst van 4,6 procent in 1998, 8 procent twee jaar later. Dat betekent concreet dat Sabena volgend jaar 600 miljoen winst zal moeten maken en twee jaar later 2 miljard frank. Het contrast tussen deze cijfers en de 9 miljard verlies in 1996 geeft ongeveer aan voor welke inspanningen Sabena staat. Swissair is niet van plan om Sabena intussen nog diepere financiële putten te laten graven. Tegen deze zomer wanneer Swissair zijn halfjaarcijfers optelt wil Zürich zekerheid dat Sabena wel degelijk op het goede spoor zit. Dat Sabena's trafiek begin dit jaar met bijna 16 procent toenam, is alvast een lichtpunt. Maar duidelijk is ook dat als de doelstellingen niet in voldoende mate worden gerealiseerd, het Swissair geen centje pijn zal kosten om zich kortweg van Sabena te ontdoen. Maar dat zou wel een zoveelste sociale ramp voor België betekenen. Marc Reynebeau Paul Reutlinger : nu of nooit.