Terwijl zevenhonderd Vlamingen vanuit zes Boeings naar een zonsverduistering keken, ging Volkssterrenwacht Armand Pien open.
...

Terwijl zevenhonderd Vlamingen vanuit zes Boeings naar een zonsverduistering keken, ging Volkssterrenwacht Armand Pien open.WAAROMKIJKEN WIJ, nuchtere Vlamingen, zo graag naar de sterren ? Waarschijnlijk omdat we zo nuchter zijn. De sterrenkunde is namelijk de oudste wetenschap. Ze brengt het heelal in kaart, dat vereist veel kennis van wiskunde. Ze voorspelt de bewegingen van hemellichamen en de levensloop van sterren want het is de mens, die de levensloop van sterren kan voorspellen en niet omgekeerd. Maar ook peilt de sterrenkunde naar de verste horizonten en het diepste verleden, naar de oorsprong van alles. Daarom boeit ze ook romantische zielen en wijsgerige denkers. Voor zijn cursussen astronomie krijgt de Gentse professor Herwig Dejonge niet alleen studenten natuurkunde en wiskunde maar ook studenten psychologie over de vloer. Sterrenkunde boeit overigens niet alleen wetenschappers. De astronomie ligt goed in de markt : ook de niet-academisch gevormde mens bedient er zich gaarne van. Vlaanderen alleen al telt honderden amateurastronomen. De volkssterrenwacht Urania in Hove krijgt voor de tweede keer in twee jaar tijd zevenhonderd Vlamingen op de been om zeker de zonsverduistering niet te missen : in een vliegtuig boven de wolken. België is het enige land waar zoiets gebeurt. En het was dan nog maar een gedeeltelijke zonsverduistering, die toevallig wel samenviel met de Nationale Sterrenkijkdag op 12 oktober. Veel passagiers die naar de zonsverduistering vlogen, willen nu al boeken voor de totale zonsverduistering op 11 augustus 1999. En in 2008 : afspraak aan de rand van de Ptolemeuskrater, voor een aardeverduistering. TIJDMACHINE.Ook de Gentse pionier in de fotografie, Désiré Van Monckhoven, was een verwoed amateurastronoom. En rijk : in 1880 bestelde hij bij de firma Steinheil in München een astronomische lens met een diameter van 23 centimeter. De kijkerbuis en de montering werden besteld bij Thomas Cooke & Sons in York. Veel plezier beleefde Van Monckhoven niet aan het instrument : hij stierf in 1882. Zijn weduwe, Hortense Tackels, verkocht de apparatuur aan de universiteit. Die besloot om bovenop het in aanbouw zijnde gebouw van de faculteit Wetenschappen aan de Rozier een sterrenwacht in te richten. De sterrenwacht was in 1907 klaar. Ze kende haar grootste bloeitijd voor de Eerste Wereldoorlog, maar bleef didactisch nuttig tot in de jaren zestig. Van dan af aan geraakte de oude sterrenwacht van de Universiteit Gent een beetje in de vergetelheid en in verval. In 1989 was de toestand van de lokalen zo slecht geworden, dat de universiteit overwoog om ze af te breken. Amateurastronomen die dit niet gaarne zagen gebeuren, riepen op 12 juli 1989 de vzw Vrienden van de Oude Sterrenwacht van de RUG (VS RUG) in het leven. Ze wilden de oude sterrenwacht renoveren en inrichten als volkssterrenwacht. De universiteit schreef de renovatie in op haar begroting en er kwam bijkomende financiële steun van de provincie Oost-Vlaanderen. De werken begonnen in februari 1993. En nu heeft Oost-Vlaanderen, na de andere vier Vlaamse provincies, ook haar volkssterrenwacht. Maar het is wel de meest bijzondere van alle vijf : de enige gekoppeld aan een universiteit, en de enige met een houten koepel uit de jaren 1900 en een telescoopbuis met veel glimmend koper. Het geheel doet denken aan een pentekening in een boek van Jules Verne of in TheTime Machine van H.G. Wells. Een sterrenwacht ís trouwens een tijdmachine, aangezien een afstand in lichtjaren ook een afstand van evenveel jaren in het verleden betekent. KOMETEN.De Gentse volkssterrenwacht kan ook onder de noemer ?industriële archeologie? geplaatst worden, maar de lenzen van de opgepoetste telescoop uit 1907 zijn precies dezelfde als die in hedendaagse telescopen, en de kijkerbuis is even wendbaar. Alle moderne gerief om in het heelal te peilen, is hier aanwezig. Het unieke decor krijgt de bezoeker erbij, net als een adembenemend panoramisch uitzicht op de stad Gent. In deze stad liep zo'n zestig, zeventig jaar geleden een stropke rond dat later, in de jaren veertig, sterrenkunde studeerde aan de Gentse universiteit. Zelfs, weet hij te zeggen, in een lokaal dat nu behoort bij de volkssterrenwacht die naar hem werd genoemd : Volkssterrenwacht Armand Pien. ?We waren hier met twee die astronomie kozen. De telescoop stond hier, maar we mochten hem niet gebruiken van de bezetter, die vreesde voor spionage. Van mijn thesis bestaat nog één exemplaar, kalligrafisch geschreven door mijn vader, want ik heb nooit goed kunnen schrijven. Ze gaat over kometen, maar u hoeft hem niet te lezen. Wat wisten wij toen van kometen ? Pas sinds de jaren tachtig en dankzij de Europese ruimtesonde Giotto is onze kennis daarover uitgebreid.? Straks heeft de Gentse volkssterrenwacht ook nog een ?athmospherium?, dat is een koepel waarop atmosferische fenomenen worden gedemonstreerd. Er is uitstekend illustratiemateriaal, plus draait er een prima planetarium op een computer. De volkssterrenwacht organiseert cursussen, seminaries en maandelijkse voordrachten over sterrenkundige en weerkundige onderwerpen. Lode Willems Volkssterrenwacht Armand Pien, Rozier 44, 9000 Gent, (09) 231.55.77 na 19 u. De volkssterrenwacht van Gent : industriële archeologie en tegelijk hedendaags.Armand Pien : Wat wisten wij van kometen ?