Mijnheer Coolsaet, met zijn waarschuwing tegen de mogelijke aanwezigheid van de Lega Nord in een nieuwe Italiaanse regering doet Louis Michel (PRL) weer van zich spreken.
...

Mijnheer Coolsaet, met zijn waarschuwing tegen de mogelijke aanwezigheid van de Lega Nord in een nieuwe Italiaanse regering doet Louis Michel (PRL) weer van zich spreken.Rik Coolsaet: Ik juich toe dat iemand opkomt voor politieke en morele principes. Dat is niet vanzelfsprekend in een Europese Unie waarin zowat alles op economie is afgestemd, terwijl ze aanvankelijk een politiek project was. Toen de regering-Verhofstadt werd gevormd en Michel respect voor de mensenrechten een van de speerpunten van het Belgisch buitenlands beleid noemde, werd daar schamper over gedaan. Maar zowel in verband met Pinochet, als met Haider, Sharon, en nu ook met Italië, blijft hij consequent, wat enige moed vergt voor een minister van een klein land. Het was ook onder druk van België dat in het Verdrag van Nice een paragraaf werd opgenomen die de kans biedt lidstaten waar de democratie gevaar loopt ter verantwoording te roepen. Loopt de democratie gevaar als de Lega Nord of de Nationale Alliantie (AN) in de regering komt?Coolsaet: In een paar jaar tijd zijn beide partijen, die al rechts waren, nog een stuk verder naar rechts opgeschoven. In de Alliantie wordt Alessandra Mussolini al als gematigd beschouwd, dat zegt iets over de anderen van wie sommigen zich op het randje van het racisme bevinden. Vorig jaar, naar aanleiding van de heisa rond Haider, heeft Silvio Berlusconi gezegd dat als hij ooit een regering zou maken met de AN of de Lega, ze nooit belangrijke ministerposten zouden krijgen. Die belofte heeft hij inmiddels ingeslikt. In de monumentale Hitlerbiografie van Ian Kershaw wordt er van bij het begin gewezen op twee grote fouten die in de jaren dertig zijn gemaakt. De eerste was dat in Duitsland veel prominenten geloofden dat ze Hitler onder controle konden houden. De tweede dat de Duitse linkerzijde ervan uitging dat het Westen tijdig zou reageren. Maar het Westen is begonnen met een politiek van akkoorden met Hitler, en heeft hem zo de kans gegeven om zijn dictatuur te ontwikkelen. Als Michel waarschuwt tegen de FPÖ in Oostenrijk, of tegen de neofascisten in Italië, heeft hij groot gelijk.Het Vlaams Blok schuift ondervoorzitter Roeland Raes aan de kant omdat hij met revisionistische verklaringen de partij schade toebrengt, maar niet om wat hij gezegd heeft.Coolsaet: Dat was erg grof. Het Blok heeft in elk geval weer eens getoond waar zijn wortels liggen. Vergelijk het met de houding van Hitler in 1936. Die zette in de aanloop naar de Olympische Spelen van Berlijn de anti-joodse hetze tijdelijk stop, omdat ze schadelijk was voor het imago van Duitsland. Na de Spelen kwam de hele holocaustindustrie pas goed op gang. Als het Blok erkend wil worden als democratisch, had het zich ondubbelzinnig moeten distantiëren van de inhoud van wat Raes gezegd heeft. Moeten negationistische en revisionistische uitspraken verboden worden, of behoren ze tot de vrijheid van mening en van historisch onderzoek?Coolsaet: Zowel het VN-comité als het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zijn het erover eens dat je de vrijheid van mening niet kan inroepen om met kwaadwillige bedoelingen een historische waarheid te ontkrachten. Er is geen discussie over het bestaan van de kampen en over de bewuste en systematische uitroeiingspolitiek van de nazi's. De tijdsdocumenten zijn duidelijk en gelukkig stonden ook fotografie en film al ter beschikking om bewijzen aan te brengen. Een democratie mag geen partijen tolereren die dat banaliseren, en hoeft geen mensen aan het woord te laten die de negatie van de democratie hoog in het vaandel voeren. Mensen als Roeland Raes horen dus ook niet thuis in de raad van bestuur van een universiteit, en evenmin in de Senaat. Voorzitter Armand De Decker (PRL) moet onverwijld de nodige initiatieven nemen om hem uit te sluiten. Staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking Eddy Boutmans (Agalev) is op bezoek geweest in Burundi, waar de strijd tussen regering en Hutu-rebellen nog steeds niet voorbij is.Coolsaet: Het gaat vooral om één kleine groep Hutu-rebellen, een van de twee die het Arusha-akkoord van vorig jaar niet ondertekend hebben. Alle anderen stemden wel in met wat onder impuls van Nelson Mandela in Arusha is afgesproken, en met het installeren van een overgangsregering onder leiding van de Tutsi Pierre Buyoya, die na achttien maanden moet worden vervangen door een Hutu-president. Ondanks de gruwelijkheden in Bujumbura, is er in Burundi vooruitgang geboekt. Maar die kan enkel bestendigd worden als het hele Centraal-Afrikaanse gebied voldoende stabiliteit vertoont. Alleen dan kunnen de vele intriges onder controle worden gehouden. Want zowel binnen de Tutsi- als de Hutu-gemeenschap zijn er extremisten die ijveren voor hun eigenbelang en niet voor dat van de bevolking. Intussen behoort Burundi tot de armste vijf landen ter wereld en heeft de burgeroorlog, die al zeven jaar duurt, minstens tweehonderdduizend doden gekost. De Belgische diplomatie ijvert al voor stabiliteit in Centraal-Afrika sinds 1994, toen Frank Vandenbroucke (SP) minister van Buitenlandse Zaken was. De Burundese regering had de Belgische gemeld dat ze de toestand niet meester zou blijven als er geen rust kwam in Zaïre en in Rwanda, vanwaaruit oncontroleerbare vluchtelingenstromen naar Burundi afzakten. België heeft toen zware bilaterale en multilaterale inspanningen geleverd, vergelijkbaar met de Afrikapolitiek van Michel.In Congo lijkt het aan de macht komen van Joseph Kabila een gunstig effect te hebben. Rwanda en Uganda trekken hun troepen langzaam terug.Coolsaet: Hopelijk zal dat gepaard gaan met het heropenen van de inter-Congolese dialoog. Dat zou de basis kunnen vormen van een duurzaam beleid in de hele regio. Het verdwijnen van Kabila senior heeft onverwacht veel mogelijk gemaakt. Blijkbaar was hij het grote struikelblok, zowel intern als extern. Kabila junior voert een eigen koers, in volkomen openheid met Rwandezen en Ugandezen. Hij toont begrip voor hun veiligheidsproblemen en neemt afstand van de Interahamwe en de voormalige Rwandese militairen, die door zijn vader werden gesteund. Daardoor kunnen of moeten Uganda en Rwanda hun aanwezigheid in Congo afbouwen, want hun excuus ervoor is weggevallen. Bijkomend element is de druk van de VN, Zuid-Afrika en de Europese Unie. Opvallend is dat de groep die Kabila junior aan de macht heeft gebracht zelf opzij wordt gezet, al blijft het afwachten hoe lang dat duurt. Ongetwijfeld wordt de politieke koers van Kabila junior geïnspireerd door Angola, de belangrijkste machtsfactor in Kinshasa onder Kabila senior. De Angolezen maken dezelfde analyse van de toestand als de Belgen, en hebben genoeg van de patsituatie waarin ze zich bevinden. Volgende week zijn er presidentsverkiezingen in Uganda. Yoweri Museveni heeft aan populariteit ingeboet.Coolsaet: Dat is onder meer een gevolg van zijn buitenlandse avonturen. Alle politieke tenoren in Uganda beseffen dat de militaire aanwezigheid in Congo enkel nadelen heeft. Ze kost ontzettend veel geld en plaatst Uganda internationaal in de beklaagdenbank, terwijl het aanvankelijk onder Museveni een positief imago had verworven. Vandaar dat Museveni veel sneller bereid was om zijn troepen uit Congo terug te trekken dan de Rwandese leider Paul Kagame. Samen met Kabila senior was die de grootste oorzaak voor de onrust in Centraal-Afrika. In Israël maakt Ariël Sharon een regering van nationale eenheid, en zorgt tegelijkertijd voor ruzie bij Labour.Coolsaet: Sharon heeft dat tactisch handig gespeeld. Velen dachten dat hij een overgangsregering zou maken, maar hij heeft heel Labour schaakmat gezet. Ik vrees dat Shimon Peres weer een van zijn beroemde tactische vergissingen heeft begaan. Labour heeft geen bewegingsruimte. Het zal helemaal de lijn moeten volgen van Sharon, en zo de eigen ziel verraden en de achterban van vredesactivisten kwijtraken. Als het toch aanstuurt op vrede, in de geest van Rabin en Peres, zet het een regering van nationale eenheid op de helling, en dat zal in de huidige context van geweld niet aanvaard worden door de Israëlische bevolking. We zijn vertrokken voor jaren van nieuwe spanningen en vijandelijkheden in het Midden-Oosten. De stafchef van het Israëlische leger maakt nu al gewag van de mogelijkheid om zowel de Westelijke Jordaanoever als de Gazastrook te herbezetten. Hoe lang houdt Arafat het nog vol? Het steeds uitstellen van een Palestijnse staat ondermijnt zijn prestige.Coolsaet: Hij heeft nu al geen controle meer over de straat, en de haviken in Israël profiteren daarvan. De Palestijnse extremisten zijn een objectieve bondgenoot van de Israëlische. Iedereen wenst dat Arafat het Palestijnse leiderschap op zich neemt, maar niemand helpt hem om succes te boeken. Als hij doet wat zijn bevolking van hem verlangt, maakt hij zich onmogelijk bij de internationale gemeenschap en bij de Israëliërs, ook bij de vredesactivisten. En als hij doet wat de internationale gemeenschap hem vraagt, verliest hij intern alle krediet. Kan hij aan tafel gaan zitten met aartsvijand Sharon, de moordenaar van Sabra en Chatila? De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell heeft een versoepeling van de sancties tegen Irak bespreekbaar genoemd.Coolsaet: Hij heeft gesuggereerd om ze meer op wapens dan op humanitaire goederen toe te spitsen. Merkwaardig genoeg zei Powell nadien dat hij daarvoor geen groen licht heeft van president Bush of van vice-president en grote man van de regering Dick Cheney. En ook niet van minister van Defensie Donald Rumsfeld. Tja, in wiens naam spreekt hij dan? De regering-Bush is alvast begonnen met verwarde signalen uit te sturen. Een eerdere versoepeling van de sancties hield in dat Irak meer olie mocht uitvoeren, als de opbrengst ervan zou dienen voor de aankoop van voedsel en medicijnen. Maar Saddam Hoessein heeft ze gebruikt om zichzelf en zijn elite te versterken, en om zijn militaire industrie meer armslag te geven. Dus zelfs mocht Washington inderdaad doen wat Powell heeft gezegd, dan nog twijfel ik aan het nut ervan. Er zit meer heil in het voorstel van Fransen en Russen. Schaf de sancties af, maar eis van Irak de kans om echte controles uit te voeren. Dat is niet onmogelijk, want wat men zelden vermeldt is dat het Atoom Agentschap van Wenen nu al inspecteurs heeft in Irak, waar hen weinig in de weg wordt gelegd.Powell heeft in de NAVO bevestigd dat de VS op de Balkan blijven zolang het nodig is. Toch wil Amerika zijn 'peacekeeping' terugschroeven.Coolsaet: Powell heeft een goede indruk gemaakt, maar ook die verklaring was niet in overeenstemming met wat Bush, Rumsfeld of veiligheidsadviseuse Condi Rice vertellen. De Amerikanen worstelen met een dilemma. Ze beschouwen zich als de enig overgebleven wereldleider en willen dat blijven, hoewel ze de Europese NAVO-partners tot meer inspanningen en initiatief aanmanen. Tegelijkertijd hebben ze een obsessionele bekommernis voor hun eigen veiligheid. Ze zijn gefixeerd door de dreiging van het terrorisme, en zijn bereid een fortuin uit te geven voor een antiraketschild waarvan je je afvraagt waarvoor het nodig is. Tegen een terroristische aanslag biedt het geen verweer, en wie zal de Verenigde Staten ooit met langeafstandsraketten bestoken? Met Mohammad Kathami aan de macht kunnen de Amerikanen in Iran meer bereiken dan met diplomatie. De Noord-Koreanen zijn volgens de Russen bereid hun raketprogramma op te geven in ruil voor economische steun en hulp bij hun kernenergie. En de Irakezen zijn murw gemept in de Golfoorlog, en elke stap die ze zetten, wordt nauwgezet in de gaten gehouden. De regering-Clinton was veel meer relaxed inzake veiligheid dan deze ploeg rond Cheney en Rumsfeld, die beiden gekneed zijn door de Koude Oorlog en de wereld bekijken in termen van confrontatie, vrees en veiligheid.Rik Coolsaet is hoofddocent internationale politiek en Belgisch buitenlands beleid aan de Universiteit Gent.RIK COOLSAETKoen Meulenaere