Met het aantreden van Jean-Claude Juncker als voorzitter van de Europese Commissie rijst de hoop dat krachtig zal worden ingezet op het economisch herstel. De leiders van de Europese Unie zijn erin geslaagd, in uiterst moeilijke omstandigheden, de financiële en bankencrisis te bezweren, de euro te behouden en de economie te stabiliseren. Een grote schaduw wordt evenwel afgeworpen door de grote werkloosheid, die 26 miljoen personen treft terwijl de overvloedige financiële spaarmiddelen zich bevinden in een deflatoire liquiditeitsval (liquidity trap). De Europese ondernemingen verliezen marktaandeel in de wereld op een ogenblik dat heel wat landen buiten Europa grote industriële projecten realiseren in de olieproducerende landen en Azië. Dankzij de uitbating van schalieolie en schaliegas worden de Verenigde Staten extra competitief. Europa dreigt in de hoek te ...

Met het aantreden van Jean-Claude Juncker als voorzitter van de Europese Commissie rijst de hoop dat krachtig zal worden ingezet op het economisch herstel. De leiders van de Europese Unie zijn erin geslaagd, in uiterst moeilijke omstandigheden, de financiële en bankencrisis te bezweren, de euro te behouden en de economie te stabiliseren. Een grote schaduw wordt evenwel afgeworpen door de grote werkloosheid, die 26 miljoen personen treft terwijl de overvloedige financiële spaarmiddelen zich bevinden in een deflatoire liquiditeitsval (liquidity trap). De Europese ondernemingen verliezen marktaandeel in de wereld op een ogenblik dat heel wat landen buiten Europa grote industriële projecten realiseren in de olieproducerende landen en Azië. Dankzij de uitbating van schalieolie en schaliegas worden de Verenigde Staten extra competitief. Europa dreigt in de hoek te worden geduwd, met nare gevolgen voor zijn sociaaleconomische stelsel. De Europese Unie is goed voor 6,5 procent van de wereldbevolking, voor 20 procent van de wereldwijde overheidsuitgaven en voor 50 procent van de wereldwijde sociale uitgaven. Deze cijfers spreken voor zich wat betreft het uitzonderlijke maar ook kwetsbare karakter van wat vaak wordt beschouwd als 'het Europese model'. Het Europa van morgen heeft behoefte aan en recht op een omvattende sociaaleconomische New Deal, gericht op het bevorderen van duurzame economische groei. Daarbij moet elke inflatoire financiering angstvallig worden vermeden. Maar het inflatierisico is minimaal, aangezien Europa veeleer heeft af te rekenen met een deflatoire situatie. Het verhogen van overheidstekorten is eveneens uit den boze. Toch is het van het grootste belang te onderstrepen dat de Europese Commissie, bij het beoordelen van het begrotingsbeleid van de lidstaten, meer het onderscheid zou moeten maken tussen aanvaardbare en niet-aanvaardbare overheidsdeficits. Wanneer een overheidstekort het gevolg is van consumptie-uitgaven moet inderdaad worden ingegrepen, zonder evenwel al te radicaal de globale vraag samen te drukken. Wanneer het gaat over de investeringsuitgaven van de overheid is een meer constructief standpunt vereist, want deze uitgaven, indien oordeelkundig besteed, leiden tot een 'multiplicatoreffect' met groeibevorderende gevolgen. Een grootscheeps Europees programma van steun aan overheidsinvesteringen dient te worden uitgewerkt door een beroep te doen op het aanzienlijke en momenteel sluimerende Europese spaarwezen. Gezien het verzet van sommige lidstaten tegen de emissie van eurobonds, zou kunnen worden gewerkt met projectbonds gericht op een ad-hocfinanciering per project. Deze bonds zouden kunnen worden uitgeschreven door de Europese Investeringsbank (EIB), die grote bedragen zou kunnen ontlenen. De Europese Investeringsbank zou in nauwe samenwerking met de Europese Commissie de financiering op zich kunnen nemen van concrete investeringsprojecten, ingediend door lidstaten of door ondernemingen, en beantwoordend aan een reeks strikt uit te werken criteria. Het spreekt vanzelf dat ook de Europese Centrale Bank zou moeten worden betrokken bij het vernieuwend Europese groeibeleid, bij voorbeeld door het opkopen van projectbonds. Ook de wisselkoers van de euro moet worden verlaagd, onder meer door het opkopen van dollars. Investeringsprojecten buiten het grondgebied van de Europese Unie kunnen een uitermate positieve bijdrage leveren aan de economische groei en de vermindering van de werkloosheid binnen Europa. Exportbevordering en het veroveren van marktaandelen zijn hierbij belangrijke objectieven. De nieuwe Belgische federale regering zou een aantal stimulerende voorstellen moeten doen in de diverse Europese ministerraden. Het is wel enigszins paradoxaal dat Belgische federale ministers, die behoren tot een partij (N-VA) waarvan de Europese parlementsleden lid zijn van een anti-Europese fractie, zouden moeten gaan pleiten voor meer Europa en een grondiger Europese aanpak. Dit soort contradicties komt evenwel in de politiek vrij frequent voor. Een spagaat heet dat in de danskunst. Maar of dit de esthetica en de geloofwaardigheid van politieke ballerina's vergroot, is zeer de vraag. De Europese ondernemingen verliezen marktaandeel op een ogenblik dat heel wat landen buiten Europa grote industriële projecten realiseren in de olieproducerende landen en Azië.