Wie had ooit gedacht dat de grootspraak van een dictator een verlengstuk zou krijgen in ons taalgebruik? In 1991 lanceerde Saddam Hoessein de uitdrukking 'De Golfoorlog is de moeder van alle oorlogen'. Hij verloor de oorlog, maar zijn beeldspraak leeft voort in ons taalgebruik. Sindsdien wordt 'de moeder van...' geregeld van stal gehaald om gebeurtenissen of rituelen van de nodige dramatiek te voorzien. Als 'de moeder van...' wordt aangekondigd, is het opletten geblazen: dan zijn er spannende tijden op komst.
...

Wie had ooit gedacht dat de grootspraak van een dictator een verlengstuk zou krijgen in ons taalgebruik? In 1991 lanceerde Saddam Hoessein de uitdrukking 'De Golfoorlog is de moeder van alle oorlogen'. Hij verloor de oorlog, maar zijn beeldspraak leeft voort in ons taalgebruik. Sindsdien wordt 'de moeder van...' geregeld van stal gehaald om gebeurtenissen of rituelen van de nodige dramatiek te voorzien. Als 'de moeder van...' wordt aangekondigd, is het opletten geblazen: dan zijn er spannende tijden op komst. 'De N-VA heeft steeds volgehouden dat de stembusslag van gisteren een opstap was naar de moeder van alle verkiezingen in 2014, wanneer er zowel nieuwe federale als Vlaamse parlementen worden samengesteld', schreef Paul Geudens, commentator van Gazet van Antwerpen, bijna twee jaar geleden. Sindsdien wordt in kranten en tv-journaals het meeste politieke nieuws ingeleid met de verwijzing naar de 'moeder van alle verkiezingen'. De constante herhaling van die plechtstatige aankondiging creëert grote verwachtingen voor een allesomvattende electorale strijd. Het wordt een 'totale, ongeziene confrontatie' (Bart De Wever) die politieke partijen en Wetstraatwatchers in een permanente staat van waakzaamheid brengt. Daarbij worden alle middelen - peilingen, internetfora, twitterberichten - ingezet om alle strategische manoeuvres entactische opstellingen nauwgezet in beeld tebrengen en te analyseren. De recente heisa over de uitspraken van N-VA-Kamerlid Siegfried Bracke is daar een mooi voorbeeld van. De dag nadat hij beweerde dat een confederaal akkoord geen absolute voorwaarde (meer) was voor een N-VA-deelname aan een federale regering werd hij teruggefloten door zijn voorzitter, die zijn partij-genoot op vaderlijke wijze een 'stouterik' noemde. Kleutertaal in een 'moeder-campagne'. Vervolgens verontschuldigde Siegfried Bracke zich eerst tijdens De Zevende Dag en een dag later op het partijbureau, dat de 'strategische bocht' van Bracke rechttrok - waarna enkele commentatoren hem wel gelijk gaven. Een peiling voorspelde ondertussen een verlies voor de N-VA van 4 procent (tegenover de vorige peiling!), en zo werd het hele weekend gevuld met een pre-electorale soap waar de burger geamuseerd of geïrriteerd naar kon kijken. Heerlijk toch, die 'moeder van alle verkiezingen'. En dat is nog maar het begin. De volgende maanden zullen we nog meer gebrieft worden over ' de clash tussen de titanen', en via sms of andere technieken worden ingeschakeld om te bepalen wie winnaars en verliezers zullen worden. Een apotheose van interactieve democratie! De 'moeder aller verkiezingen' is een succesvolle format waar vooral de marketeers van de media en de spindoctors van de partijen aan zet zijn, en de burger veeleer een consument van nieuwsformats is dan een producent van ideeën. Alleen: vrije verkiezingen zijn belangrijk in een democratie waar actieve burgers, een dynamisch middenveld en politieke partijen zoeken naar samenhangende oplossingen voor maatschappelijke problemen. Over die oplossingen bestaan verschillende meningen en opvattingen. Partijen hebben als kerntaak dat meningsverschil 'uit te beelden': ze moeten helder in beeld brengen welke waarden naast en tegenover elkaar staan bij politieke afwegingen, en dat te vertalen in programmapunten die tot politiek handelen leiden. Verkiezingen zetten die ideeën om in legitieme machtsvorming. Daarom is het essentieel dat de kiezer, zeker tijdens een verkiezingscampagne, behandeld wordt als een burger en niet als een toeschouwer van mediatieke electorale spelletjes. De democratie heeft de laatste jaren veel van haar pluimen gelaten. Ze keek toe hoe de hoofdlijnen van de samenleving bepaald werden door de wetmatigheden van de markt en de economie, mondialisering en informatietechnologie. Een groot deel van haar speelveld werd onteigend. Wie de democratie weer met een hoofdletter wil schrijven, beseft ongetwijfeld dat er meer op het spel staat dan de eerstvolgende verkiezingen. Maar de verkiezingscampagne aankondigen met grote woorden en ze vervolgens stroomlijnen als een aflevering van The Voice van Vlaanderen lijkt mij geen goeie keuze. Je behandelt de kiezer niet als een toeschouwer van mediatieke electorale spelletjes.